Adhyathma Ramayanam

ബാലകാണ്ഡം

ഹരി: ശ്രീ ഗണപതയേ നമ:

അവില്ലമസ്ത

ശ്രീരാമ! രാമ! രാമ! ശ്രീരാമചന്ദ്ര! ജയ

ശ്രീരാമ! രാമ! രാമ! ശ്രീരാമഭദ്ര! ജയ!

ശ്രീരാമ! രാമ! രാമ! സീതാഭിരാമ! രാമ!

ശ്രീരാമ! രാമ! രാമ! ലോകാഭിരാമ! ജയ!

ശ്രീരാമ! രാമ! രാമ! രാവണാന്തക! രാമ!

ശ്രീരാമ! മമ ഹൃദി രമതാം രാമ! രാമ!

ശ്രീരാഘവാത്മാ രാമ! ശ്രീരാമ! രമാപതേ!

ശ്രീരാമ! രമണീയവിഗ്രഹ! നമോസ്തുതേ

നാരായണായ നമോ നാരായണായ നമോ

നാരായണായ നമോ നാരായണായ നമോ

ശ്രീരാമനാമം പാടിവന്ന പൈങ്കിളിപ്പെണ്ണേ!

ശ്രീരാമചരിതം നീ ചൊല്ലീടു മടിയാതെ.

ശാരികപ്പൈതല് താനും വന്ദിച്ചു വന്ദ്യന്മാരെ

ശ്രീരാമസ്മുതിയോടെ പറഞ്ഞുതുടങ്ങിനാള്:

കാരണനായ ഗണനായകന് ബ്രഹ്മാത്മകന്

കാരുണ്യമൂര്ത്തി ശിവശക്തിസംഭവന് ദേവന്

വാരണമുഖന് മമ പ്രാരബ്ധവിഘ്നങ്ങളെ

വാരണം ചെയ്തീടുവാനാവോളം വന്ദിക്കുന്നേന്.

വാണീടുകനാരതമെന്നുടെ നാവുതന്മേല്

വാണിമാതാവേ! വര്ണ്ണവിഗ്രഹേ! വേദാത്മികേ

നാണമെന്നിയേ മുദാ നാവിന്മേനടനഞ്ചെ-

യ്കേണാങ്കാനനേ! യഥാ കാനനേ ദിഗംബരന്

വാരിജോല്ഭവമുഖവാരിജവാസേ! ബാലേ!

വാരിധിതന്നില് തിരമാലകളെപ്പോലെ

ഭാരതീപദാവലി തോന്നണം കാലേ കാലേ

പാരാതെ സലക്ഷണം മേന്മേൽ മംഗലശീലേ!

വൃഷ്ണിവംശത്തല് വന്നു കൃഷ്ണനായ് പിറന്നൊരു

വിഷ്ണു വിശ്വാത്മാ വിശേഷിച്ചനുഗ്രഹിക്കണം.

വിഷ്ണുജോല്ഭവസുതനന്ദനപുത്രന് വ്യാസന്

വിഷ്ണുതാന് തന്നെ വന്നുപിറന്ന തപോധനന്

വിഷ്ണുതന്മായാഗുണചരിത്രമെല്ലാം കണ്ട

കൃഷ്ണനാം പുരാണകര്ത്താവിനെ വണങ്ങുന്നേന്.

നാന്മറനേരായ രാമായണം ചമയ്ക്കയല്

നാന്മുഖനുള്ളില് ബഹുമാനത്തെ വളര്ത്തൊരു

വാല്മീകി കവിശ്രേഷ്ഠനാകിയ മഹാമുനി-

താന് മമ വരം തരികെപ്പൊഴും വന്ദിക്കുന്നേന്.

രാമനാമത്തെസ്സദാകാലവും ജപിച്ചീടും

കാമനാശനനുമാവല്ലഭന് മഹേശ്വരന്

ശ്രീമഹാദേവന് പരമേശ്വന് സര്വേശ്വരന്

മാമകേ മനസി വാണീടുവാന് വന്ദിക്കുന്നേന്.

വാരിജോല്ഭവനാദിയാകിയ ദേവന്മാരും

നാരദപ്രമുഖന്മാരാകിയ മുനികളും

വാരിജശരാരാതിപ്രാണനാഥയും മമ

വാരിജമകളായ ദേവിയും തുണയ്ക്കണം.

കാരണഭ്ൂതന്മാരാം ബ്രാഹ്മണരുടെ ചര-

ണാരുണാംബൂജലീനപാംസുസഞ്ചയം മമ

ചേതോദര്പ്പണത്തിന്റെ മാലിന്യമെല്ലാം തീര്ത്തു

ശോധനചെയ്തീടുവാനാവോളം വന്ദിക്കുന്നേന്.

ആധാരം നാനാജഗന്മയനാം ഭഗവാനും

വേദമെന്നല്ലോ ഗുരുനാഥന് താനരുള്ചെയ്തു:

വേദത്തിനാധാരഭൂതന്മാരിക്കാണായൊരു

ഭൂദേവപ്രവരന്മാര് തദ്വരശാപാദികള്

ധാതൃശങ്കരവിഷ്ണുപ്രമുഖന്മാര്ക്കും മതം

വേദജ്ഞോത്തമന്മാര്ക്കും മാഹാത്മ്യങ്ങളാര്ക്കുചൊല്ലാം

പാദസേവകനായ ഭക്തനാം ദാസന് ബ്രഹ്മ-

പാദജനജ്ഞാനിനാമാദ്യനായുള്ളൊരു ഞാന്

വേദസമ്മിതമായ് മുന്പുള്ള ശ്രീരാമായണം

ബോധഹീനന്മാര്ക്കറിയാംവണ്ണം ചൊല്ലീടുന്നേന്.

വേദവേദാംഗവേദാന്താദിവിദ്യകളെല്ലാം

ചേതസി തെളിഞ്ഞുണര്ന്നാവോളം തുണയ്ക്കണം.

സുരസംഹതിപതി തദനു സ്വാഹാപതി

വരദന് പിതൃപതി നിരൃതി ജലപതി

തരസാ സദാഗതി സദയം നിധിപതി

കരുണാനിധി പശുപതി നക്ഷത്രപതി

സുരവാഹിനീപതിതനയന് ഗണപതി

സുരവാഹിനീപതി പ്രഥമഭൂുതപതി

ശ്രുതിവാക്യാത്മാ ദിനപതി ഖേടാനാം പതി

ജഗതി ചരാചരജാതികളായുള്ളോരും

അഗതിയായോരടിയനുഗ്രഹി ക്കേണ-

മകമേ സുഖമേ ഞാനനിശം വന്ദിക്കുന്നേന്.

അഗ്രജന് മമ സതാം വിദുഷാമഗ്രേസരന്

മല്ഗുരുനാഥനനേകാന്തേവാസികളോടും

ഉള്ക്കുരുന്നിങ്കല് വാഴ്ക രാമനാമാചാര്യനും

മുഖ്യന്മാരായ ഗുരുഭതന്മാര് മറ്റുള്ളോരും.

ശ്രീരാമായണം പൂരാ വിരിഞ്ചവിരചിതം

നൂറുകോടിഗ്രന്ഥമുണ്ടില്ലതു ഭൂമിതന്നില്.

രാമനാമത്തെജ്ജപിച്ചോരു കാട്ടാളന് മുന്നം

മാമുനിപ്രവരനായ് വന്നതു കണ്ടു ധാതാ

ഭൂമിയിലുള്ള ജന്തുക്കള്ക്കു മോക്ഷാര്ത്ഥമിനി

ശ്രീമഹാരാമായണം ചമയ്ക്കെന്നരുള്ചെയ്തു.

വീണാപാണിയുമുപദേശിച്ചു രാമായണം

വാണിയും വാല്മീകിതന് നാവിന്മേല് വാണീടിനാള്.

വാണീടുകവ്വണ്ണമെന് നാവിന്മേലേവം ചൊല്വന്

നാണമാകുന്നുതാനുമതിനെന്താവതിപ്പോള്.

വേദശാസ്ത്രങ്ങല്ക്കധികാരിയല്ലെന്നതോര്ത്തു

ചേതസി സര്വ്വം ക്ഷമിച്ചീടുവിന് കൃപയാലെ.

അദ്ധ്യാത്മപ്രദീപകമത്യന്തം രഹസ്യമി-

തദ്ധ്യാത്മരാമായണം മൃത്യൃശാസനപ്രോക്തം

അദ്ധ്യയനം ചെയ്തീടും മര്ത്ത്യജന്മികള്ക്കെല്ലാം

മുക്തി സിദ്ധിക്കുമസന്ദിഗ്ദ്ധമിജ്ജന്മം കൊണ്ടേ.

ഭക്തി കൈക്കൊണ്ടു കേട്ടുകൊള്ളുവിന് ചൊല്ലീടുവ-

നെത്രയും ചുരുക്കി ഞാന് രാമമാഹാത്മ്യമെല്ലാം

ബൃുദ്ധിമത്തുക്കളായോരിക്കഥ കേള്ക്കുന്നാകില്

ബദ്ധനാകില്ുമുടന് മുക്തനായ് വന്നുകൂടും.

ധാത്രീഭാരത്തെത്തീര്പ്പാന് ബ്രഹ്മാദിദേവഗണം

പ്രാര്ത്ഥിച്ചു ഭക്തിപൂര്വ്വം സ്തോത്രം ചെയ്തതുമൂലം

ദുഗ്ദ്ധാബ്ധിമദ്ധ്യേ ഭോഗിസത്തമനായീടുന്ന

മെത്തമേല് യോഗനിദ്ദചെയ്തീടും നാരായന്

ധാത്രീമണ്ഡലം തന്നില് മാര്ത്താണ് ഡകുലത്തിങ്കല്

ധാത്രീന്ദ്രവീരന് ദശരഥനു തനയനായ്

രാത്രിചാരികളായ രാവണാദികള്തമ്മെ

മാര്ത്താണ്ഡാത്മജപുരം പ്രാപിപ്പിച്ചോരുശേഷം

ആദ്യമാം ബ്രഹ്മത്വം പ്രാപിച്ച വേദാന്തവാക്ൃ-

വേദ്യനാം സീതാപതിശ്രീപാദം വന്ദിക്കുന്നേന്.

ഉമാമഹേശ്വരസംവാദം

കൈലാസാചലേ സൂര്യകോടിശോഭിതേ വിമ-

ലാലയേ രത്്നപീഠേ സംവിഷ്ടം ധ്യാനനിഷ്ഠം

ഫാലലോചനം മുനിസിദ്ധദേവാദിസേവ്യം

നീലലോഹിതം നിജഭര്ത്താരം വിശ്വേശ്വരം

വന്ദിച്ചു വാമോല്സംഗേ വാഴുന്ന ഭഗവതി

സുന്ദരി ഹൈമവതി ചോദിച്ചു ഭക്തിയോടെ:

സര്വ്വാത്മാവായ നാഥ! പരമേശ്വര! പോറ്റി!

സര്വ്വലോകാവസ! സര്വ്വേശ്വര! മഹേശ്വര!

ശര്വ്വ! ശങ്കര! ശരണാഗതജനപ്രിയ!

സര്വ്വദേവേശ! ജഗന്നായക! കാരുണ്യാബ്ധേ!

അത്യന്തം രഹസ്യമാം വസ്തുവെന്നിരിക്കിലു-

മെത്രയും മഹാനുഭാവന്മാരായുള്ള ജനം

ഭക്തിവിശ്വാസശുശ്രൂഷാദികള് കാണുംതോറും-

ഭക്തന്മാര്ക്കുപദേശം ചെയ്തീടുമെന്നു കേശപ്പു.

ആകയാല് ഞാനണ്ടൊന്നു നിന്തിരുവടിതന്നോ-

ടാകാംക്ഷാപരവശചേതസാ ചോദിക്കുന്നു.

കാരുണ്യമെനനെക്കുറിച്ചുണ്ടെങ്കിലെനിക്കിപ്പോള്

ശ്രീരാമദേവതത്വമുപദേശിച്ചീടണം.

തത്വഭേദങ്ങള് വിജ്ഞാനജ്ഞാനവൈരാഗ്യാദി

ഭക്തിലക്ഷണം സാംഖ്യയോഗദഭേദാദികളും

ക്ഷേത്രോപവാസഫലം യാഗാദികര്മ്മഫലം.

തീര്ത്ഥസ്നാനാദിഫലം ദാനധര്മ്മാദിഫലം

വര്ണ്ണധര്മ്മങ്ങള് പുനരാശ്രമധര്മ്മങ്ങളു-

മെന്നിവയെല്ലാമെന്നോടൊന്നൊഴിയാതവണ്ണം

നിന്തിരുവടിയരുള്ചെയ്തു കേട്ടതുമൂലം

സന്തോഷമകതാരിലേറ്റവുമുണ്ടായ് വന്നു.

ബന്ധമോക്ഷങ്ങളുടെ കാരണം കേള്ക്കമൂല-

മന്ധത്വം തീര്ന്നുകൂടി ചേതസി ജഗല്പതേ!

ശ്രീരാമദേവന്തന്റെ മാഹാത്മ്യം കേള്പ്പാനുള്ളി-

ല്പാരമാഗ്രഹമുണ്ടു ഞാനതിന് പാത്രമെങ്കില്

കാരുണ്യംബുധേ! കനിഞ്ഞരുളിചെയ്തീടണ-

മാരും നിന്തിരുവടിയൊഴിഞ്ഞില്ലതു ചൊല്വാന്.

ഈശ്വരി കാര്ത്ത്യായനി പാര്വ്വതീ ഭഗവതി

ശാശ്വതനായ പരമേശ്വരനോടീവണ്ണം

ചോദ്യം ചെയ്തുകേട്ടു തെളിഞ്ഞു ദേവന് ജഗ-

ദാദ്യനീശ്വരന് മന്ദഹാസം പൂണ്ടരുള്ചെയ്തു:-

ധന്യേ! വല്ലഭേ! ഗിരികന്യേ! പാര്വ്വതി! ഭദ്രേ!

നിന്നോളമാര്ക്കുമില്ല ഭഗവല്ഭക്തി നാഥേ!

ശ്രീരാമദേവതത്വം കേള്ക്കണമെന്നുമന-

താരിലാകാംക്ഷയുണ്ടായ് വന്നതു മഹാഭാഗ്യം.

മുന്നമെന്നോടിതാരും ചോദ്യംചെയ്തീല ഞാനും

നിന്നാണെ കേള്പ്പിച്ചതില്ലാരെയും ജീവനാഥേ!

അത്യന്തം രഹസ്യമായുള്ളൊരു പരമാത്മ-

തത്വാര്ത്ഥമറികയിലാഗ്രഹമുണ്ടായതും

ഭക്തൃതിശയം പുരുഷോത്തമന് തങ്കലേറ്റം

നിത്യവും ചിത്തകാമ്പില് വര്ദ്ധിക്കതന്നെ മൂലം

ശ്രീരാമപാദാംബുജം വന്ദിച്ചു സംക്ഷേപിച്ചു

സാരമായുള്ള തത്വം ചൊല്ലവന് കേട്ടാലും നീ.

ശ്രീരാമന് പരമാത്മാ പരമാനന്ദമൂര്ത്തി

പുരുഷന് പ്രകൃതിതൻ കാരണനേകന് പരന്

പുരുഷോത്തമന് ദേവനനന്തനാദിനാഥന്

ഗുരുകാരുണ്യമൂര്ത്തി പരമന് പരബ്രഹ്മം

ജഗദുല്ഭവസ്ഥിതി പ്രളയകര്ത്താവായ

ഭഗവാന് വിരിഞ്ചനാരായണശിവത്മകന്

അദ്വയനാദ്യനജനവ്യയനാത്മാരാമന്

തത്വാത്മാ സച്ചിന്മയന് സകളാത്മകനീശന്

മാനുഷനെന്നു കല്പിച്ചീടുവോരജ്ഞാനികള്

മാനസം മായാതമസ്സംവൃതമാകമൂലം.

സീതാരാഘവമരുള് സൂനുസംവാദം മോക്ഷ-

സാധനം ചൊല്വന് നാഥേ കേട്ടാലും തെളിഞ്ഞു നീ..

എങ്കിലോ മുന്നം ജഗന്നായകന് രാമദേവന്

പങ്കജുവിലോചനന് പരമാനന്ദമൂര്ത്തി

ദേവകണ്ടകനായ പംക്തികണ്ഠനെക്കൊന്നു

ദേവീയുമനുജനും വാനരപ്പടയുമായ്

സത്വരമയോദ്ധ്യപുക്കഭിഷേകവും ചെയ്ത

സത്താമാത്രാത്മാ സകലേശനവ്യയന് നാഥന്

മിത്രപുത്രാദികളാം മിത്രവര്ഗ്ഗത്താലുമ-

തൃത്തമന്മാരാം സഹോദരവീരന്മാരാലും

കീകസാത്മജാസുതനാം വിഭീഷണനാലും

ലോകേശാത്മജരായ വസിഷ്ഠാദികളാലും

സേവ്യനായ് സൂര്യകോടിതുല്യതേജസാ

ജഗല്ശ്രാവ്യമാം ചരിതവും കേട്ടുകേട്ടാനന്ദിച്ചു

നിര്മ്മലമണിലസല്കാഞ്ചനസിഹാംസനേ

തന്മായാദേവിയായ ജാനകിയോടും കൂടി

സാനന്ദമിരുന്നരുളീടുന്ന നേരം പര-

മാനന്ദമൂര്ത്തി തിരുമുന്പിലാമ്മാറു ഭക്ത്യാ

വന്ദിച്ചു നില്ക്കുന്നോരു ഭക്തനാം ജഗല്പ്രാണ-

നന്ദനന് തന്നെ തൃക്കണ്പാര്ത്തു കാരുണ്യമൂര്ത്തി

മന്ദഹാസവും പൂണ്ടു സീതയോടരുള് ചെയ്തു:

സുന്ദരരൂപേ! ഹനുമാനെ നീ കണ്ടായല്ലീ!

നിന്നിലുമെന്നിലുമുണ്ടല്ലാനേരവുമിവന്-

തന്നുളളിലഭേദയായുളളൊരു ഭക്തി നാഥേ!

ധന്യേ! സന്തതം പരമാത്മജ്ഞാനത്തെയൊഴി -

ച്ചൊന്നിലുമൊരുനേരമാശയുമില്ലയല്ലോ.

നിര്മ്മലനാത്മജ്ഞാനത്തിന്നിവന് പാത്രമത്രേ

നിര്മ്മതന് നിത്യബ്രഹ്മചാരികള് മുന്പല്ലോ.

കല്മഷമിവനേതുമില്ലെന്നു ധരിച്ചാലും.

തന്മനോരഥത്തെ നീ നല്കണം മടിയാതെ

നമ്മുടെ തത്വമിവന്നറിയിക്കണമിപ്പോള്

ചിന്മയേ ജഗന്മയേ! സന്മയേ! മായാമയേ!

ബ്രഹ്മോപദേശത്തിനു ദുര്ല്ലഭംപാത്രമിവന്

ബ്രഹ്മജ്ഞാനാത്ഥികളില്ുത്തമോത്തമനെടോ

ശ്രീരാമദേവനേവമരുളിച്ചെയ്തനേരം

മാരുതിതന്നെ വിഴിച്ചരുളിച്ചെയ്തു ദേവി :-

വീരന്മാര് ചൂടും മകുടത്തിന് നായകുക്കല്ലേ!

ശ്രീരാമപാദഭക്തപ്രവര! കേട്ടാലും നീ.

സച്ചിദാനന്ദമേകമദ്വയം പരബ്രഹ്മം

നിശ്വലം സര്വ്വോപാധിനിര്മ്മുക്തം സത്താമാത്രം

നിശ്ചയിച്ചറിഞ്ഞുകൂടാതൊരു വസ്തുവെന്നു

നിശ്ചയിച്ചാലുമുളളില് ശ്രീരാമദേവനെ നീ.

നിര്മ്മലം നിരഞ്ജനം നിര്ഗ്ഗണം നിര്വ്വികാരം

സന്മയം ശാന്തം പരമാത്മാനം സദാനന്ദം

ജന്മനാശാദികളില്ലാതൊരുവസ്തു പര-

ബ്രഹ്മമീ ശ്രീരാമനെന്നറിഞ്ഞുകൊണ്ടാലും നീ.

സര്വ്വകാരണം സര്വ്വവ്യാപിനം സര്വ്വാത്മാനം

സര്വ്വജ്ഞം സര്വ്വേശ്വരം സര്വസാക്ഷിണം നിത്യം സര്വ്വദാ

സര്വാധാരം സര്വദേവതാമയം

നിര്വികാരാത്മ രാമദേവനെന്നറിഞ്ഞാലും.

എന്നുടെ തത്വമിനിച്ചൊല്ലീടാമുള്ള വണ്ണം

നിന്നോടു ഞാന്താന് മൂലപ്രകൃതിയായതെടോ!

എന്നുടെ പതിയായ പരമാത്മാവുതന്റെ

സന്നിധി മാത്രംകൊണ്ടു ഞാനിവ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

തല്സാന്നിദ്ധ്യം കൊണ്ടെന്നാല് സൃഷ്ടമാമവയെല്ലാം

തല്സ്വരൂപത്തിങ്കലാക്കീടുന്നു ബുധജനം.

തല്സ്വരൂപത്തിനുണ്ടോ ജനനാദികളെന്നു

തല്സ്വരൂപത്തെയറിഞ്ഞവനേയറിയാവു.

ഭൂമിയില് ദിനകരവംശത്തിലയോദ്ധ്യയില്

രാമനായ് സര്വേശ്വരന്താന് വന്നു പിറന്നതും

ആമിഷഭോജികളെ വധിപ്പാനായ്ക്കൊണ്ടു

വിശ്വാമിത്രനോടും കൂടെയെഴുന്നള്ളിയകാലം

ക്രദ്ധയായടുത്തൊരു ദുഷ്ടയാം താടകയെ

പദ്ധതിമദ്ധ്യേ കൊന്നു സത്വരം സിദ്ധാശ്രമം

ബദ്ധമോദേന പുക്കു യാഗരക്ഷയും ചെയ്തു

സിദ്ധസങ്കല്പനായ കാശികമുനിയോടും

മൈഥിലരാജ്യത്തിനായ് ക്കൊണ്ടുപോകുന്നനേരം

ഗൌതമപത്്നിയായോരഫഹല്യാശാപം തീര്ത്തു

പാദപങ്കജം തൊഴുതവളെയനുഗ്രഹി-

ച്ചാദരപൂര്വ്വം മിഥിലാപുരമകംപുക്കു

മുപ്പരവൈരിയുടെ ചാപവും മുറിചുടന്

മല്പാണിഗ്രഹണവും ചെയ്തു പോരുന്ന നേരം

മുല്പുക്കു തടുത്തൊരു ഭാര്ഗ്ഗവരാമന്തന്റെ

ദര്പ്പവുമടക്കി വന്പോടയോദ്ധ്യയും പുക്കു

ദ്വാദശസംവല്സരമിരുന്നു സുഖത്തോടെ

താതനുമഭിഷേകത്തിന്നാരംഭിച്ചാനതു

മാതാവു കൈകേയിയും മുടക്കിയതു മൂലം

ഭ്രാതാവാകിയ സൂമിത്രാത്മതജനോടും കൂടെ

ചിത്രകൂടം പ്രാപിച്ചു വസിച്ചകാലം താതന്

വ്വത്രാരിപുരം പുക്ക വൃത്താന്തം കേട്ട ശേഷം

ചിത്തശോകത്തോടുദകക്രിയാദികള് ചെയ്തു

ഭക്തനാം ഭരതനെയയച്ചു രാജ്യത്തിനായ്

ദണ്ഡകാരണ്യം പുക്കു കാലത്തു വിരാധനെ

ഖണ്ഡിച്ചു കുംഭോല്ഭവനാമഗസ്ത്യനെക്കണ്ടു

പണ്ഡിതന്മാരാം മുനിമാരോടു സത്യം ചെയ്തു

ദണ്ഡമെന്നിയേ രക്ഷോവംശത്തെയൊടുക്കുവന്.

പുക്കിതു പഞ്ചവടി തത്ര വാണീടും കാലം

പുഷ്കരശരപരവശയായ് വന്നാളല്ലോ

രക്ഷോനായകനുടെ സോദരി ശൂര്പ്പണഖ

ലക്ഷ്മണനവളുടെ നാസികാച്ഛേദം ചെയ്തു.

ഉന്നതനായ ഖരന് കോപിച്ചു പോരിച്ചു യുദ്ധത്തിനായ്

വന്നിതു പതിന്നാല്ല സഹസ്രം പടയോടും

കൊന്നിതു മൂന്നേമുക്കാല് നാഴിക കൊണ്ടുതന്നെ

പിന്നെശുര്പ്പണഖപോയ് രാവണനോടു ചൊന്നാൾ.

മായയാ പൊന്മാനായ് വന്നൊരു മാരീചന് തന്നെ

സായകം പ്രയോഗിച്ചു സല്ഗതി കൊടുത്തപ്പോള്

മായാസീതയെക്കൊണ്ടു രാവണന് പോയശേഷം

മായാമാനുഷന് ജടായുസ്സിനു മോക്ഷം നല്കി.

രാക്ഷസവേഷം പൂണ്ട കബന്ധന്തന്നെക്കൊന്നു

മോക്ഷവും കൊടുത്തുപോയ് ശബരിതന്നെക്കണ്ടു

മോക്ഷദാനവും ചെയ്തു പുക്കിതു പമ്പാതീരം.

തത്ര കണ്ടിതു നിന്നെപ്പിന്നെ നിന്നോടുകൂടി

മിത്രനന്ദനനായ സൂഗ്രീവന് തന്നെക്കണ്ടു

മിത്രമായിരിപ്പുതെന്നന്യോനം സഖ്യം ചെയ്തു

വ്വത്രാരിപുത്രനായ ബാലികയെ വധം ചെയ്തു

സീതാന്വേഷണം ചെയ്തു ദക്ഷിണജലധിയില്

സേതുബന്ധനവും ലങ്കാമര്ദ്ദനം പിന്നെശ്മേഷം

പൂത്രമിത്രാമാത്യഭൂത്യാദികളോടും കൂടി

യുദ്ധസന്നദ്ധനായ ശത്രുവാം ദശാസ്്യനെ

ശസ്ത്രേണ വധം ചെയ്തു രക്ഷിച്ചു ലോകത്രയം

ഭക്തനാം വിഭീഷണന്നഭിഷേകേവും ചെയ്തു.

പാവകന്തങ്കല് മറഞ്ഞിരുന്നോരെന്നെപ്പിന്നെ

പാവനയെന്നു ലോകസമ്മതമാക്കിക്കൊണ്ടു

പാവകനോടുവാങ്ങി പുഷ്പകം കരയേറി

ദേവകളോടുമനുവാദംകൊണ്ടയോദ്ധ്യയാം

രാജ്യത്തിന്നഭിഷേകം ചെയ്തു ദേവാദികളാല്

പൂജ്യനായിരുന്നരുളീടിനാന് ജഗന്നാഥന്.

യാജ്യനാം നാരായണന് ഭക്തിയുള്ളവര്ക്കുസാ-

യൂജ്യമാം മോക്ഷത്തെ നല്കീടിനാന് നിരഞ്ജനന്.

ഏവമാദികളായ കര്മ്മങ്ങള് തന്റെ മായാ-

ദേവിയാമെന്നെക്കൊണ്ടു ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നു നൂനം

രാമനാം ജഗല്ഗുരു നിര്ഗ്ഗണന് ജഗദഭി-

രാമനവ്യയനേകനാനന്ദാത്മകനാത്മ-

രാമനദ്വയന് പരന് നിഷ്കളന് വിദ്വല്ഭുംഗാ-

രാമനച ൃതന് വിഷ്ണു ഭഗവാന് നാരായണന്

ഗമിക്കെന്നതും പൂനരിരിക്കെന്നതും കിഞ്ചില്-

ഭൂമിക്കെന്നതും തഥാ ദു:ഖിക്കെന്നതുമില്ല.

നിര്വ്വികാരാത്മാ തേജോമയനായ് നിറഞ്ഞൊരു

നിര്വൃതനൊരുവസ്തു ചെയ്കയില്ലൊരുനാളം.

നിര്മ്മലന് പരിണാമഹീനനാനന്ദമൂര്ത്തി

ചിന്മയന് മായാമയന്തന്നുടെ മായാദേവി

കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നതു താനെന്നു തോന്നിക്കുന്നു

തന്മായാഗുണങ്ങളെത്താനനുസരിക്കയാല്.

അഞ്ജനാതയനയനോടിങ്ങനെ സീതാദേവി

കഞ്ജലോചനതത്വമുപദേശിച്ച ശേഷം

അഞ്ജസാ രാമദേവന് മന്ദഹസവും ചെയ്തു

മഞ്ജുളവാചാ പുനരവനോടരുള്ചെയ്തു.

പരമാത്മനാകുന്ന ബിംബത്തില് പ്രതിബിംബം

പരിചിൽ കാണുന്നതു ജീവാത്മാവറികെടോ!

തേജോരുപിണിയാകുമെന്നുടെ മായതങ്കല്

വ്യാജമെന്നിയേ നിഴലിക്കുന്നു കപിവര!

ഓരോരോ ജലാശയേ കേവലം മഹാകാശം

നേരെ നീ കാണ്മീലയോ? കണ്ടാലുമതുപോലെ

സാക്ഷാലുള്ളൊരു പരബ്രഹ്മമാം പരമാത്മാ

സാക്ഷിയായുള്ള ബിംബം നിശ്വലമതു സഖേ!

തത്ത്വമസ്യാദിമഹാവാക്യാര്ത്ഥംകൊണ്ടു മമ

തത്വത്തെയറിഞ്ഞീടാമാചാര്യകാരുണ്യത്താല്

മല്ഭക്തനായുള്ളവനിപ്പദമറിയുമ്പോള്

മല്ഭാവം പ്രാപിച്ചീടുമില്ല സംശയമേതും.

മല്ഭക്തിവിമുഖന്മാര് ശാസ്ത്രഗര്ത്തങ്ങള്തോറും

സല്ഭാവങ്കൊണ്ടു ചാടിവീണു മോഹിച്ചീടുന്നു.

ഭക്തിഹീനന്മാര്ക്കു നൂറായിരം ജന്മം കൊണ്ടും

സിദ്ധിക്കയില്ല തത്വജ്ഞാനവും കൈവല്യവും

പരമാത്മാവാം മമ ഹൃദയം രഹസ്യമി-

തൊരുനാളും മല്ഭക്തിഹീനന്മാരായ്മേവീടും

നരന്മാരോടു പറഞ്ഞറിയിക്കരുതെടോ!

പരമമുപദേശമില്ലിതിന്മീതെയൊന്നും

ശ്രീമഹാദേവന് മഹാദേവിയോടരുള്ചെയ്ത

രാമമാഹാത്മ്യമിദം പവിത്രം ഗുഹൃതമം.

സാക്ഷാല് ശ്രീരാമപ്രോക്തം വായുപുത്രനായ്ക്കൊണ്ടു

മോക്ഷദം പാപഹരംസദ്ൃശമാനന്ദോദയം.

സര്വ്വവേദാന്തസാരസംഗ്രഹം രാമതത്വം

ദിവ്യനാം ഹനുമാനോടുപദേശിച്ചതെല്ലാം

ഭക്തിപൂണ്ടനാരതം പഠിച്ചീടുന്ന പുമാന്

മുക്തനായ് വരുമൊരു സംശയമില്ല നാഥേ!

ബ്രഹ്മഹത്യാദി ദുരിതങ്ങളും ബഹുവിധം

ജന്മങ്ങള്തോറുമാര്ജ്ജിച്ചുള്ളവയെന്നാകിലും

ഒക്കവേ നശിച്ചുപോമെന്നരുള്ചെയ്തു രാമന്

മര്ക്കടപ്രവരനോടെന്നതു സത്യമല്ലോ.

ജാതിനിന്ദിതന് പരസ്ത്രീധനഹാരി പാപി

മാതൃഘാതകന് പിതൃഘാതകന ബ്രഹ്മഹന്താ

യോഗീപ്പന്ദാപകാരി സുവര്ണ്ണസ്തേയി ദുഷ്ടന്

ലോകനിന്ദിതനേറ്റനെങ്കിലുമവന് ഭക്ത്യാ

രാമനാമത്തെജ്ജപിച്ചീടുകില് ദേവകളാ-

ലാമോദപൂര്വ്വം പൂജ്യനായ് വരുമത്രയല്ല

യോഗീന്ദ്രന്മാരാല് പോലുമലഭ്യമായ വിഷ്ണു-ം

ലോകത്തെ പ്രാപിച്ചീടുമില്ല സംശയമേതും.

ഇങ്ങനെ മഹാദേവനരുള്ചെയ്തതു കേട്ടു

തിങ്ങീടും ഭക്തിപൂര്വ്വമരുള്ചെയ്തിതു ദേവി:-

മംഗലാത്മാവേ! മമ ഭര്ത്താവേ! ജഗല്പതേ!

ഗംഗാകാമുക പരമേശ്വര ദയാനിധേ!

പന്നഗവിഭൂഷണ! ഞനനുഗൃഹീതയായ്

ധന്യയായ് കൃതാര്ത്ഥയായ് സ്വസ്ഥയായ് വന്നേനല്ലോ

ഛിന്നമായ് വന്നു മമ സന്ദേഹമെല്ലാമിപ്പോള്

സന്നമായിതു മോഹമൊക്കെ നിന്നനുഗ്രഹാല്.

നിര്മ്മലം രാമതത്വാമൃതമാം രസായനം

ത്വന്മുഖോല്ഗളിതമാവോളം പാനം ചെയ്താലും

എന്നുള്ളില് തൃപ്തിവരികെന്നുള്ളതില്ലയല്ലോ

നിര്ണ്ണയമതുമൂലമൊന്നുണ്ടു ചൊല്ലുന്നു ഞാന്.

സംക്ഷേപിച്ചരുള്ചെയ്തതേതുമേ മതിയല്ല

കിംക്ഷണന്മാര്ക്കു വിദ്യയുണ്ടാകയില്ലയല്ലോ

കിങ്കണന്മാരായുള്ളോര്ക്കര്ത്ഥവുമുണ്ടായ് വരാ

കിമുണന്മാര്ക്കു നിത്യസരനഖ്യവുമുണ്ടായ് വരാ

കിംദേവന്മാര്ക്കു ഗതിയും പുനരതുപോലെ.

ഉത്തമമായ രാമചരിതം മനോഹരം

വിസ്തരിച്ചരുളിച്ചെയ്തീടണം മടിയാതെ.

ഈശ്വരന് ദേവന് പരമേശ്വന് മഹേശ്വരന്

ഈശ്വരിയുടെ ചോദ്യമിങ്ങനെ കേട്ടനേരം

മന്ദഹാസവും ചെയ്തു ചന്ദ്രശേഖരന് പരന്

സുന്ദരഗാത്രി! കേട്ടുകൊള്ളുകെന്നരുള്ചെയ്തു.

വേധാവു ശതകോടിഗ്രസന്ഥവിസ്തരം പുരാ

വേദസമ്മിതമരുള്ചെയ്തിതു രാമായണം.

വാല്മീകി പുനരിതുപത്തുനാലായിരമായ്

നാന്മുഖന്നിയോഗത്താല് മാനുഷമുക്ത്ര്ത്ഥമായ്

ചമച്ചാനതിലിതു ചുരുക്കി രാമദേവന്

നമുക്കുപദേശിച്ചീടിനാനേവം പൂരാ.

അദ്ധ്യാത്മരാമായണമെന്നു പേരിതിന്നിദ-

മദ്ധ്യയനം ചെയ്യുന്നോര്ക്കദ്ധ്യാത്മജ്ഞാനമുണ്ടാം

പുത്രസന്തതി ധനസമുദ്ധി ദീര്ഘായുസ്സും

മിത്രസമ്പത്തി കീര്ത്തി രോഗശാന്തിയുമുണ്ടാം.

ഭക്തിയും വര്ദ്ധിച്ചീടും മുക്തിയും സിദ്ധിച്ചീടു-

മെത്രയും രഹസ്യമിതെങ്കിലോ കേട്ടാലും നീ!-

ശിവന് ചെയ്യുന്ന കഥാകഥനം

പംക്തികന്ധരമുഖരാക്ഷസവീരന്മാരാല്

സന്തതം ഭാരേണ സന്തപ്തയാം ഭൂമിദേവി

ഗോരൂപം പൂണ്ടു ദേവതാപസഗണത്തോടും

സാരസാസനലോകം പ്രാപിച്ചു കരഞ്ഞേറ്റം

വേദനയെല്ലാം വിധാതാവിനോടറിയിച്ചാള്.

വേധാവും മുഹൂര്ത്തമാത്രം വിചാരിച്ചശേഷം

വേദനായകനായ നാഥനോടിവ ചെന്നു

വേദനം ചെയ്കയെന്റേ മറ്റൊരു കഴിവില്ല

സാരസോല്ഭവനേവം ചിന്തിച്ചു ദേവന്മാരോ-

ടാരുഡ്വഖേദം നമ്കമെക്കുട്ടിക്കൊണ്ടങ്ങുപോയി

ക്ഷീരസാഗരതീരം പ്രാപിച്ചു ദേവമുനി-

മാരോടുകൂടി സ്തുതിച്ചീടിനാല് ഭക്തിയോടെ

ഭാവനയോടുംകൂടിപ്പരുഷസൂക്തം കൊണ്ടു

ദേവനെസ്സേവിച്ചിരുന്നീടിനാല് വഴിപോലെ.

അന്നേരമൊരുപതിനായിരമാദിതൃന്മാ-

രൊന്നിച്ചു കിഴക്കുദിച്ചയരുന്നതുപോലെ

പത്മസംഭവന്തനിക്കന്പോടു കാണായ് വന്നു

പത്മലോചനനായ പത്മനാഭനെ മോദാല്

മുക്തന്മാരായുള്ളൊരു സിദ്ധയോഗികളാലും

ദുര്ദ്ദര്ശമായ ഭഗവദൂപം മനോഹരം

ചന്ദ്രികാ മന്ദസ്മിതസുന്ദരാനനര്പൂര്ണ്ണ

ചന്ദ്രമണ്ഡലമരവിന്ദലോചനം ദേവം

ഇന്ദ്രനീലാഭം പരമിന്ദിരാമനോഹര-

മന്ദിരവക്ഷ: സ്ഥലം വന്ദ്യമാനന്ദോദയം

വല്സലാഞ്ഛനവല്സം പാദപങ്കജഭക്ത-

വല്സലം സമസ്തലോകോല്സവം സല്സേവിതം

മേരുസന്നിഭകിരീടോദ്യല് കുണ്ഡലമുക്താ-

ഹാരകേയുരാംഗദകടകകടിസൂത്രം-

വലയാംഗൂലീയകാദ്യഖിലവിഭ്ൂഷണ-

കലിതകളേബരം കമലാമനോഹരം

കരുണാകരം കണ്ടു പരമാനന്ദം പൂണ്ടു

സരസീരുഹഭവന് മധുരസ്ഫുടാക്ഷരം

സരസപദങ്ങളാല് സ്തുതിച്ചു തുടങ്ങിനാന്:-

പരമാനന്ദമൂര്ത്തേ! ഭഗവന്! ജയജയ!

മോക്ഷകാമികളായ സിദ്ധയോഗിനദ്ദ്രന്മാര്ക്കും

സാക്ഷാല് കാണ്മതിനനരുതാതൊരു പാദാംബൂജം

നിത്യവും നമോസ്തുതേ സകലജഗല്പതേ!

നിത്യനിര്മ്മലമൂര്ത്തേ! നിത്യവും നമോസ്തുതേ

സത്യജ്ഞാനാനന്താനന്ദാമൃതാദ്വയമേകം

നിത്യവും നമോസ്തുതേ കരുണാജലനിധേ!

വിശ്വത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു രക്ഷിച്ചു സംഹരിച്ചീടും

വിശ്വനായക! പോറ്റി! നിത്യവും നമോസ്തുതേ

സ്വാദ്ധ്യായതപോദാനയജ്ഞാദികര്മ്മങ്ങളാല്

സാദ്ധ്യമല്ലൊരുവനും കൈവല്യമൊരുനാളും

മുക്തിയെസ്സിദ്ധിക്കേണമെങ്കിലോ ഭവല്പാദ

ഭത്കികൊണ്ടുഴിഞ്ഞു മറ്റൊന്നിനാലാവതില്ല.

നിന്തിരുവടിയുടെ ശ്രീപാദാംബുജദ്വന്ദ്വ-

മന്തികേ കാണായ് വന്നിതെനിക്കു ഭാഗ്യവശാല്

സത്വചിത്തന്മാരായ താപസശ്രേഷ്ാന്മാരാല്

നിത്യവും ഭക്ത്യാ ബുദ്ധ്യാ ധരിക്കപ്പെട്ടൊരു നിന്

പാദപങ്കജങ്ങളില് ഭക്തി സംഭവിക്കണം

ചേതസി സദാകാലം ഭക്തവല്സല! പോറ്റി!

സംസാരാമയപരിതപ്തമാനസന്മാരാം

പുംസാം ത്വല്ഭക്തിയൊഴിഞ്ഞില്ല ഭേഷജമേതും.

മരണമോര്ത്തു മമ മനസി പരിതാപം

കാരുണാമൃതനിധേ! പെരികെ വളരുന്നു.

മരണകാലേ തവ തരുണാരുണ സമ-

ചരണസരസിജസ് മരണമുണ്ടാവാനായ്

തരിക വരം നാഥ! കരുണാകര! പോറ്റി!

ശരണം ദേവ! രമാരമണ! ധരാപതേ!

പരമാനന്ദമൂര്ത്തേ! ഭഗവന്! ജയ! ജയ!

പരമ! പരമാത്മ! പരബ്രഹ്മാഖ്യ! ജയ!

പര! ചിന്മയ! പരാപര! പത്മാക്ഷ! ജയ!

വരദ! നാരായണ! വൈകുണ്ഠ! ജയ ജയ!

ചതുരാനനനിതി സ്തുതിചെയ്തൊരു നേരം

മധുരതരമതിവിശദസ്മിതപൂര്വ്വം

അരുളിച്ചെയ്തു നാഥനെന്തിപ്പോഴെല്ലാവരു-

മൊരുമിച്ചെന്നെക്കാണ്മാനിവിടേയ്ക്കുഴറ്റോടെ

വരുവാന് മൂലമതു ചെല്ലകെന്നതു കേട്ടു

സരസീരുഹഭവനീവണ്ണമുണര്ത്തിച്ചു:-

നിന്തിരുവടി തിരുവുള്ളത്തിലേറാതെ 4-

ണ്ടെന്തൊരു വസ്തു ലോകത്തിങ്കലുള്ളതു പോറ്റി!

എങ്കിലുമുണര്ത്തിക്കാം മുന്നുലോകത്തിങ്കലും

സങ്കടം മുഴുത്തിരിക്കുന്നിതിക്കാലം നാഥ!

പാലസ്തൃതനയനാം രാവണന് തന്നാലിപ്പോള്

ത്രൈലോക്യം നശിച്ചിതു മിക്കതും ജഗല്പതേ

മദുത്തവരബലദര്പ്പിതമായിട്ടതി-

നിര്ദ്ദയം മുടിക്കുന്നു വിശ്വത്തെയെല്ലാമയ്യോ!

ലോകപാലന്മാരെയും തച്ചാട്ടിക്കളഞ്ഞവ-

നേകശാസനമാക്കിച്ചമച്ചു ലോകമെല്ലാം.

പാകശാസനനേയും സമരേ കെട്ടിക്കൊണ്ടു

നാകശാസനവും ചെയ്തീടിനാന് ദശാനനന്.

യാഗാദികര്മ്മങ്ങളും മുടക്കിയത്രയല്ല

യോഗിീന്ദ്രന്മാരാം മുനിമാരെയും ഭക്ഷിക്കുന്നു.

ധര്മ്മപത്നികളെയും പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയാന്

ധര്മ്മവും മറഞ്ഞിതു മുടിഞ്ഞു മര്യാദയും.

മര്ത്ത്യനാലൊഴിഞ്ഞവനില്ല മറ്റാരാലുമേ

മൃത്യൂവെന്നതും മുന്നേ കല്പിതം ജഗല്പതേ!

നിന്തിരുവടിതന്നെ മര്ത്ത്യനായ്പിറന്നിനി

പംക്തികന്ധരന്തന്നെക്കൊല്ലണം ദയാനിധേ!

സന്തതം നമസ്ക്കാരമിതു മധുരിപോ!

ചെന്തതം നമസ്്ക്കാരമിതു മധുരിപോ!

ചെന്തളിരടിയിണ ചിന്തിക്കായ് വരേണമേ.

പത്മസംഭവനിത്ഥമുണര്ത്തിച്ചതുനേരം

പത്മലോചനന് ചിരിച്ചരുളിച്ചെയ്താനേവം:-

ചിത്തശുദ്ധിയോടെന്നെസ്സേവിച്ചു ചിരകാലം

പുത്രലാഭാര്ത്ഥം പുരാ കശൃയപപ്രജാപതി

ദത്തമായിതു വരം സുപ്രസന്നേയ മയാ

തദ്വചസ്സത്യം കര്ത്തുമുദ്യോഗമദ്യൈവ മേ

കശ്യപന് ദശരഥനാമ്ലാ രാജന്യേന്ദ്രനായ്

കാശ്യപീതലേ തിഷ്ഠത്യധുനാ വിധാതാവേ!

തസ്യ വല്ലഭയാകുമദിതി കാസല്യയും

തസ്യാമാത്മജനായി വന്നു ഞാന് ജനിച്ചീടും.

മല്സഹോദരന്മാരായ് മുന്നുപേരുണ്ടായ് വരും.

ചില്സ്വരൂപിണി മമ ശക്തിയാം വിശ്രവേശ്വരി

യോഗമായാദേവിയും ജനകാലയേ വന്നു

കീകസാത്മജകലനാശകാരിണിയായി-

മേദിനിതന്നിലയോനിജയായുണ്ടായ് വരു-

മാദിതേയന്മാര് കപിവീരരായ് പിറക്കണം.

മേദിനീദേവിക്കതിഭാരം കൊണ്ടുണ്ടായൊരു

വേദന തീര്പ്പനെന്നാലെന്നരുള് ചെയ്തു നാഥന്

വേദനായകനേയുമയച്ചു മറഞ്ഞപ്പോള്

വേധാവും നമസ്ക്കരിച്ചീടിനാന് ഭക്തിയോടെ.

ആദിതേയന്മാരെല്ലാമാധി തീര്ന്നതുനേരം

ആദിനായകന് മറഞ്ഞീടിനോരാശ നോക്കി

ഖേദവുമകന്നുള്ളില് പ്രീതിപൂണ്ടുടനുടന്

മേദിനിതന്നില് വീണു നമസ്ക്കാരവും ചെയ്തര്

മേദിനീദേവിയേയുമാശ്വസിപ്പിച്ചശേഷം

വേധാവും ദേവകളോടരുളിച്ചെയ്താനേവം:-

ദാനവാരാതി കുരണാനിധി ലക്ഷ്മീപതി

മാനവപ്രവരനായ് വന്നവതരിച്ചീടും

വാസരധീശാന്വയേ സാദരമയോദ്ധ്യയില്

വാസവാദികളായ നിങ്ങളുമൊന്നുവേണം

വാസുദേവനെപ്പരിചരിച്ചു കൊള്വാനായി

ദാസഭാവേന ഭൂമിമണ്ഡലേ പിറക്കണം

മാനിയാം ദശാനനഭൂൃത്യന്മാരാകും യാതു-

ധാനവീരന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്തവതിന്നോരോ

കാനനഗിരിഗുഹാദ്വാരവൃക്ഷങ്ങള്തോറും

വാനരപ്രവരന്മാരായേതും വൈകീടാതെ.

സുത്രാമാദികളോടു പത്മസംഭവന് നിജ-

ഭര്തൃശാസനമരുള്ചെയ്തുടന് കൃതാര്ത്ഥനായ്

സത്യലോകവും പുക്കു സത്വരം ധരിത്രിയു-

മസ്തസന്താപമതിസ്വസ്ഥയായ് മരുവിനാള്.

തല്ക്കാല ഹരിപ്രമുഖന്മാരാം വിബുധ-

ന്മാരൊക്കവേ ഹരിരൂപധാരികളായാരല്ലോ.

മാനുഷഹരിസമവേഗവിക്രമത്തോടെ

പര്വ്വതവ്വക്ഷോപലയോധികളായുന്നത-

പര്വ്വതതുല്യശരീരന്മാരായനാരതം

ഈശ്വരം പ്രതീക്ഷമാണന്മാരായ് പ്ലവഗ-

വ്ൃന്ദേശ്വരന്മാരും ഭൂവി സുഖിച്ചു വാണാരല്ലോ.

പുത്രലാഭാലോചന

അമിതഗുണവാനാം യൃപതി ദശരഥ-

നമലനയോദ്ധ്യാധിപതി ധര്മ്മാത്മാ വീരന്

അമരകലവരേതുല്യനാം സത്യപരാ-

ക്രമനംഗജസമന് കരുണാരത്നാകരന്

കാസല്യാദേവിയോടും ഭര്ത്ൃശുശ്രൂഷയ്ക്കേറ്റം

കാശല്യമേറീടും കൈകേയിയും സുമിത്രയും

ഭാര്യമാരിവരോടും ചേര്ന്നു മന്ത്രികളുമായ്

കാര്യാകാര്യങ്ങള് വിചാരിച്ചു ഭൂുതലമെല്ലാം

പരിപാലിക്കുംകാലമനപതൃത്വം കൊണ്ടു

പരിതാപേന ഗുരുചരണാംബുജദ്വയം

വന്ദനം ചെയ്തു ചോദിച്ചീടിനാനെന്തു നല്ല

നന്ദനന്മാരുണ്ടാവാനെന്നരുള് ചെയ്തീടണം.

പുത്രന്മാരില്ലായ്മയാലെനിക്കു രാജ്യാദിസ-

മ്പത്തു സര്വ്വവും ദു:ഃഖപ്രദമെന്നറിഞ്ഞാലും.

വരിഷ്ഠതപോധനന് വസിഷ്ഠനതുകേട്ടു

ചിരിച്ചു ദശരഥന്ൃപനോടരുള്ചെയ്തു-

നിനക്കു നാലു പുത്രന്മാരുണ്ടായ് വരുമതു-

നിനച്ചു ഖേദിക്കേണ്ട മനസി നരപതേ!

വൈകാതെ വരുത്തണമൃഷ്ൃശുൃംഗനെയിപ്പോള്

ചെയ്ക നീ ഗുണനിധേ! പുത്രകാമേഷ്ടികര്മ്മം.

പുത്രകാമേഷ്ടി

തന്നുടെ ഗുരുവായ വസിഷ്ഠനിയോഗത്താല്

മന്നവന് വൈഭണ്ഡകന് തന്നെയും വരുത്തിനാന്.

ശാലയും പണിചെയ്തു സരയൂതീരത്തിങ്കല്

ഭൂലോകപതി യാഗം ദീക്ഷിച്ചാനതുകാലം

അശ്വമേധാനന്തരം താപസന്മാരുമായി

വിശ്വനായകസമനാകിയ ദശരഥന്

വിശ്വനായകനവതാരം ചെയ്വതിനായി

വിശ്വാസഭക്തിയോടും പുത്രകാമേഷ്ടികര്മ്മം

ഉൂഷ്യശൃംഗനാല് ചെയ്യപ്പെട്ടൊരാഹൃതിയാലെ

വിശ്വദേവതാഗണം തൃപ്തരായതുനേരം

ഹേമപാത്രസ്ഥമായ പായസത്തോടും കൂടി

ഹോമകുണ്ഡത്തില് നിന്നും

പൊങ്ങിനാന് വഹ്നിദേവന്.

താവകം പുത്രീയമിപ്പായസം കൈക്കൊള്ക നീ

ദേവനിര്മ്മിതമെന്നു പറഞ്ഞു പാവകനും

ഭൂപതിപ്രവരനു കൊടുത്തു മറഞ്ഞിതു

താപസാജ്ഞയാ പരിഗ്രഹിച്ചു നൃപതിയും.

ദക്ഷിണചെയ്തു നമസ്കരിച്ചു ഭക്തിപൂര്വ്വം

ദക്ഷനാം ദശരഥന് തല്ക്ഷണം പ്രീതിപൂര്വ്വം

ദക്ഷനാം ദശരഥന് തല്ക്ഷണം പ്രീതിയോടെ

കാസല്യാദേവിക്കര്ദ്ധം കൊടുത്തു ൃപവരന്

ശൈില്യാത്മാ പാതി നല്കിനാന് കൈഷകേയിക്കും

അന്നേരം സുമിത്രയ്ക്കു കസല്യാദേവിതാനും

തന്നുടെ പാതി കൊടുത്തീടിനാള് മടിയാതെ

എന്നതുകണ്ടു പാതി കൊടുത്തു കൈകേയിയും

മന്നവനതുകണ്ടു സന്തോഷം പൂണ്ടാനേറ്റം.

തല്പ്രജകള്ക്കു പരമാനന്ദം വരുമാറു

ഗര്ഭവും ധരിച്ചിതു മുവരുമതുകാലം.

അപ്പൊഴേ തുടങ്ങി ക്ഷോണീന്ദ്രനാം ദശരഥന്

വിപ്രേന്ദ്രന്മാരെയൊക്കെ വരുത്തിത്തുടങ്ങിനാന്.

ഗര്ഭരക്ഷാര്ത്ഥം ജപഹോമാദികര്മ്മങ്ങളു-

മുല്പലാക്ഷികള്ക്കനുവാസരം ക്രമത്താലെ

ഗര്ഭചിഹങ്ങളെല്ലാം വര്ദ്ധിച്ചു വരുന്തോറു-

മുള്പ്രേമം കൂടെക്കൂടെ വര്ദ്ധിച്ചു നപേന്ദ്രനും.

തല്പ്രണയിനിമാര്ക്കുള്ളാഭരണങ്ങള് പോലെ

വിപ്രാദിപ്രജകള്ക്കും ഭൂമിക്കും ദേവകള്ക്കും

അല്പമായ് ചമഞ്ഞിതു സന്താപം ദിനം തോറു-

മല്പഭാഷിണിമാര്ക്കു വര്ദ്ധിച്ചു തേജസ്സേറ്റം

സീമന്തപുംസവനാദിക്രിയകളും ചെയ്തു

കാമാന്തദാനങ്ങളും ചെയ്തിതു നരവരന്!

ശ്രീരാമാവതാരം

ഗര്ഭവും പരിപൂര്ണ്ണമായ് ചമഞ്ഞതുകാല-

മര്ഭകന്മാരും നാല്വര് പിറന്നാരുടനുടന്.

ഉച്ചത്തില് പഞ്ചഗ്രഹം നില്ക്കുന്ന കാലത്തിങ്ക-

ലച്യൂതനയോദ്ധ്യയില് കാസല്യാത്മജനായാന്.

നക്ഷത്രം പുനര്വസു നവമിയല്ലൊ തിഥി

നക്ഷത്രാധിപനോടുകൂടവേ ബൃഹസ്പതി

കര്ക്കടകത്തിലത്യച്ചസ്ഥിതനായിട്ടല്ലോ

അര്ക്കനുമത ൂചസ്ഥനുദയം കര്ക്കടകം

അര്ക്കജന് തുലാത്തിലും ഭാര്ഗ്ഗവന് മീനത്തിലും

വക്രനുമുച്ചസ്ഥനായ് മകരംരാശി തന്നില്

നില്ക്കുമ്പോളവതരിച്ചിടിനാല് ജഗന്നാഥന്

ദിക്കുകളൊക്കെ പ്രസാദിച്ചിതു ദേവകളും.

പെറ്റിതു കൈകേയിയും പുഷ്യനക്ഷത്രംകൊണ്ടേ

പിറ്റേന്നാള് സുമിത്രയും പെറ്റിതു പുത്രദ്വയം

ഭഗവാന് പരമാത്മാ മുകുന്ദന് നാരായണന്

ജഗദീശ്വരന് ജന്മരഹിതന് പത്മേക്ഷണന്

ഭവനേശ്വരന് വിഷ്ണുതന്നുടെ ചിഹ്നത്തോടു-

മവതാരം ചെയ്തപ്പോള് കാണായി കാസല്യയ്ക്കും

സഹസ്രകിരണന്മാരൊരുമിച്ചൊരുനേരം

സഹസ്രായുതമുദിച്ചുയരുന്നതുപോലെ.

സഹസ്രപത്രോൽഭവനാരദസനകാദി

സഹസ്രനേത്രമുഖവിബുധേന്ദ്രന്മാരാലും

വന്ദ്യമായിരുപ്പോരു നിര്മ്മലമകുടവും

സുന്ദരചികുരവുമളകസുഷമയും

കാരുണ്യാമൃതരസസന്പൂര്ണ്ണനയനവും-

മാരുണ്യാംബരപരിശോഭിതഭൂജങ്ങളും

ശംഖചക്രാബ്ജഗദാശോഭിതഭജങ്ങളും

ശംഖസന്നിഭഗളരാജിതകസ്തുഭവും

ഭക്തവാല്സല്യം ഭക്തന്മാര്ക്കു കണ്ടറിവാനായ്

വ്യക്തമായിരിപ്പൊരു പാവനശ്രീവല്സവും

കുണ്ഡലമുക്താഹാരകാഞ്ചിനുപുരമുഖ-

മണ്ഡനങ്ങളുമിന്ദുമണ്ഡലവദനവും

പണ്ടു ലോകങ്ങളെല്ലാമളന്ന പാദാബ്ജവും

കണ്ടുകണ്ടുണ്ടായൊരു പരമാനന്ദത്തോടും

മോക്ഷദമായ ജഗല്സാക്ഷിയാം പരമാത്മാ

സാക്ഷാല് ശ്രീനാരായണന് താനിതെന്നറിഞ്ഞപ്പോള്

സുന്ദരഗാത്രിയായ കാസല്യാദേവിതാനും

വന്ദിച്ചു തെരുതെരെ സ്തുതിച്ചു തുടങ്ങിനാള്.

കനസല്യാസ്തുതി

നമസ്തേ ദേവദേവ! ശംഖചക്രാബ്ജധര്!

നമസ്തേ വാസുദേവ! മധുസൂദന! ഹരേ!

നമസ്തേ നാരായണ! നമസ്തേ നരകാരേ!

നമസ്തേശ്വര! ശേ! നമസ്തേ ജഗല്പതേ!

നിന്തിരുവടി മായാദേവിയെക്കൊണ്ടു വിശ്വം

സന്തതം സൃഷടിച്ചു രക്ഷിച്ചു സംഹരിക്കുന്നു.

സത്വാദിഗുണത്രയമാശ്രയിച്ചെന്തിനിതെ-

ന്നുത്തമന്മാര്ക്കുപോലുമറിവാന് വേലയത്രേ.

പരമന് പരാപരന് പരബ്രഹ്മാഖ്യന് പരന്

പരമാത്മാവു പരന് പുരുഷന് പരിപൂര്ണ്ണ

അച്യുതനനന്തവ്യക്തനവ്യയനേകന്

നിശ്വലന് നിരുപമന് നിര്വ്വാണപ്രദന് നിതൃയന്

നിര്മ്മലന് നിരാമയന് നിര്വികാരാത്മാ ദേവന്

നിര്മ്മമന് നിരാകുലന് നിരഹങ്കാരമൂര്ത്തി

നിഷ്ക്കളന് നിരഞ്ജനന് നീതിമാന് നിഷ്കല്മഷന്

നിര്ഗ്ഗമണന് നിഗമാന്തവാക്യാര്ത്ഥവേദ്യന് നാഥന്

നിഷ്ക്രിയന് നിരാകാരന് നിര്ജ്ജരനിഷേവിതന്

നിഷ്കാമന് നിയമിനാം ഹൃദയനിലയനന്

അദ്വയനജനമൃതാനന്ദന് നാരായണന്

വിദ്വന്മാനസപത്മമധുപന് മധുവൈരി

സത്യജ്ഞാനാത്മാ സമസ്തേശ്വരന് സനാതനന്

സത്വസഞ്ചയജീവന് സനകാദിഭിസ്സേവ്യന്

തത്വാര്ത്ഥബോധരൂപന് സകലജഗന്മയന്

സത്താമാത്രകനല്ലോ നിന്തിരുവടി നൂനം.

നിന്തിരുവടിയുടെ ജഠരത്തിങ്കല് നിതൃ-

മന്തമില്ലാതോളം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങള് കിടക്കുന്നു.

അങ്ങനെയുള്ള ഭവാനെന്നുടെ ജുഠരത്തി-

ലിങ്ങനെ വസിപ്പതിനെന്തു കാരണം പോറ്റി!

ഭക്തന്മാര് വിഷയമായുള്ളൊരു പാരവശ്യം

വ്യക്തമായ്ക്കാണായ്വന്നു മുദ്ധയാമെനിക്കിപ്പോള്.

ഭര്ത്പൂത്രാര്ത്ഥക്ലസംസാരദുഃഖാംബുധന

നിത്യവും നിമഗ്നയായത്ൃര്ത്ഥം ഭൂമിക്കുന്നേന്.

നിന്നുടെ മഹാമായതന്നുടെ ബലത്തിനാ-

ലിന്നു നിന് പാദാഭോജം കാണ്മാനും യോഗം വന്നു.

ത്വല്ക്കാരുണ്യത്താല് നിത്യമുള്ക്കാമ്പില് വസിക്കേണ-

മിക്കാണാകിയരൂപം ദുഷ് കൃതമൊടുങ്ങുവാന്.

വിശ്വമോഹനമായ നിന്നുടെ മഹാമായ

വിശ്വേശ! മോഹിപ്പിച്ചീടായ്ക മാം ലക്ഷ്മീപതേ!

കേവലമലാകികം വൈഷ്ണവമായരൂപം

ദേവേശ! മറയ്ക്കണം മറ്റൂള്ളോര്കാണുംമുന്പേ.

ലാളനാശ്ശേഷാദ്യനുരൂപമായിരിപ്പോരു

ബാലഭാവത്തെ മമ കാട്ടണം ദയാനിധേ!

പുത്രവാല്സല്യവ്യാജമായൊരു പരിചര-

ണത്താലെ കടക്കേണം ദുഃഖസംസാരാര്ണ്ണവം.

ഭക്തിപൂണ്ടിത്ഥം വീണു വണങ്ങി സ്തുതിച്ചപ്പോള്

ഭക്തവല്സലന് പുരുഷോത്തമനരുള്ചെയ്തു :-

മാതാവേ! ഭവതിക്കെന്തിഷ്ടമാകുന്നതെന്നാ-

ലേതുമന്തരമില്ല ചിന്തിച്ചവണ്ണം വരും.

ദുര്മ്മദം വളര്ന്നൊരു രാവണന് തന്നെക്കൊന്നു

സമ്മോദം ലോകങ്ങള്ക്കു വരുത്തിക്കൊള്വാന്

മുന്നം ബ്രഹ്മശങ്കരപ്രമുഖാമരപ്രവീരന്മാര്

നിര്മ്മലപദങ്ങളാല് സ്തുതിച്ചു സേവിക്കയാല്

മാനവവംശത്തിങ്കല് നിങ്ങള്ക്കു തനയനായ്

മാനുഷവേഷംപൂണ്ടു ഭൂമിയില് പിറന്നു ഞാന്

പുത്രനായ്പിറക്കണം ഞാന്തന്നെ നിങ്ങള്ക്കെന്നു

ചിത്തത്തില് നിരൂപിച്ചു സേവിച്ചു ചിരകാലം

പൂര്വ്വജന്മനി പുനരതുകാരണമിപ്പോ-

ളേവംഭൂൃതകമായ വേഷത്തെക്കാട്ടിത്തന്നു

ദുര്ല്ലഭം മദ്ുര്ശനം മോക്ഷത്തിനായിട്ടുള്ളൊ-

ന്നില്ലല്ലോ പിന്നെയൊരു ജന്മസംസാരദു:ഖം

എന്നുടെ രൂപമിദം നിത്യവും ധ്യാനിച്ചുകൊള്-

കെന്നാല് വന്നീടും മോക്ഷമില്ല സംശയമേതും

യാതൊരു മര്ത്ത്യനിഹ നമ്മിലെസ്സംവാദമി-

താദരാല് പധിക്കതാന് കേള്ക്കതാന് ചെയ്യുന്നതും

സാധിക്കുമവനു സാരൂപ്യമെന്നറിഞ്ഞാലും

ചേതസി മരിക്കുമ്പോള് മല്സ് മരണയുമുണ്ടാം.

ഇത്തരമരുള്ചെയ്തു ബാലഭാവത്തെപ്പുണ്ടു

സത്വരം കാലും കൈയ്യും കുടഞ്ഞു കരയുന്നോന്

ഇന്ദ്രനീലാഭപൂണ്ട സുന്ദരരൂപനര-

വിന്ദലോചനന് മുകുന്ദന് പരമാനന്ദാത്മാ

ചന്ദ്രചൂഡാരവിന്ദമന്ദിരവൃന്ദാരക-

വന്ദവന്ദിതന് ഭൂവി വന്നവതാരം ചെയ്താല്

നന്ദനനുണ്ടായിതെന്നാശു കേട്ടോരു പംക്തി-

സ്യന്ദനനഥ പരമാനന്ദാകുലനായാല്

പുത്രജന്മത്തെച്ചൊന്ന ഭുത്യവര്ഗ്ഗത്തിനെല്ലാം

വസ്ത്രഭൂഷണാദ്യഖിലാര്ത്ഥദാനങ്ങള് ചെയ്താന്

പുത്രവക്ത്രാബ്ജം കണ്ടു തുഷ്ടനായ് പുറപ്പെട്ടു

ശുദ്ധമായ് സ്നാനംചെയ്തു ഗുരുവിന് നിയോഗത്താല്

ജാതകര്മ്മവും ചെയ്തു ദാനവും ചെയ്തു പിന്നെ

ജാതനായിതു കൈകേയീസുതന് പിറ്റേന്നാളും

സുമിത്രാപുത്രന്മാരായുണ്ടായിതിരുവരു-

മമിത്രാന്തകന് ദശരഥനും യഥാവിധി

ചെയ്തിതു ജാതകര്മ്മം ബാലന്മാര്ക്കെല്ലാവര്ക്കും

പെയ്തിതു സന്തോഷംകൊണ്ടശ്രുക്കള് ജനങ്ങള്ക്കും

സ്വര്ണ്ണരത്നനഘവസ്തരഗ്രാമാദിപദാര്ത്ഥങ്ങ-

ളെണ്ണമില്ലാതോളം ദാനം ചെയ്തു ഭൂദേവാനാം

വിണ്ണവര്നാട്ടിലുമുണ്ടായിതു മഹോത്സവം

കണ്ണുകളായിരം തെളിഞ്ഞു മഹേന്ദ്രനും

സമസ്തലോകങ്ങളുംമാത്മാവാമിവങ്കലേ

രമിച്ചീടുന്നു നിത്യമെന്നോര്ത്തു വസിഷ്ഠനും

ശ്യാമളനിറംപൂണ്ട കോമളകുമാരനു

രാമനെന്നൊരു തിരുനാമവുമിട്ടാനല്ലോ

ഭരണനിപുണനാംകൈകേയീതനയനു

ഭരതനെന്നു നാമമരുളിച്ചെയ്തു മുനി.

ലക്ഷണാന്വിതനായ സുമിത്രാതനയനു

ലക്ഷ്മണനെന്നുതന്നെ നാമവുമരുള്ചെയ്തു.

ശത്രുവ്ൃന്ദത്തെ ഹനിച്ചീടുക നിമിത്തമായ്

ശത്രുഘ്നനെന്നു സുമിത്രാത്മജാവരജനും

നാമധേയവും നാലു പുത്രര്ക്കും വിധിച്ചേവം

ഭൂമിപാലനും ഭാര്യമാരുമായാനന്ദിച്ചാന്.

സാമോദം ബാലക്രീഡാതല്പരന്മാരാം കാലം

രാമലക്ഷ്മണന്മാരും തമ്മിലൊന്നിച്ചു വാഴും

ഭരതശത്രുഘ്നന്മാരൊരുമിച്ചെല്ലാനാളും

മരുവീടുന്നു പായസാംശാനുസാരവശാല്

കോമളന്മാരായൊരു സോദരന്മാരുമായി

ശ്യാമളനിറം പൂണ്ട ലോകാഭിരാമദേവന്

കാരുണ്യാമൃതപൂര്ണ്ണപാംഗവീക്ഷണംകൊണ്ടും

സാരസ്യവ്യക്തവര്ണ്ണാലാപപീയൂഷംകൊണ്ടും

വിശ്വമോഹമനായ രൂപസന്ദര്യംകൊണ്ടും

നിശ്മേഷാനന്ദപ്രദദേഹമാര്ദ്ദവംകൊണ്ടും

ബന്ധുകദന്താംബരചുംബനരസംകൊണ്ടു

ബന്ധുരദന്താങ്കരസ്പഷ്ടഹാസാഭകൊണ്ടും

ഭൂൃതലസ്ഥിതപാദാബ്ജദ്വയയാനംകൊണ്ടും

ചേതോമോഹനങ്ങളാം ചേഷ്ടിതങ്ങളെകൊണ്ടും

താതനുമമ്മമാര്ക്കും നഗരവാസികള്ക്കും

പ്രീതി നല്കിനാന് സമസ്തേന്ദ്രിയങ്ങള്ക്കുമെല്ലാം

ഫാലദേശാന്തേ സ്വര്ണ്ണാശ്വത്ഥപര്ണ്ണാകാരമായ്

മാലേയമണിഞ്ഞതില് പറ്റീടും കുരളവും

അഞ്ജനമണിഞ്ഞതിമഞ്ജുളതരമായ

കഞ്ജനേത്രവും കടാക്ഷാവലോകനങ്ങളും

കര്ണ്ണാലങ്കാരമണികുണ്ഡലം മിന്നീടുന്ന

സ്വര്ണ്ഠദര്പ്പണസമണ്ഡമണ്ഡലങ്ങളും

ശാര്ദ്ദൂലനഖങ്ങളും വിദ്ുമമണികളും

ചേര്ത്തുടന് കാര്ത്തസ്വരമണികള് മദ്ധ്യേ മദ്ധ്യേ

കോര്ത്തുചാര്ത്തീടുന്നൊരു കണ്ഠകാണ്ഡോദ്യോതവും

മുത്തമാലകള് വനമാലകളോടും പൂണ്ട

വിസ്തൃതോരസി ചാര്ത്തും തുളസീമാല്യങ്ങളാല്

നിസ്തുലപ്രഭവത്സലാഞ്ഛനഭൂൃമം ചേര്ത്തും

അംഗദങ്ങളും വലയങ്ങള് കങ്കണങ്ങളു-

മംഗുലീയങ്ങള്കൊണ്ടു ശോഭിച്ച കരങ്ങളും

കാഞ്ചനസദ്ൃശപീതാംബരോപരി ചാര്ത്തും

കാഞ്ചികള് നൂപുരങ്ങളെന്നിവ പലതരം

അലങ്കാരങ്ങള്പൂണ്ടു സോദരന്മാരോടുമൊ-

രലങ്കാരത്തെച്ചേര്ത്താന് ഭൂമിദേവിക്കു നാഥന്.

ഭര്ത്താവിന്നധിവാസമുണ്ടായോരയോദ്ധ്യയില്

പൊല്ത്താന്മാനിനിതാനും കളിച്ചു വിളങ്ങിനാള്

ഭൂതലത്തിങ്കലെല്ലാമന്നുതൊട്ടനുദിനം

ഭൂതിയും വര്ദ്ധിച്ചിതു ലോകവുമാനന്ദിച്ചു.

ബാല്യവും കമാരവും

ദമ്പതിമാരെബ്ബാല്യം കൊണ്ടേവം രഞ്ചിപ്പിച്ചു

സമ്ത്രതി കമാരവും സ്ത്രാപിച്ചിതു മെല്ലെ

വിധിനന്ദനായ വസിഷ്ഠമഹാമുനി

വിധിപൂര്വ്വകമുപനയിച്ചിതു ബാലന്മാരെ

ശ്രുതികളോടുപുനരംഗങ്ങളുപാംഗങ്ങള്

സ്മൃതികളുപസ്മൃതികളുമശ്രമമെല്ലാം

പാഠമായതു പാര്ത്താലെന്തൊരല്ഭളതമവ

പാടവമേറും നിജശ്വാസങ്ങള് തന്നെയല്ലോ.

സകലചരാചരഗരുവായ് മരുവീടും

ഭഗവാന് തനിക്കൊരു ഗുരുവായ് ചമഞ്ഞീടും

സഹസ്രപത്രോല്ഭവപുത്രനാം വസിഷ്ഠന്റെ

മഹത്വമേറും ഭാഗ്യമെന്തുചൊല്ലാവതോര്ത്താല്

ധനുര്വേദാംഭോനിധിപാരഗന്മാരായ് വന്നു

തനയന്മാരെന്നതു കണ്ടൊരു ദശരഥന്

മനസി വളര്ന്നൊരു പരമാനന്ദം പൂണ്ടു

മുനിനായകനേയുമാനന്ദിപ്പിച്ചു നന്നായ്

ആമോദം വളര്ന്നുള്ളില് സേവ്യസേവകഭാവം

രാമലക്ഷ്മണന്മാരും കൈക്കൊണ്ടാരതുപോലെ

കോമളന്മാരായ്മേവും ഭരതശത്രുഘ്നന്മാര്

സ്വാമിഭൃത്ൃകഭാവം കൈക്കൊണ്ടാരനുദിനം.

രാഘവനതുകാലമേകദാ കനരുഹലാല്

വേഗമേറീടുന്നൊരു തുരഗരത്്നമേറി

പ്രാണസമ്മിതനായ ലക്ഷ്മണനോടും ചേര്ന്നു

ബാണരൂുണീരബാണാസരപൂണികള് പൂണ്ടു

കാനനദേശേ നടന്നീടിനാന് നായാട്ടിനായ്

കാണായ ദുഷ്ടമൃഗസഞ്ചയം കൊലചെയ്താന്.

ഹരിണഹരികരികരടികിടികിരി-

ഹരിശാര്ദ്ദലാദികളമിതവന്യമൃഗം

വധിച്ചുകൊണ്ടുവനനു ജനകന്കാല്ക്കല് വച്ചു

വിധിച്ചവണ്ണം നമസ്കരിച്ചു വണങ്ങിനാന്.

നിത്യവുമുഷസ്യുഷസ്യത്ഥായ കുളിച്ചുത്തു

ഭക്തികൈക്കൊണ്ടു സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്തശേഷം

ജനകനനിമാര്ചരണാംബൂജം വന്ദി-

ച്ചഛനുജനോടും ചേര്ന്നു പരകാര്യങ്ങളെല്ലാം

ചിന്തിച്ചു ദണ്ഡനീതി നീങ്ങാതെ ലോകം തങ്കല്

സന്തതം രഞ്ജിപ്പിച്ചു ധര്മ്മപാലനം ചെയ്തു

ബന്ധുക്കളോടും ഗുരുഭൂതന്മാരോടും ചേര്ന്നു

സന്തുഷ്ടാത്മനാ മുഷ്ടഭോജനം കഴിച്ചഥ

ധര്മ്മശാസ്ത്രാദിപുരാണേതിഹാസങ്ങള്കേട്ട

നിര്മ്മലബ്രഹ്മാനന്ദലീനചേതസാ നിത്യം

പരമന് പരാപരന് പരബ്രഹ്മാഖ്യന് പരന്

പുരുഷന് പരമാത്മാ പരമാനന്ദമൂര്ത്തി

ഭൂമിയില് മനുഷ്യനായവതാരം ചെയ്തേവം

ഭൂമിപാലകവ്ൃവത്തി കൈക്കൊണ്ടു വാണീടിനാന്

ചേതസാ വിചാരിച്ചുകാണ്കിലോ പരമാര്ത്ഥ

മേതുമേ ചെയ്യുന്നോനല്ലില്ലല്ലോ വികാരവും

ചിന്തിക്കില് പരിണാമമില്ലാതൊരാത്മാനന്ദ

മെന്തൊരു മഹാമായാവൈഭവം ചിത്രം! ചിത്രം!

യാഗരക്ഷ

അക്കാലം വിശ്വാമിത്രനാകിയ മുനികല-

മുഖ്യനുമയോദ്ധ്യയ്ക്കാമ്മാറെഴുന്നള്ളീടിനാന്.

രാമനായവനിയില് മായയാ ജനിച്ചൊരു

കോമളമായ രൂപം പൂണ്ടൊരു പരാത്മാനം

സത്യജ്ഞാനാനന്താനന്ദാമൃതം കണ്ടുകൊള്വാന്

ചിത്തത്തില്നിറഞ്ഞാശു വഴിഞ്ഞ ഭക്തിയോടെ.

കാശികന്തന്നെക്കണ്ടു ഭൂപതി ദശരഥ-

നാശു സംഭൂമത്തോടും പ്രതൃത്ഥാനവും ചെയ്തു

വിധിനന്ദനനോടും ചെന്നെതിരേററ്റ യഥാ-

വിധി പൂജയുംചെയ്തു വന്ദിച്ചുനിന്നു ഭക്ത്യാ

സസ്മിതം മുനിവരന് തന്നൊടു ചൊല്ലീടിനാ-

നസ്മജ്ജന്മവുമിന്നു വന്നിതു സഫലമായ്.

നിന്തിരുവടിയെഴുന്നള്ളിയമൂലം കൃതാ-

ത്ഥാര്ന്തരാത്മാവായിതു ഞാനിഹ തപോനിധേ!

ഇങ്ങനെയുള്ള നിങ്ങളെഴുന്നള്ളീടും ദേശം

മംഗലമായ് വന്നാശു സമ്പത്തും താനേവരും.

എന്തൊന്നു ചിന്തിച്ചെഴുന്നള്ളിയതെന്നുമിപ്പോള്

നിന്തിരുവടിയരുള്ചെയ്യണം ദയാനിധേ!

എന്നാലാകുന്നതെല്ലാം ചെയ്വാന് ഞാന് മടിയാതെ

ചൊന്നാലും പരമാര്ത്ഥം താപസകലപതേ!

വിശ്വാമിത്രനും പ്രീതനായരുള്ചെയ്തീടിനാന്

വിശ്വാസത്തോടു ദശരഥനോടതുനേരം :-

ഞാനമാവാസിതോറും പിതൃദേവാദികളെ

ധ്യാനിച്ചു ചെയ്തീടുന്ന ഹോമത്തെ മുടക്കുന്നോര്

മാരീചസുബാഹുമുഖ്യന്മാരാം നക്തഞ്ചര-

ന്മാരിരുവരുമനുചരന്മാരായുള്ളോരും

അവരെ അനുഗ്രഹിച്ചു യാഗത്തെ രക്ഷിപ്പാനാ-

യവനീപതേ! രാമദേവനെയയയ്ക്കേണം.

പുഷ്കരോല്ഭവപുത്രന്തന്നോടും നിരൂപിച്ചു

ലക്ഷ്മണനേയും കൂടെ നല്കണം മടിയാതെ

നല്ലതു വന്നീടുക നിനക്കു മഹീപതേ!

കല്്യാണമതേ! കരുണാനിധേ! നരപതേ!

ചിന്താചഞ്ചലനായ പംക്തിസ്യന്ദനയൃപന്

മന്ത്രിച്ചു ഗുരുവിനോടേകാന്തേ ചൊല്ലീടിനാന്

എന്തുചെയ്വതു ഗുരോ! നന്ദനന് തന്നെ മമ

സന്ത്യജിച്ചീടുവതിനില്ലല്ലോ ശക്തിയൊട്ടും

എത്രയും കൊതിച്ചകാലത്തിങ്കല് ദൈവവശാല്

സിദ്ധിച്ച തനയനാം രാമനെപ്പിരിയുമ്പോള്

നിര്ണ്ണയം മരിക്കും ഞാന് രാമനെ നല്കിടാഞ്ഞാ-

ലന്വയനാശംകൂടെ വരുത്തും വിശ്വാമിത്രന്

എന്തൊന്നു നല്ലതിപ്പോളെന്നു നിന്തിരുവടി

ചിന്തിച്ചുതിരിച്ചരുളിച്ചെയ്തീടുകവേണം.

എങ്കിലോ ദേവഗുഹ്യം കേട്ടാലുമതിഗോപ്യം

സങ്കടമുണ്ടാകേണ്ട സന്തതം ധരാപതേ!

മാനുഷനല്ല രാമന് മാനവശിഖാമണേ!

മാനമില്ലാത പരമാത്മാവു സദാനന്ദന്

പത്മസംഭവന്മുന്നം പ്രാര്ത്ഥിക്കമുൂലമായി

പത്മലോചനന് ഭൂമിഭാരത്തെക്കളനായ്

നിന്നുടെ തനയനായ്ക്കസല്യാദേവിതന്നില്

വന്നവതരിച്ചിതു വൈകുണ്ഠന് നാരായണന്.

നിന്നുടെ പൂര്വ്വജന്മം ചൊല്ലുവന് ദശരഥ!

മുന്നം നീ ബ്രഹ്മാത്മജന് കശ്യപപ്രജാപതി

തന്നുടെ പത്്നിയാകുമദിതി കാസല്ല്യകേ-

ളന്നിരുവരുംകൂടിസ്സന്തതിയുണ്ടാവാനായ്

ബഹുവത്സരമുഗ്രം തപസുചെയ്തു നിങ്ങള്

മുഹരാത്മനി വിഷ്ണുപൂജാധ്യാനാദിയോടും

ഭക്തവത്സലന് ദേവന് വരദന് ഭഗവാനും

പ്രത്യക്ഷീഭവിച്ചു നീ വാങ്ങിക്കൊള് വരമെന്നാന്.

പുത്രനായ്പിറക്കേണമെനിക്കു ഭവാനെന്നു

സത്വരമപേക്ഷിച്ചകാരണമിന്നു നാഥന്

പുത്രനായ്പിറന്നിതു രാമനെന്നറിഞ്ഞാലും

പൃഥ്വീന്ദ്:! ശേഷന്തന്നെ ലക്ഷ്മണനാകുന്നതും

ശംഖചക്രങ്ങളല്ലോ ഭരതശത്രുഘനന്മാര്

ശങ്ക കൈവിട്ടു കേട്ടുകൊണ്ടാലുംമിനിയും നീ.

യോഗമായാദേവിയും സീതയായ് മിഥിലിയില്

യാഗവേലായാമയോനിജയായുണ്ടായ് വന്നു.

ആഗതനായാന് വിശ്വാമിത്രനുമവര്തമ്മില്

യോഗം കൂടീടുവതിനെന്നറിഞ്ഞീടേണം നീ

എത്രയും ഗുഹൃമിതു വക്തവ്യമല്ലാതാനും

പുത്രനെക്കൂടെയയച്ചിടുക മടിയാതെ.

സന്തുഷ്ടനായ ദശരഥനും കാശികനെ

വന്ദിച്ചു യഥാവിധി പൂജിച്ചു ഭക്തിപൂര്വ്വം

രാമലക്ഷ്മണന്മാരെക്കൊണ്ടു പൊയ്ക്കൊണ്ടാലുമെ-

ന്നാമോദംപൂണ്ടു നല്കി ഭൂപതി പുത്രന്മാരെ.

വരിക രാമ! രാമ! ലക്ഷണ! വരികയെ

ന്നരികെച്ചേര്ത്തു മാറിലണച്ചു ഗാഡം ഗാഡ്ധം

പുണര്ന്നുപുണര്ന്നുടന് നുകര്ന്നു ശിരസ്സിങ്കല്

ഗണങ്ങള് വരുവാനായ്പോവിനെന്നുരചെയ്താന്.

ജനകജനനിമാര്ചരണാംബൂജം കൂപ്പി

മുനിനായകന് ഗൃരുപാദവും വന്ദിച്ചുടന്

വിശ്വാമിത്രനെച്ചെന്നു വന്ദിച്ചു കുമാരന്മാർ

വിശ്വരക്ഷാര്ത്ഥം പരിഗ്രഹിച്ചു മുനീന്ദ്രനും.

ചാപരൂുണീരബാണഖഡ്ഗപാണികളായ

ഭൂപതികുമാരന്മാരോടും കാശികമുനി

യാത്രയുമയപ്പിച്ചാശീര്വാദങ്ങളും ചൊല്ലി

തീര്ത്ഥപാദന്മാരോടും നടന്നു വിശ്വാമിത്രന്.

മന്ദം പോയ് ചില ദേശം കടന്നോരനന്തരം

മന്ദഹാസവും പൂണ്ടങ്ങരുളിച്ചെയ്തു മുനി:

രാമ! രാഘവ! രാമ! ലക്ഷ്മണകുമാര! കേള്

കോമളന്മാരായുള്ള ബാലന്മാരല്ലോ! നിങ്ങള്

ദാഹമെന്തെന്നും വിശപ്പെന്തെന്നുമറിയാതെ

ദേഹങ്ങളല്ലോ മുന്നം നിങ്ങള്ക്കെന്നതുമൂലം

ദാഹവും വിശപ്പുമുണ്ടാകാതെയിരിപ്പിനായ്

മാഹാത്മ്യമേറുന്നൊരു വിദ്യകളിവ രണ്ടും

ബലവാന്മാരേ! നിങ്ങള് പഠിച്ചു ജപിച്ചാലും

ബലയും പുനരതിബലയും മടിയാതെ.

ദേവനിര്മ്മിതകളീവിദ്യകളെന്നു രാമ

ദേവനുമനുജനുപദേശിച്ചു മുനി

ക്ഷുല്പിപാസാദികളും തീര്ന്ന ബാലന്മാരുമാ

യപ്പൊളേ ഗംഗ കടന്നീടിനാന് വിശ്വമിത്രന്.

താടകാവധം

താടകാവനം പ്രാപിച്ചീടിനോരനന്തരം

ഗൂഡസ്ധ്േരവും പൂണ്ടു പറഞ്ഞു വിശ്വമിത്രന്:

രാഘവ! സത്യപരാക്രമവാരിധേ! രാമ!

പോകുമാരില്ലീവഴിയാരുമേയിതു കാലം.

കാടിതു കണ്ടായോ നീ? കാമരൂപിണിയായ

താടക ഭയങ്കരി വാണീടും ദേശമല്ലോ.

അവളെപ്പേടിച്ചാരും നേര് വഴി നടപ്പീല

ഭവനവാസിജനം ഭവനേശ്വര! പോറ്റി!

കൊല്ലണമളെ നീ വല്ലജാതിയുമതി-

നില്ലൊരു ദോഷമെന്നു മാമുനി പറഞ്ഞപ്പോള്

മെല്ലവെയൊന്നു ചെറുഞാണൊലി ചെയ്തു രാമ-

നെല്ലാലോകവുമൊന്നു വിറച്ചിതുനേരം.

ചെറുഞാണൊലി കേട്ടു കോപിച്ചു നിശാചരി

പെരികെ വേഗത്തോടുമടുത്തു ഭക്ഷിപ്പാനായ്

അന്നേരമൊരു ശരമയച്ചു രാഘവനും

ചെന്നു താടകാമാറിലല് കൊണ്ടിതു രാമബാണം

പാരതില് മല ചിറകറ്റു വീണതു പോലെ

ഘോരരൂപിണിയായ താടക വീണാളല്ലോ.

സ്വര്ണ്ണരത്നാഭരണഭൂഷിതഗാത്രിയായി

സുന്ദരിയായ യക്ഷിതന്നെയും കാണായ് വന്നു.

ശാപത്താല് നക്തംചരിയായൊരു യക്ഷിതാനും

പ്രാപിച്ചു ദേവലോകം രാമദേവാനുജ്ഞയാ.

കാശികമുനീന്ദ്രനും ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെയെല്ലാ-

മാശു രാഘവനുപദേശിച്ചു സലക്ഷ്മണം.

നിര്മ്മലന്മാരാം കുമാരന്മാരും മുനീന്ദ്രനും

രമ്യകാനനേ തത്ര വസിച്ചു കാമാശ്രമേ

രാത്രിയും പിന്നിട്ടവര് സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്തു

യാത്രയും തുടങ്ങിനാര് ആസ്ഥയാ പുലര്കാലേ.

പുക്കിതു സിദ്ധശ്രമം വിശ്വാമിത്രനും മുനി-

മുഖ്യാന്മാരതിരേറ്റു വന്ദിച്ചരതുനേരം

രാമലക്ഷ്ണന്മാരും വന്ദിച്ചു മുനികളെ

പ്രേമമുള്ക്കൊണ്ടു മുനിമാരും സല്ക്കാരം ചെയ്യാര്.

വിശ്രമിച്ചനന്തരം രാഘവന് തിരുവടി

വിശ്വാമിത്രനെ നോക്കി പ്രീതി പൂണ്ടരുള് ചെയ്തു:

താപസോത്തമ! ഭവാന് ദീക്ഷിക്ക യാഗമിനി

താപം കൂടാതെ രക്ഷിച്ചീടുവനേതും ചെയ്തും.

ദുഷുരാം നിശാചരന്മാരെക്കാട്ടിത്തന്നാല്

നഷ്ടമാക്കുവാന് ബാണംകൊണ്ടു ഞാന് തപോനിധേ!

യാഗവും ദീക്ഷിച്ചിത കാശികനതു കാല-

മാഗമിച്ചിതു നക്തഞ്ചരന്മാര് പടയോടും.

മധ്യാഹ്നകാലേ മേല്ഭാഗത്തിങ്കല നിന്നു തത്ര

രക്തവൃഷ്ടഠിയും തുടങ്ങിനാരതു നേരം.

പാരാതെ രണ്ടു ശരം തൊടുത്തു രാമദേവന്

മാരീചസുബാഹുവീരന്മാരെ പ്രയോഗിച്ചാന്

കൊന്നിതു സുബാഹുവാമവനെയൊരു ശര-

മന്നേരം മാരീചനും ഭീതി പൂണ്ടോടീടിനാന്.

ചെന്നിതു രാമബാണം പിന്നലെ കൂടെക്കൂടെ

ഖിന്നനായേറിയൊരു യോജന പാഞ്ഞാനവന.

അര്ണ്ണവം തന്നില് ചെന്നു വീണിതു രാമബാണ-

മന്നേരമതിടെയും ചെന്നിതു ദഹിപ്പന്നായ്.

പിന്നെ മറ്റെങ്ങും ശരണമില്ലാഞ്ഞവ-

മെന്നെ രക്ഷിക്കേണമെന്നഭയം പുക്കീടിനാന്.

ഭക്തവത്സലനഭയം കൊടുത്തതുമൂലം

ഭക്തനായ് വന്നാനന്നു തുടങ്ങി മാരീചനും.

പറ്റലര് കുലകാലനായ സനമിത്രിയും

മറ്റുള്ള പടയെല്ലാം കൊന്നിതു ശരങ്ങളാല്.

ദേവകള് പുഷ്ടവൃഷ്ടഠി ചെയ്തിതു സന്തോഷത്താല്

ദേവദുന്ദുഭികള് ഘോഷിച്ചിതതുനേരം.

യക്ഷകിന്നരസിദ്ധചാരണഗന്ധര്വ്വന്മാര്

തലല്ക്ഷണേന കൂപ്പി സ്ത്രതിച്ചേറ്റവുമാനന്ദിച്ചാര്.

വിശ്വാമിത്രനും പരമാനന്ദം പൂണ്ടു പുണര്-

ന്നശ്രുപൂര്ണ്ണാര്ദ്രകുലനേത്രപത്മങ്ങളോടും

ഉത്സംഗേ ചേര്ത്തു പരമാശീര്വാദവും ചെയ്ത

വത്സന്മാരെയും ഭജിപ്പിച്ചിതു വാത്സല്യത്താല്.

ഇരുന്നു മൂന്നുദിനമോരോരോ പുരാണങ്ങള്

പരഞ്ഞു രസപ്പിച്ചു കശികനവരുമായ്.

അരുള് ചെയ്തിതു നാലാം ദിവസം പിന്നെ മുനി:

ജനകമഹീപതിതന്നുടെ മഹായജ്ഞ

മിനി വൈകാതെ കാണ്മാന് പോകു നാം വത്സന്മാരേ!

ചൊല്ലെഴും ത്രൈയംബകമാകിയ മാഹേശ്വര

വില്ലുണ്ടു വിദേഹരാജ്യത്തിങ്കലിരിക്കുന്നു.

ശ്രീമഹാദേവന് തന്നെ വച്ചിരിക്കുന്നു പുരാ

ഭൂമിപാലേന്ദ്രന്മാരാലര്ച്ചിതമനുദിനം.

ക്ഷോണിപാലേന്ദ്രരോടുമീവര്ണ്ണമരുള്ചെയ്തു

കാണണം മഹാസത്വമാകിയ ധനുരത്്നം

താപസേന്ദ്രന്മാരോടുമീവണ്ണമരുള്ചെയ്തു

ഭൂപതിബാലന്മാരും കൂടെപ്പോയ് വിശ്വാമിത്രന്

പ്രാപിച്ചു ഗംഗാതീരം ഗൌതമാശ്രമം തത്ര

ശോഭപൂണ്ടോരു പുണ്യദേശമാനന്ദപ്രദം.

ദിവ്യപാദപലതാകുസുമഫലങ്ങാല്

സര്വ്വമോഹനകരം ജന്തുസഞ്ചയഹിീനം.

കണ്ടു കതുകംപൂണ്ടു വിശ്വാമിത്രനെ നോക്കി

പുണ്ഡരീകേക്ഷണനുമീവണ്ണവരുള്ചെയ്തു.

ആശ്രമപദമിതമാര്ക്കുള്ള മനോഹര

മാശ്രയയോഗ്യം നാനാജന്തുസംവീതം താനും

എത്രയുമാഹ്ലാദമുണ്ടായിതു മനസി മേ

തത്വതെന്തെന്നതരുള്ചെയ്യണം തപോനിധേ!

അഹല്യാമോക്ഷം

എന്നതു കേട്ടു വിശ്വാമിത്രനുമുര ചെയ്തു

പന്നഗശായി പരന് തന്നോടു പരമാര്ത്ഥം:

കേട്ടാലും പുരാവൃവത്തമെങ്കിലോ കുമാര! നീ

വാട്ടമില്ലാത തപസ്സുള്ള ഗനതമമുനി

ഗംഗാരോധസി നല്ലോരാശ്രമത്തിങ്കലത്ര

മംഗലം വര്ദ്ധിച്ചീടും തപസാ വാഴുംകാലം

ലോകേശന് നിജസുതയായുള്ളോരഹല്യയാം

ലോകസുന്ദരിയായ ദിവ്യകന്ൃയകാരത്നം

ഗയതമമുനീന്ദ്രനു കൊടുത്തു വിധാതാവും

കനതുകംപൂണ്ടു ഭാര്യാഭര്ത്താക്കന്മാരായവന്.

ഭര്തൃശുശ്രൂഷാബ്രഹ്മചര്യാദിഗുണങ്ങള് ക-

ണ്ടെത്രയും പ്രസാദിച്ചു ഗയതമമുനീന്ദ്രനും

തന്നുടെ പത്നിയായോരഹല്യയോടും ചേര്ന്നു

പര്ണ്ണശാലയിലത്ര വസിച്ചു ചിരകാലം.

വിശ്വമോഹിനിയായോരഹല്യാരൂപംകണ്ടു

ദുശ്പ്യവനനും കുസുമായുധവശനായാന്

ചെന്തൊണ്ടിവായ്മലരും പന്തൊക്കും മുലകളും

ചന്തമേറീടും തുടക്കാമ്പുമാസ്വദിപ്പതി-

നെന്തൊരു കഴിവെന്നു ചിന്തിച്ചു ശതമഖന്

ചെന്താര്ബാണാര്ത്തികൊണ്ടു സന്താപം മുഴുക്കയാല്

സന്തതം മനക്കാമ്പില് സുന്ദരഗാത്രീരൂപം

ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചനംഗാന്ധനായ് വന്നാനല്ലോ.

അന്തരാത്മനി വിബുധേന്ദ്രനുമിതിനിപ്പോ-

ളന്തരം കൂടാതെയൊരന്തരമെന്തെന്നോര്ത്തു

ലോകേശാത്മജസുതനന്ദനനുടെ രൂപം

നാകനായകന് കൊക്കൊണ്ടന്ത്യയാമാദിയിങ്കല്

സന്ധ്യാവന്ദനത്തിന് ഗൌതമന് പോയനേര

മന്തരാ പുക്കാനുടജാന്തരേ പരവശാല്

സുത്രാമാവഹല്യയെ പ്രാപിച്ച സസംഭൂമം

സത്വരം പുറപ്പെട്ടനേരത്തു ഗൌതമനും

മിത്രന് തന്നുദയമൊട്ടടുത്തീലെന്നുകണ്ടു

ബദ്ധസന്ദേഹം ചെന്നനേരത്തു കാണായ്വന്നു

വൃത്രാരാതിക്കു മുനിശ്രേഷ്ഠനെബ്ബലാലപ്പോള്

വിത്രസ്തനായെത്രയും വേപഥുപൂണ്ടു നിന്നാന്.

തന്നുടെ രൂപം പരിഗ്രഹിച്ചു വരുന്നവന്

തന്നെക്കണ്ടതികോപം കൈക്കൊണ്ടു മുനീന്ദ്രനും

നില്ലനില്ലാരാകുന്നതെന്തിതു ദുഷ്ടാത്മാവേ!

ചൊല്ലുചൊല്ലെന്നോടു നീയെല്ലമേ പരമാര്ത്ഥം

വല്ലാതെ മമ രൂപം കൈക്കൊള്വാനെന്തുമൂലം?

നിര്ല്ലജ്ജനായ ഭവാനേതൊരു മഹാപാപി?

സത്ൃമെന്നോടു ചൊല്ലീടറിഞ്ഞേനല്ലോ തവ

വൃത്താന്തം പറയായ്കില് ഭസ്മമാക്കുവനിപ്പോള്.

ചൊല്ലിനാനതുനേരം താപസേന്ദ്രനെ നോക്കി

സ്വര്ല്ലോകാധിപനായ കാമകിങ്കരനഹം

വല്ലായ്മയെല്ലാമകപ്പെട്ടിതു മൂഡ്രത്വം കൊ-

ണ്ടെല്ലാം നിന്തിരുവടി പൊറുത്തുകൊള്ളേണമേ.

സഹസ്രഭഗനായിബ്ഭവിക്ക ഭവാനിനി

സഹിച്ചീടുക ചെയ്ത ദുഷ്കര്മ്മഫലമെല്ലാം

താപസേശ്വരനായ ഗൌതമന് ദേവേന്ദ്രനെ

ശപിച്ചാശ്രമമകം പുക്കപ്പോളഹല്യയും

വേപഥുപൂണ്ടു നില്ക്കുന്നതു കണ്ടരുള്ചെയ്തു

താപസോത്തമനായ ഗൌതമന് കോപത്തോടെ.

കഷ്ടമെത്രയും തവ ദുര്വ്വത്തം ദുരാചാരേ!

ദുഷ്ടമാനസേ! തവ സാമര്ത്ഥ്യം നന്നു പാരം

ദുഷ് കൃതമൊടുങ്ങുവാനിതിന്നു ചൊല്ലീടുവന്

നിഷ്കൃതിയായുള്ളൊരു ദുര്ദ്ധരമഹാവ്രതം.

കാമകിങ്കരി! ശിലാരൂപവും കൈക്കൊണ്ടു നീ

രാമപാദാബ്ജം ധ്യാനിച്ചിവിടെ വസിക്കണം

നീഹാരാതപവായുവര്ഷാദികളും സഹ-

ച്ചാഹാരാദികളേതും കൂടാതെ ദിവാരാത്രം

നാനാജന്തുക്കളൊന്നുമിവിടെയുണ്ടായ് വരാ

കാനനദേശേ മദീയാശ്രമേ മനോഹരേ.

ഇങ്ങനെ പല ദിവ്യവത്സരം കഴിയുമ്പോ

ളിങ്ങെഴുന്നളളും രാമദേവനുമനുജനും

ശ്രീരാമപാദാംഭോജസ് പര്ശമുണ്ടീയീടും നാള്

തീരും നിന് ദുരിതങ്ങളെല്ലാമെന്നറിഞ്ഞാലും.

പിന്നെ നീ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചു വഴിപൊലെ

നന്നായി പ്രദക്ഷിണംചെയ്തു കുമ്പിട്ടുകൂപ്പി

നാഥനെ സ്തുതിക്കുമ്പോള് ശാപമോക്ഷവും വന്നു

പൂൃതമാനസയായാലെന്നെയും ശുശ്രുഷിക്കാം.

എന്നരുള്ചെയ്തു മുനി ഹിമവല്പാര്ശ്വം പുക്കാ

നന്നുതൊട്ടിവിടെ വാണീടിനാളഹല്യയും

നിന്തിരുമലരടിച്ചെന്തളിര്പ്പൊടിയേല്പാ

നെന്തൊരു കഴിവെന്നു ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചുള്ളില്

സന്താപം പൂണ്ടുപൂണ്ടു സന്തതം വസിക്കുന്നു

സന്തോഷസന്താനസന്താനമേ! ചിന്താമണേ!

ആരാലും കണ്ടുകൂടാതൊരു പാഷാണാംഗിയായ്

ഘോരമാം തപസ്സൊടുമിവിടെ വസിക്കുന്ന

ബ്രഹ്മനന്ദിനിയായ ഗൌതമപത്്നിയുടെ

കല്മഷമശേഷവും നിന്നുടെ പാദങ്ങളാല്

ഉന്മൂലനാശം വരുത്തീടണമിന്നുതന്നെ

നിര്മ്മലയായ് വന്നീടുമഹല്യാദേവിയെന്നാല്.

ഗാഥിനന്ദനന് ദാശരഥിയോടേവം പറ-

ഞ്ഞാശു തൃക്കൈയും പിടിച്ചുടജാങ്കണം പുക്കാന്.

ഉഗ്രമാം തപസ്സോടുമിരിക്കും ശീലാരൂപ

മഗ്രേ കാണ്കെന്നു കാട്ടിക്കൊടുത്ത മുനിവരന്.

ശ്രീപാദാംബൂജം മെല്ലെ വച്ചിതു രാമദേവന്

ശ്രീപതി രഘുപതി സല്പതി ജഗല്പതി

രാമോഹമെന്നു പറഞ്ഞാമോദം പൂണ്ടു നാഥന്

കോമളരൂപന് മുനിപത്നിയെ വണങ്ങിനാന്.

അന്നേരം നാഥന്തന്നെക്കാണായിതഹല്യയ്ക്കും

വന്നൊരാനന്ദമേതും ചൊല്ലാവതല്ലയല്ലോ.

താപസശ്രേഷ്ഠനായ കാശികമുനിയോടും

താപസഞ്ചയം നിങ്ങുമാറു സോദരനോടും

ശാപനാശനകരനായൊരു ദേവന് തന്നെ

ചാപബാണങ്ങളോടും പീതമാം വസ്ത്രത്തോടും

ശ്രീവത്സവക്ഷസ്സോടും സുസ്മിതവക്തരത്തോടും

ശ്രീവാസാംബുജദലസന്നിഭനേത്രത്തോടും

വാസവനീലമണിസങ്കാശഗാത്രത്തോടും

വാസവാദ്യമരാഘവന്ദിതപാദത്തോടും

പത്തുദിക്കുലുമൊക്കെ നിറഞ്ഞ കാന്തിയോടും

ഭക്തവത്സലന് തന്നെക്കാണായിതഹല്യയ്ക്കും.

തന്നുടെ ഭര്ത്താവായ ഗതമതപോധനന്

തന്നോടു മുന്നമുരചെയ്തതുമോര്ത്താളപ്പോള്.

നിര്ണ്ണയം നാരായണന് താനിതു ജഗന്നാഥ

നര്ണ്ണോജവിലോചനന് പത്മജാമനോഹരന്.

ഇത്ഥമാത്മനി ചിന്തിച്ചുത്ഥാനംചെയ്തു ഭക്ത്യാ

സത്വരമര്ഘ്യാദികള് കൊണ്ടു പൂജിച്ചീടിനാള്.

സന്തോഷാശ്രുക്കളൊഴുകീടും നേത്രങ്ങളോടും

സന്താപം തീര്ന്നു ദണ്ഡനമസ്ക്കാരവും ചെയ്താള്

ചിത്തകാമ്പിങ്കലേറ്റം വര്ദ്ധിച്ച ഭക്തിയോടു

മുത്ഥാനം ചെയ്തു മുഹരഞ്ജലിബന്ധത്തോടും

വ്യക്തമായൊരു പുളകാഞ്ചിതഗാത്രത്തോടും

വ്യക്തമല്ലാത വന്ന ഗദ്ഗദവര്ണ്ണത്തോടും

അദ്വയനായോരനാദ്യസ്ത്വരൂപനെക്കണ്ടു

സദ്യോജാതാനന്ദാബ്ധിമഗ്നയായ് സ്തുതിചെയ്താള്

അഹല്യാസ്തുതി

ഞാനഹോ! കൃതാര്ത്ഥയായേന് ജഗന്നാഥ!

നിന്നെക്കാണായ് വന്നതുമൂലമത്രയുമല്ല ചൊല്ലാം.

പത്മജരുദ്രാദികളാലപേക്ഷിതം പാദ

പത്മസംലഗ്നപാംസുലേശമിന്നെനിക്കല്ലോ

സിദ്ധിച്ചു ഭവല്പ്രസാദാതിരേകത്താലതി

ന്നെത്തുമോ ബഹുകല്പകാലമാരാധിച്ചാലും?

ചിത്രമെത്രയും തവ ചേഷ്ടിതം ജഗല്പതേ!

മര്ത്ത്ൃയഭാവേന വിമോഹിപ്പിച്ചീടുന്നതേവം

ആനന്ദമയനായോരതിമായികന് പൂര്ണ്ണ

ന്യൂനാതിരേകശുന്യനചലനല്ലോ ഭവാന്.

ത്വല്പാദാംബുജപാംസുപവിത്രാ ഭാഗീരഥീ

സര്പ്പഭൂഷണവിരിഞ്ചാദികളെല്ലാരെയും

ശുദ്ധമാക്കീടുന്നതും ത്വല്പ്രഭാവത്താലല്ലോ

സിദ്ധിച്ചേനല്ലോ ഞാനും ത്വല്പാദസ്പര്ശമിപ്പോള്!

പണ്ടു ഞാന് ചെയ്ത പുണ്യമെന്തു വര്ണ്ണിപ്പതു വൈ

കണ്ഠ! തല്ക്കുണ്ഠാത്മനാം ദുര്ല്ലഭമൂര്ത്തേ! വിഷ്ണോ!

മര്ത്ത്യനായവതരിച്ചോരു പൂരുഷം ദേവം

ചിത്തമോഹനം രമണീയദേഹിനം രാമം

ശുദ്ധമല്ഭൂതവീര്യം സുന്ദരം ധനുര്ദ്ധരം

തത്വമദ്വയം സത്യസന്ധമാദ്യന്തഹീനം

നിത്യമവ്യയം ഭജിച്ചീടുന്നേനിനി നിത്യം

ഭക്്ത്യൈവ മറ്റാരെയും ഭജിച്ചീടുന്നേനല്ല.

യാതൊരു നാഭിതന്നിലുണ്ടായി വിരിഞ്ചനും

യാതൊരു നാമം ജപിക്കുന്നിതു മഹാദേവന്

ചേതസാ തത്സ്വാമിയെ ഞാന് നിത്യം വണങ്ങുന്നേന്.

നാരദമുനീന്ദ്രനും ചന്ദ്രശേഖരന്താനും

ഭാരതീരമണനും ഭാരതീദേവിതാനും

ബ്രഹ്മലോകത്തിങ്കല്നിന്നന്വഹം കീര്ത്തിക്കുന്നു

കല്മഷഹരം രാമചരിതം രസായനം.

കാമരാഗാദികള്തിീര്ന്നാനന്ദം വരുവാനായ്

രാമദേവനെ ഞാനും ശരണം പ്രാപിക്കുന്നേന്.

ആദ്യദന്വയനേകനവ്യക്തനനാകലന്

വേദ്യനല്ലാരാലുമെന്നാലും വേദാന്തവേദ്യന്

പരമന് പരാപരന് പരമാത്മാവു പരന്

പരബ്രഹ്മാഖ്യന് പരമാനന്ദമൂര്ത്തി നാഥന്

പുരുഷന് പുരാതനന് കേവസ്സ്വയംജ്യോതി

സ്റകലചരാചരഗുരു കാരുണ്യമൂര്ത്തി

ഭൂവനമനോഹരമായൊരു രൂപംപൂണ്ടു

ഭവനത്തിങ്കലനുഗ്രഹത്തെ വരുത്തുവാന്

അങ്ങനെയുള്ള രാമചന്ദ്രനെസ്സദാകാലം

തിങ്ങിന ഭക്ത്യാ ഭജിച്ചീടുന്നേന് മനസി ഞാന്

സ്വതന്ത്രന് പരിപൂര്ണ്ണ നാനന്ദനാത്മാരാമ

നതിന്ദ്രിയന് നിജമായാഗുണബിംബിതനായി

ജഗദുല്ഭവസ്ഥിതി സംഹാരാദികള് ചെയ്വാ

നഖണ്ഡന് ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരദ്ദനാമങ്ങള് പൂണ്ടു

ഭേദരൂപങ്ങള് കൈക്കൊണ്ടൊരു നിര്ഗ്ഗണമൂര്ത്തി

വേദാന്തവേദ്യന് മമ ചേതസി വസിക്കണം.

രാമ! രാഘവാ! പാദപങ്കജം നമോസ്തുതേ

ശ്രീമയം ശ്രീദേവിപാണിദ്വയപത്മാര്ച്ചിതം

മാനഹീനന്മാരാം ദിവ്യന്മാരാലനുധ്യേയം

മാനാര്ത്ഥം മുന്നിലകാമാക്രാന്തജഗല്ത്രയം.

ബ്രഹ്മാവിന് കരങ്ങളാല് ക്ഷാളിതം പത്മോപമം

നിര്മ്മലം ശംഖചക്രേക്ലിശമത്സ്യാങ്കിതം

മ?നോനികേതനം കല്മഷവിനാശനം

നിര്മ്മലാത്മനാം പരമാസ്പദം നമോസ്തുതേ

ജഗതാശ്രയന് ഭവാന് ജഗത്തായതും ഭവാന്

ജഗതാമാദിഭൂതനായതും ഭവാനല്ലോ.

സര്വ്വഭൂതങ്ങളിലുമസക്തനല്ലോ ഭവാന്

നിര്വ്വികാരാത്മാ സാക്ഷിഭൂൃതനായതും ഭവാന്

അജനവ്യയന് ഭവാനജിതന് നിരഞ്ജനന്

വചസാം വിഷയമല്ലാതൊരാനന്ദേമല്ലോ

വാച്യവാചകോഭയഭേദേന ജഗന്മയന്

വാച്യനായ് വരേണമെ വാക്കിനു സദാ മമ

കാര്യകാരണകര്ത്തഫലസാധനഭേദം

മായയാ ബഹുവിധരൂപയാ തോന്നിക്കുന്ന

കേവലമെന്നാകിലും നിന്തിരുവടിയതു

സേവകന്മാര്ക്കുപോലുമറിവാനരുതല്ലോ

ത്വത്മായാവിമോഹിതചേതസാമജ്ഞാനിനാം

ത്വന്മാഹാത്മ്യങ്ങള് നേരെയറിഞ്ഞുകൂടായല്ലോ

മാനസേ വിശ്വാത്മാവാം നിന്തിരുവടിതന്നെ

മാനുഷനെന്നു കല്പിച്ചീടുവോരജ്ഞാനികള്.

പുറത്തുമകത്തുമെല്ലാടവുമൊക്കെ നിറ-

ഞ്ഞിരിക്കുന്നതു നിത്യം നിന്തിരുവടിയല്ലോ

ശുദ്ധനദ്വയന് സമന് നിത്യന് നിര്മ്മലനേകന്

ബുദ്ധനവ്യക്തന് ശാന്തനസംഗന് നിരാകാരന്

സത്വാദിഗുണത്രയയുക്തയാം ശക്തിയുക്തന്

സത്വങ്ങളുള്ളില് വാഴും ജീവാത്മാവായ നാഥന്

ഭക്തനാം മുക്തിപ്രദന് യുക്തനാംയോഗപ്രദന്

സക്താനാം ഭൂക്തിപ്രദന് സിദ്ധാനാം സിദ്ധിപ്രദന്

തത്വാധാരാത്മാദേവന് സകല ജഗന്മയന്

തത്വജ്ഞന് നിരൂപമന് നിഷ്കളന് നിരഞ്ജനന്

നിര്ഗ്ഗമണന് നിശ്വഞ്ചലന് നിര്മ്മലന് നിരാധാരന്

നിഷ്ക്രിയന് നിഷ്കാരണന് നിരഹങ്കാരന് നിത്യന്

സത്യജ്ഞാനാനന്താനന്ദാമൃതാത്മകന് പരന്

സത്താമാത്രാത്മാ പരമാത്മാ സര്വ്വാത്മാ വിഭ

സച്ചിന്ബ്രഹ്മാത്മാ സമസ്തേശ്വരന് മഹേശ്വരന്

അച്യൂുതനാദിനാഥന് സര്വ്വദേവതാമയന്

നിന്തിരുവടിയായതെത്രയും മുഡ്ദാത്മാവാ-

യന്ധയായുള്ളോരുഞാനെങ്ങനെയറിയുന്നു?

നിന്തിരുവടിയുടെ തത്വമെന്നാലും ഞാനോ

സന്തതം ഭൂയോ ഭൂയോ നമസ്തേ നമോ നമ:

യത്ര കുത്രാപി വസിച്ചീടിലുമെല്ലാനാളും

പൊല്ത്തളിരടികളിലിളക്കം വരാതൊരു

ഭക്തിയുണ്ടാകവേണമെന്നൊഴിഞ്ഞപരം ഞാ-

നര്ത്ഥിച്ചീടുന്നേനല്ല നമസ്തേ നമോ നമ:

നമസ്തേ! രാമ! രാമ! പുരുഷാദ്ധ്യക്ഷ! വിഷ്ണോ!

നമസ്തേ! രാമരാമ! ഭക്തവത്സല രാമ!

നമസ്തേ നാരായണ! സന്തതം നമോസ്തുതേ

സമസ്തകര്മ്മാര്പ്പണം ഭവതി കരോമി ഞാന്

സമസ്തമപരാധം ക്ഷമസ്വ ജഗല്പതേ!

ജനനമരണദ്ു:ഖാപഹം ജഗന്നാഥം

ദിനനായകകോടിസദ്ൃശപ്രഭം രാമം

കരസാരസയുഗസുഗ്ൃയതശരചാപം

കരുണാകരം കാളജലദാഭാസം രാമം

കനകരുചിരദിവ്യാംബരം രമാവരം

കനകോജ്ജ്വലരത്്നകുണ് ഡലാഞ്ചിതഗണ്ഡം

കമലദലലോലവിമലവിലോചനം

കമലോല്ഭവനതം മനസാ രാമമീഡേ.

പുരത:സ്ഥിതം സാക്ഷാദീശ്വരം രഘുനാഥം

പുരുഷോത്തമം കൂപ്പി സ്തുതിച്ചാള് ഭക്തിയോടെ.

ലോകേശാത്മജയാകുമഹല്യതാനും പിന്നെ

ലോകേശ്വരാനുജ്ഞയാ പോയിതു പവിത്രയായ്.

ഗൌതമനായ തന്റെ പതിയെ പ്രാപിച്ചുട-

നാധിയും തീര്ത്തു വസിച്ചീടിനാളഹല്യയും.

ഇസ്തുതി ഭക്തിയോടെ ജപിച്ചീടുന്ന പുമാന്

ശുദ്ധനായഖിലപാപങ്ങളും നശിച്ചുടന്

പരമം ബ്രഹ്മാനന്ദം പ്രാപിക്കുമത്രയല്ല

വരുമൈഹികസരഖ്യം മനുജന്മാര്ക്കു നൂനം.

ഭക്ത്യാ നാഥനെ ഹൃദി സന്നിധാനം ചെയ്തുകൊ-

ണ്ടിസ്തുതി ജപിച്ചിടില് സാധിക്കും സകലവും.

പുത്രാര്ത്ഥി ജപിച്ചിടിലര്ത്ഥവുമേറ്റമുണ്ടാം.

ഗരുതല്പഗന് കനകസ് തേയി സുരാപായി

ധരണീസുരഹന്താ പിതൃമാതൃഹാ ഭോഗി

പുരുഷാധമനേറ്റമെങ്കിലുമവന് നിത്യം

പുരുഷോത്തമം ഭക്തവത്സലം നാരായണം

ചേതസി രാമചന്ദ്രം ധ്യാനിച്ചു ഭക്ത്യാ ജപി-

ച്ചാദാരാല് വണങ്ങുകില് സാധിക്കുമല്ലോ മോക്ഷം.

സദ്വൃത്തനെന്നായീടില് പറയേണമോ മോക്ഷം

സദ്യ: സംഭവിച്ചീടും സന്ദേഹമില്ലയേതും.

സീതാസ്വയംവരം

വിശ്വാമിത്രനും പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചപ്പോള്

വിശ്വനായകന് തന്നോടീവണ്ണമരുള്ചെയ്താന്:

ബാലകന്മാരേ! പോക മിഥിലാപുരിക്കു നാം

കാലവും വൃഥാ കളഞ്ഞീടുകയരുതല്ലോ

യാഗവും മഹാദേവചാപറവും കണ്ടു പിന്നെ

വേഗമോടയോദ്ധ്യയും പുക്കു താതനെക്കാണാം.

ഇത്തരമരുള്ചെയ്തു ഗംഗയും കടന്നവര്

സത്വരം ചെന്നു മിഥിലാപുരമകം പുക്കു.

മുനിനായകനായ കാശികന് വിശ്വാമിത്രന്

മുനിവാടം പ്രാപിച്ചിതെന്നതു കേട്ടനേരം

മനസി നിറഞ്ഞൊരു പരമാനന്ദത്തോടും

ജനകമഹീപതി സംഭൂമസമന്വിതം

പൂജാസാധനങ്ങളുമെടുത്തു ഭക്തിയോടു-

മാചാര്യനോടുമൃഷിവാടം പ്രാപിച്ച നേരം

ആമോദപൂര്വ്വം പൂജിച്ചാചാരം പൂണ്ടുനിന്ന

രാമലക്ഷ്മണന്മാരെക്കാണായി നൃപേന്ദ്രനും

ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെന്നപോലെ ഭൂപാലേശ്വര-

നന്ദനന്മാരെക്കണ്ടു ചോദിച്ചു നൃപേന്ദ്രനും:-

കന്ദര്പ്പന് കണ്ടു വന്ദിച്ചീടിന ജഗദേക-

സുന്ദരന്മാരാമിവരാരെന്നു കേള്പ്പിക്കണം.

നരനാരായണന്മാരാകിയ മൂര്ത്തികളോ

നരവീരാകാരം കൈക്കൊണ്ടു കാണായതിപ്പോള്?

വിശ്വാമിത്രനുമതുകേട്ടരുള്ചെയ്തീടിനാന്൯:

വിശ്വസിച്ചാലും മമ വാക്യം നീ നരപതേ!

വീരനാം ദശരഥന് തന്നുടെ പുത്രന്മാരില്

ശ്രീരാമന് ജേഷ്ഠനിവന് ലക്ഷ്മണന് മൂന്നാമവന്-

എന്നുടെ യാഗം രക്ഷിച്ചീടുവാനിവരെ ഞാന്

ചെന്നു കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോന്നീടിനേനിതുകാലം.

കാടകം പുക്കനേരം വന്നൊരു നിശാചരി-

താടകതന്നെയൊരു ബാണംകൊണ്ടെയ്തുകൊന്നാന്-

പേടിയും തീര്ന്നു സിദ്ധാശ്രമവും പുക്കു യാഗ-

മാടല് കൂടാതെ രക്ഷിച്ചീടിനാന് വഴിപോലെ.

ശ്രീപാദാംബുജരജ: സ്പൃഷ്ടികൊണ്ടഹല്യതന്

പാപവും നശിപ്പിച്ചു പാവനയാക്കീടിനാന്.

ചാരമേശ്വരമായ ചാപത്തെക്കാണ്മാനുള്ളില്

പാരമാഗ്രഹമുണ്ടു നീയതു കാട്ടിടേണം.

ഇത്തരം വിശ്വാമിത്രന്തന്നുടെ വാക്യം കേട്ടു

സത്വരം ജനകനും പൂജിച്ചു വഴിപോലെ.

സല്ക്കാരയോഗ്യന്മാരാം രാജപൂത്രന്മാരെക്കണ്ടുള്-

ക്കരുന്നിങ്കല് പ്രീതി വര്ദ്ധിച്ചു ജനകനും

തന്നുടെ സചിവനെ വിളിച്ചു നിയോഗിച്ചാന്

ചെന്നു നീ വരുത്തേണമീശ്വരനുടെ ചാപം.

എന്നതു കേട്ടു മന്ത്രിപ്രവരന് നടകൊണ്ടാ-

നന്നേരം ജനകനും കാശികനോടും ചൊന്നാന്:-

രാജനന്ദനനായ ബാലകൻ രഘുവരന്

രാജീവവിലോചനന് സുന്ദരന് ദാശരഥി

വില്ലിതു കുലചചുടന് വലിച്ചു മുറിച്ചീടില്

വല്ലപഭനിവന് മമ നന്ദനയ്ക്കെന്നു നൂനം.

എല്ലാമീശ്വരനെന്നേ ചൊല്ലവാതെനിക്കിപ്പോള്

വില്ലിഹ വരുത്തീടുകെന്നരുള്ചെയ്തു മുനി.

കിങ്കരന്മാരെ നിയോഗിച്ചിതു മന്ത്രീന്ദ്രനും

ഹുങ്കാരത്തോടു വന്നു ചാപവാഹകന്മാരും.

സത്വരമയ്യായിരം കിങ്കരന്മാരും കൂടി

മൃതയൂശാസനചാപമെടുത്തു കൊണ്ടുവന്നാര്.

ഘണ്ടാസഹസ്രമണിവസ്ത്രാദിവിഭൂഷിതം

കണ്ടാലും ത്രൈയംബകമെന്നിതു മന്ത്രീന്ദ്രനും.

ചന്ദ്രശേഖരനുടെ പള്ളിവില് കണ്ടു രാമ-

ചന്ദ്രനുമാനന്ദമുള്ക്കൊണ്ടു വന്ദിച്ചീടിനാന്.

വില്ലെടുക്കാമോ? കലച്ചീടാമോ? വലിക്കാമോ?

ചൊല്ലുകെന്നതു കേട്ടു ചൊല്ലിനാല് വിശ്വാമിത്രന്:-

എല്ലാമാമാകുന്നതു ചെയ്താലും മടിക്കേണ്ട

കല്യാണമിതുമൂലം വന്നുകൂടീടുമല്ലോ.

മന്ദഹാസവും പൂണ്ടു രാഘവനതു കേട്ട

മന്ദമന്ദം പോയ് ചെന്നു നിന്നു കണ്ടിതു ചാപം.

ജ്വലിച്ചു തേജസ്സോടുമെടുത്തു വേഗത്തോടെ

കുലച്ചു വലിച്ചുടന് മുറിച്ചു ജിതശ്രമം.

നിന്നരുളുന്ന നേരമീരേഴുലോകങ്ങളു-

മൊന്നു മാറ്റൊലിക്കൊണ്ടു വിസ്മയപ്പെട്ടു ജനം

പാട്ടുമാട്ടവും കൂത്തും പുഷ്പവൃഷ്ടിയുമോരോ-

കൂട്ടമേ വാദ്യങ്ങളും മംഗലസ്തുതികളും

ദേവകളൊക്കെപ്പരമാനന്ദം പൂണ്ടു ദേവ-

ദേവനെ സ്തുതിക്കയുമപ്സരസ്ത്രീകളെല്ലാം

ഉത്സാഹം കൈക്കൊണ്ടു വിശ്വേശ്വരനുടെ വിവാ-

ഹോത്സവാരംഭഘോഷം കണ്ടു കുതുകം പൂണ്ടാര്.

ജനകന് ജഗത്സ്വാമിയാകിയ ഭഗവാനെ

ജനസംസദി ഗാഡ്ധാശ്ശേഷവും ചെയ്താനല്ലോ.

ഇടിവെട്ടീടും വണ്ണം വില്മുറിഞ്ഞൊച്ചകേട്ടു

നടുങ്ങി രാജാക്കന്മാരുരഗങ്ങളെപ്പോലെ.

മൈഥിലി മയില്പേടപൊലെ സന്തോഷം പൂണ്ടാര്.

കനതുകമുണ്ടായ് വന്നു ചേതസി കാശീകനും

മൈഥിലിതന്നെപ്പരിചാരികമാരും നിജ-

മാതാക്കന്മാരും കൂടി നന്നായിച്ചമയിച്ചാര്.

സ്വര്ണ്ണവര്ണ്ണത്തെപ്പുണ്ട മൈഥിലി മനോഹരി

സ്വര്ണ്ണഭൂഷണങ്ങളുമണിഞ്ഞു ശോഭയോടെ

സ്വര്ണ്ണമാലയും ധരിച്ചാദരാല് മന്ദം മന്ദ-

മര്ണ്ണോജനേത്രന് മുമ്പില് സത്രപം വിനീതയായ്

വന്നുടന്നേത്രോല്പലമാലയുമിട്ടാള് മുന്നേ

പിന്നാലെ വരണാര്ത്ഥമാലയുമിട്ടീടിനാള്.

മാലയും ധരിച്ചു നീലോല്പലകാന്തി നേടും

ബാലകൻ ശ്രീരാമനുമേറ്റവും വിളങ്ങിനാന്.

ഭൂമിനന്ദനയ്ക്കുനുരൂപനായ് ശോഭിച്ചീടും

ഭമിപാലകബാലന്തന്നെക്കണ്ടവര്കളും

ആനന്ദാംബൂധിതന്നില് വീണുടന് മുഴുകിനാര്

മാനവവീരന് വാഴ്കെന്നാശിയും ചൊല്ലീടിനാര്.

അന്നേരം വിശ്വാമിത്രന്തന്നോടു ജനകനും

വന്ദിച്ചു ചൊന്നാനിനിക്കാലത്തെക്കളയാതെ

പത്രവും കൊടുത്തയച്ചീടണം ദൂതന്മാരെ

സത്വരം ദശരഥഭൂപനെ വരുത്തുവാന്.

വിശ്വാമിത്രനും മിഥിലാധിപന്താനും കൂടി

വിശ്വാസം ദശരഥന്നതനിക്കു വരുംവണ്ണം

നിശ്മേഷവൃത്താന്തങ്ങളെഴുതിയയച്ചിതു

വിശ്രമത്തോടു നടകൊണ്ടിതു ദൂതന്മാരും.

സന്ദേശം കണ്ടു പംക്തിസ്യന്ദനന്താനുമിനി

സന്ദേഹമില്ല പുറപ്പെടുകെന്നുരചെയ്തു

അഗ്നിമാനുപാദ്ധ്യായനാകിയ വസിഷ്ഠനും

പത്്നിയാമരുന്ധതിതാനുമായ് പുറപ്പെട്ടു

കനതുകം പൂണ്ടു ചതുരംഗവാഹിനിയോടും

കാസല്യാദികളായ ഭാര്യമാരോടും കൂടി

ഭരതശത്രുഘ്നന്മാരാകിയ പുത്രന്മാരും

പരമോത്സവയോഗ്യവാദ്യഘോഷങ്ങളോടും

മിഥിലാപുരകം പുക്കിതു ദശരഥന്

മിഥിലാധിപന്താനും ചെന്നെതിരേറ്റുകൊണ്ടാന്.

വന്ദിച്ചു ശതാനന്ദന്തന്നോടും കൂടെച്ചെന്നു

വന്ദ്യനാം വസിഷ്ഠനെത്തന്നോടും കൂടെച്ചെന്നു

അര്ഘ്യപാദ്യാദികളാലര്പ്പിച്ചു യഥാവിധി

സല്ക്കരിച്ചിതു യഥായോഗ്യമുര്വീന്ദ്രന് താനും

രാമലക്ഷ്മണന്മാരും വന്ദിച്ചു പിതാവിനെ

സാമോദം വസിഷ്ഠനാമചാര്യപാദാബ്ജവും

തൊഴുതു മാതൃജനങ്ങളേയും യഥാക്രമം

തൊഴുതു ശ്രീരാമപാദാംഭോജമനുജന്മാര്

തൊഴുതു ഭരതനെ ലക്ഷ്മണകുമാരനും

തൊഴുതു ശത്രഘ്നനും ലക്ഷ്മണപാദാംഭോജം

വക്ഷസി ചേര്ത്തു താതന് രാമനെപ്പണര്ന്നിട്ടു

ലക്ഷ്മണനേയും ഗാഡ്ധാശ്ശേഷവും ചെയ്തു നൃപന്.

ജനകന് ദശരഥന്തന്നുടെ കൈയും പിടി-

ച്ചനു മോദത്തോടുരചെയ്തിതു മധുരമായ്-.-

നാലു കന്യകമാരുണ്ടെനിക്കു കൊടുപ്പാനായ്

നാലു പുത്രന്മാര് ഭവാന്തനിക്കുണ്ടല്ലോ താനും

ആകയാല് നാലു കുമാരന്മാര്ക്കും വിവാഹം ചെ-

യ്താകിലോ നിരൂപിച്ചാലേതുമേ മടിക്കേണ്ട

വസിഷ്ഠന്താനും ശതാനന്ദനും കാൌശീകനും

വിധിച്ചു മുദൂര്ത്തവും നാല്വര്ക്കും യഥാക്രമം

ചിത്രമായിരിപ്പോരു മണ്ഡപമതും തീര്ത്തു

മുത്തമാലകള് പുഷ്പഫലങ്ങള് തൂക്കി നാനാ-

രത്നമണ്ഡിതസ്തംഭതോരണങ്ങളും നാട്ടി

രത്നമണ്ഡിതസ്വര്ണ്ണപീഠവും വച്ചു ഭക്ത്യാ

ശ്രീരാമപാദാംഭോജം കഴുകിച്ചനന്തരം

ഭേരിദുന്ദുഭിമുഖ്യവാദ്യഘോഷങ്ങളോടും

ഹോമവും കഴിച്ചു തന്പുത്രിയാം വൈദേഹിയെ

രാമനു നല്കിീടിനാന് ജനകമഹിീന്ദ്രനും

തല്പാദതീര്ത്ഥം നിജശിരസി ധരിച്ചുട-

നുള്പ്പൂളകാംഗത്തോടെ നിന്നിതു ജനകനും

യാതൊരു പാദതീര്ത്ഥം ശിരസി ധരിക്കുന്നു

ഭൂതേശവിധിമുനീന്ദ്രാദികള് ഭക്തിയോടെ

ഉര്മ്മിളതന്നെ വേട്ടു ലക്ഷ്മണകുമാരനും

കാമ്യാംഗിമാരാം ശ്രുതകീര്ത്തിയും മാണ്ഡവിയും

ഭരതശത്രുഘ്നന്മാര് നമ്മുടെ പത്മിമാരാ-

യ്പരമാനന്ദം പൂണ്ടു വസിച്ചാരെല്ലാവരും

കുശികാത്മജനോടും വസിഷ്ഠനോടും കൂടി

വിശദസ്മിതപൂര്വ്വം പറഞ്ഞു ജനകനും:-

മുന്നം നാരദനരുള് ചെയ്തു കേട്ടിരിപ്പു ഞാ-

നെന്നുടെ മകളായ സീതാവ്ൃത്താന്തമെല്ലാം

യാഗ്രഭൂദേശം വിശുദ്ധ്യര്ത്ഥമായുഴുതപ്പോ-

ളേകദാ സിതാമദ്ധ്യേ കാണായി കന്യാരത്നം

ജാതയായോരു ദിവ്യകന്യകതനിക്കു ഞാന്

സീതയെന്നൊരു നാമം വിളിച്ചേനതുമൂലം

പൂത്രിയായ് വളര്ത്തു ഞാനിരിക്കും കാലത്തിങ്ക-

ലത്ര നാരദനെഴുന്നള്ളിനാനൊരു ദിനം

എന്നോടു മഹാമുനി താനരുള്ചെയ്താനിപ്പോള്

നിന്നുടെ മകളായ സീതാവ്ൃത്താന്തം കേള് നീ:-

പരമാനന്ദമൂര്ത്തി ഭഗവാന് നാരായണന്

പരമാത്മാവാമജന് ഭക്തവത്സലന് നാഥന്

ദേവകാര്യാര്ത്ഥം പംക്തികണ്ഠനിഗ്രഹത്തിനായി

ദേവേന്ദ്രവിരിഞ്ചരുദ്രാദികളര്ത്ഥിക്കയാല്

ഭൂമിയില് സൂര്യാന്വയേ വന്നവതരിച്ചിതു

രാമനായ് മായാമര്ത്ത്യവേഷം പൂണ്ടറിഞ്ഞാലും

യോഗേശന് മനുഷ്യനായീടുമ്പോളിതു കാലം

യോഗമായാദേവിയും മാനുഷവേഷത്തോടെ

ജാതയായിതു തവ വേശ്മനി തല്ക്കാരണാല്

സാദരം ശ്രീരാമനു കൊടുക്ക മടിയാതെ

ഇത്ഥം നാരദനരുളിച്ചെയ്തു മറഞ്ഞിതു

പുത്രിയായ് വളര്ത്തിതു ഭക്തികൈക്കൊണ്ടു താനും

സീതയെ ശ്രീരാഘവനെങ്ങനെ കൊടുക്കാവൂ

ചേതസി നിരൂപിച്ചാലെങ്ങനെയറിയുന്നു.

എന്നതോര്ത്തിരിക്കുമ്പോളൊന്നു മാനസേ തോന്നി

പന്നഗവിഭൂഷണന് തന്നനുഗ്രഹശക്ത്യാ.

മൃത്ൃശാസനചാപം മുറിച്ചീടുന്ന പുമാന്

ഭര്ത്താവാകുന്നതു മല്പൂത്രിക്കെന്നൊരു പണം

ചിത്തത്തില് നിരൂപിച്ചു വരുത്തി നൃപന്മാരെ

ശക്തിയില്ലിതിനെന്നു പൃഥ്വീപാലകന്മാരും

ഉദ്ധതഭാവമെല്ലാമകലെക്കളഞ്ഞുടന്

ബുദ്ധിയും കെട്ടുപോയങ്ങടങ്ങിക്കൊണ്ടാരല്ലോ.

അൽല്ഭളതപുരുഷനാമുല് പലനേത്രന്തന്നെ

ത്വല്പ്രസാദത്താലിന്നു സിദ്ധിച്ചേന് ഭാഗ്യവശാല്

ദര്പ്പകസമനായ ചില്പുരുഷനെ നോക്കി

പില്പാടു തെളിഞ്ഞുചെയ്തിതു ജനകനും

അദ്യമേ സഫലമായ് വന്നു മാനുഷജന്മം

ഖദ്യോതായുതസഹസ്രോദ്യോതരൂപത്തോടും

ഖദ്യോതാന്വയേ പിറന്നൊരു നിന്തിരുവടി

വിദ്യുല്സംയുക്തമായ ജീമൂതമെന്നപോലെ

ശക്തിയാം ദേവിയോടും യുക്തനായ്ക്കാണ്ക മൂലം

ഭക്തവത്സല! മമ സിദ്ധിച്ചു മനോരഥം.

രക്തപങ്കജചരണാഗ്രേ സന്തതം മമ

ഭക്തി സംഭവിക്കേണം മുക്തിയും ലഭിക്കേണം.

ത്വൽപാദാബുജഗളിതാംബൂബിന്ദുക്കള് ധരി-

ചുല്പലോല്ഭവന് ജഗത്തൊക്കവേ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ത്വല്പാദാംബുജഗളിതാംബുധാരണം കൊണ്ടു

സര്പ്പഭൂഷണന് ജഗത്തൊക്കെ സംഹരിക്കുന്നു.

ത്വൽപാദാംബുജരജ: സ്പൃഷ്ടികൊണ്ടഹല്യയും

കില്ബിഷത്തോടു വേര്പ്പെട്ടു നിര്മ്മലയായാള്.

നിന്തിരുവടിയുടെ നാമാകീര്ത്തനം കൊണ്ടു

ബന്ധവുമകന്നു മോക്ഷത്തെയും പ്രാപിക്കുന്നു.

സന്തതം യോഗസ്ഥന്മാരാകിയ മുനീന്ദ്രന്മാര്

ചിന്തിക്കായ് വരേണമേ പാദപങ്കജദ്വയം.

ഇത്ഥമോരോന്നേ ചൊല്ലി സ്തുതിച്ചു ജനകനും

ഭക്തികൈക്കൊണ്ടു കൊടുത്തീടിനാന് മഹാധനം.

കരികളറുനൂറൂും പതിനായിരം തേരും

തുരഗങ്ങളെയും നല്കീയിനാന് നൂറായിരം

പത്തിയുമൊരുലക്ഷം മുന്നൂറു ദാസികളും

വസ്ത്രങ്ങള് ദിവ്യങ്ങളായുള്ളതും ബഹുവിധം.

മുത്തുമാലകള് ദിവ്യരത്നങ്ങള് പലതരം

പ്രത്യേകം നൂറുകോടി കാഞ്ചനാഭരണങ്ങളും

സീതാദേവിക്കു കൊടുത്തീടിനാന് ജനകനും

പ്രീതികൈക്കൊണ്ടു പരിഗ്രഹിച്ചു രാഘവനും

വിധിനന്ദനപ്രമുഖന്മാരാം മുനികളെ

വിധിപൂര്വ്വകം ഭക്ത്യാ പൂജിച്ചു വണങ്ങിനാന്.

സമ്മാനിച്ചിതു സുമന്ത്രാദിമന്ത്രികളെയും

സമ്മോദംപൂണ്ടു ദശരഥനും പുറപ്പെട്ടു.

കല്മഷമകന്നൊരു ജനകനപേന്ദ്രനും

തന്മകളായ സീതതന്നെയുമാശ്ശേഷിച്ചു

നിര്മ്മലഗാത്രിയായ പുത്രിക്കു പതിവ്രതാ-

ധര്മ്മങ്ങളെല്ലാമുപദേശിച്ചു വഴിപോലെ.

ചിന്മയന് മായാമയനായ രാഘവന് നിജ-

ധര്മ്മദാരങ്ങളോടും കൂടവേ പുറപ്പെട്ടു.

മദുനാദങ്ങള്തേടും വീണയും കുഴലുകള്

ശുംഗകാഹളങ്ങളും മദ്ുളമിടയ്ക്കകള്-

ശുംഗാരരസപരിപൂര്ണ്ണവേഷങ്ങളോടും

ആനതേര്കുതിരകാലാളായ പടയോടു-

മാനന്ദമോടും പിതൃമാതൃഭ്രാതാക്കളോടും

വേഗമോടയോദ്ധ്യയ്ക്കാമ്മാറങ്ങു തിരിച്ചപ്പോ-

ളാകാശദേശ വിമാനങ്ങളും നിറഞ്ഞുതേ.

സന്നാഹത്തോടുനടന്നീടുമ്പോള് ജനകനും

പിന്നാലെ ചെന്നു യാത്രയയച്ചോരനന്തരം

വെണ്കൊറ്റക്കുടുതഴവെണ്ചാമരങ്ങളോടും

തിങ്കള്മണ്ഡലം തൊഴുമാലവട്ടങ്ങളോടും

ചെങ്കൊടിക്കൂുറകള്കൊണ്ടങ്കിതധ്വജങ്ങളും

കുങ്ങമലയജകസ്തുരിഗന്ധത്തോടും

നടന്നു വിരവോടു മൂുന്നുയോജനവഴി

കടന്നനേരം കണ്ടു ദുര്ന്നിമിത്തങ്ങളെല്ലാം.

ഭാര്ഗ്ഗവഗര്വ്വശമനം

അന്നേരം വസിഷ്ഠനെ വന്ദിച്ചു ദശരഥന്

ദുര്ന്നിമിത്തങ്ങളുടെ കാരണം ചൊല്ലുകെന്നാന്.

മന്നവ! കുറഞ്ഞൊരു ഭീതിയുണ്ടാകുമിപ്പോള്

പിന്നേടമഭയവുമുണ്ടാമെന്നറിഞ്ഞാലും.

ഏതുമേ പേടിക്കേണ്ട നല്ലതേ വന്നുകൂടു

ഖേദവുമുണ്ടാകേണ്ട കീര്ത്തിയും വര്ദ്ധിച്ചീടും.

ഇത്തരം വിധിസുതനരുളിച്ചെയ്ുന്നേരം

പദ്ധതിമദ്ധ്യേ കാണായ് വന്നു ഭാര്ഗ്ഗവനെയും

നീലനീരദനിഭനിര്മ്മലവര്ണ്ണത്തോടും

നീലലോഹിതശിഷ്യന് ബാഡവാനലസമന്.

ക്രൂദ്ധനായ്പരശുബാണാസനങ്ങളും പൂണ്ടു

പദ്ധതിമദ്ധ്യേ വന്നുനിന്നപ്പോള് ദശരഥന്

ബദ്ധസാദ്ധ്വസം വീണു നമസ്കാരവും ചെയ്താന്

ബുദ്ധിയുംകെട്ടു നിന്നു മറ്റുള്ള ജനങ്ങളും.

ആര്ത്തനായ് പംക്തിരഥന് ഭാര്ഗ്ഗവരാമന്തന്നെ

പേര്ത്തു വന്ദിച്ചു ഭക്ത്യാ കീര്ത്തിച്ചവന് പലതരം:-

കാര്ത്തവീര്യാരേ! പരിത്രാഹി മാം തപോനിധേ!

മാര്ത്താണ്ഡകാലം പരിത്രാഹി കാരുണ്യാംബുധേ 1

ക്ഷത്രിയാന്തക! പരിത്രാഹി മാം ജമദഗ്നി-

പുത്ര! മാം പരിത്രാഹി രേണുകാത്മജ! വിഭോ!

പരശുപാണേ! പരിപാലയ കുലം മമ

പരമേശ്വരപ്രിയ! പരിപാലയ നിത്യം.

പാര്ത്ഥിവസമുദയരക്തതീര്ത്ഥത്തില് കുളി-

ച്ചാസ്ഥയാ പിതൃഗണതര്പ്പണം ചെയ്ത നാഥാ!

കാത്തുകൊള്ളുക തപോവാരിധേ! ഭൃഗുപതേ!

കാല്ത്തളിരിണ തവ ശരണം മമ വിഭോ!

ഇത്തരം ദശരഥന് ചൊന്നതാദരിയാതെ

ബദ്ധരോഷേണ വഹ്ിിജ്വാല പൊങ്ങീടും വണ്ണം.

വക്തും മദ്ധ്യാഹ്നാര്ക്കമണ്ഡലം പോലെ ദീപ്ത്യാ

സത്വരം ശ്രീരാമനോടരുളിച്ചെയ്തീടിനാന്:-

ഞാനൊഴിഞ്ഞുണ്ടോ രാമനിത്രിഭൂവനത്തിങ്കല്

മാനവനായ ഭവാന്, ക്ഷത്രിയനെന്നാകിലോ

നല്ലനില്ലരക്ഷണമെന്നോടു യുദ്ധംചെയ് വാന്

വില്ലിങ്കല് നിനക്കേറ്റം വല്ലഭമുണ്ടല്ലോ കേള്.

നീയല്ലോ ബലാല് ശൈവചാപം ഖണ്ഡിച്ചതെന്റെ-

കയ്യിലുണ്ടൊരു ചാപം വൈഷ്ണവം മഹാസാരം

ക്ഷത്രിയകുലജാതനാകില് നീയിതുകൊണ്ടു

സത്വരം പ്രയോഗിക്കില് നിന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്വാന്

അല്ലായ്കില് കൂട്ടത്തോടെ സഹരിച്ചീടുന്നതു-

ണ്ടില്ല സന്ദേഹമെനിക്കെന്നതു ധരിച്ചാലും

ക്ഷത്രിയക്ലാന്തകന് ഞാനെന്നതറിഞ്ഞീലേ?

ശത്രുത്വം നമ്മില് പണ്ടുപണ്ടേയുണ്ടെന്നോര്ക്ക നീ.

രേണുകാത്മജനേവം പറഞ്ഞോരനന്തരം

ക്ഷോണിയും പാരമൊന്നു വിറച്ചു ഗിരകളും

അന്ധകാരംകൊണ്ടൊക്കെ മറഞ്ഞു ദിക്കുകളും

സിന്ധുവാരിയുമൊന്നു കലങ്ങിമറിഞ്ഞിതു

എന്തൊന്നു വരുന്നിതെന്നോര്ത്തു ദേവാദികളും

ചിന്തപൂണ്ടുഴന്നിതു താപസവരന്മാരും

പംക്തിസ്യന്ദനന് ഭീതികൊണ്ടു വേപധൂപുണ്ടു

സന്താപമുണ്ടായ് വന്നു വിരിഞ്ചതനയനും

ക്രദ്ധനാം പരശുരാമന്തന്നോടരുള്ചെയ്തു:

ചൊല്ലെഴും മഹാനുഭാവന്മാരാം പ്രാഡ്ധാത്മാക്കള്

വല്ലാതെ ബാലന്മാരോടിങ്ങനെ തുടങ്ങിയാല്

ആശ്രയമവര്ക്കെന്തോന്നുളളതു തപോനിധേ!

സ്വാശ്രമകലധര്മ്മമെങ്ങനെ പാലിക്കുന്നു?

നിന്തിരുവടി തിരുവുള്ളത്തിലേറുന്നതി-

ന്നന്തരമുണ്ടോ പിന്നെ വരുന്നു നിരൂപിച്ചാൽ.

അന്ധനായിരിപ്പൊരു ബാലകനുണ്ടോ ഗുണ-

ബന്ധനം ഭവിക്കുന്നു സന്തതം ചിന്തിച്ചാലും.

ക്ഷത്രിയകുലത്തിങ്കലുല്ഭവിക്കുകയും ചെയ്തേന്

ശസ്ത്രാസ്ത്രപ്രയോഗസാമര്ത്ഥ്യമില്ലാതാനും

ശത്രൂുമിത്രോദാസീനഭേദവുമെനിക്കില്ല

ശത്രൂസംഹരംചെയ്വാന് ശക്തിയുമില്ലയല്ലോ

അന്തകാന്തകന് പോലും ലംഘിച്ചീടുന്നതല്ല

നിന്തിരുവടിയുടെ ചിന്തിതമതുമൂലം

വില്ലിങ്ങു തന്നാലും ഞാനാകിലോ കുലച്ചീടാ-

മല്ലെങ്കിൽ തിരുവുള്ളക്കേടുമുണ്ടാകവേണ്ട

സുന്ദരന് സുകുമാരനിന്ദിരാപതി രാമന്

കന്ദര്പ്പകളേബരന് കഞ്ജലോചനന് പരന്

ചന്ദ്രചൂഡാരവിന്ദമന്ദിരമഹേന്ദ്രാദി-

വവന്ദാരകേന്ദ്രമുനിവ്വന്ദവന്ദിതന് ദേവന്

മന്ദഹാസവും പൂണ്ടു വന്ദിച്ചു മന്ദേതരം

നന്ദിച്ചു ദശരഥനന്ദനന് വില്ലും വാങ്ങി

നിന്നരുളുന്നനേരമീരേഴുലോകങ്ങളു-

മൊന്നിച്ചുനിറഞ്ഞൊരു തേജസാ കാണായ് വന്നു.

കുലച്ചു ബാണമേകമെടുത്തു തൊടുത്താശു

വലിച്ചു നിറച്ചുടന് നിന്നിതു ജിതഭ്ൂമം

ചോദിച്ചു ഭൃഗൃപതിതന്നോടു രഘുപതി

മോദമോടരുളിച്ചെയ്തീടണം ദയാനിധേ!

മാര്ഗ്ഗഠണം നിഷ്ഫലമായ് വരികയില്ല മമ

ഭാര്ഗ്ഗവരാമ! ലക്ഷ്യം കാട്ടിത്തന്നീടവേണം

ശ്രീരാമവചനംകേട്ടന്നേരം ഭാര്ഗ്ഗവനു-

മാരൂഡ്ദാനന്ദമതിനുത്തരമരുള്ചെയ്തു:-

ശ്രീരാമ! രാമ! മഹാബാഹോ! ജാനകീപതേ!

ശ്രീരമണാത്മാരാമ! ലോകാഭിരാമ! രാമ!

ശ്രീരാമ! സീതാഭിരാമാനന്ദാത്മക! വിഷ്ണോ!

ശ്രീരാമരാമ! രമാരമണ! രഘുപതേ!

ശ്രീരാമരാമ! പുരുഷോത്തമ! ദയാനിധേ!

ശ്രീരാമ! സൃഷ്ടിസ്ഥിതിപ്രളയഹേതുമൂര്ത്തേ!

ശ്രീരാമ! ദശരഥന്ദന! ഹൃഷീകേശ!

ശ്രീരാമരാമരാമ! കനസല്യാത്മജ! ഹരേ!

എങ്കിലോ പുരാവൃത്തം കേട്ടുകൊണ്ടാലും മമ

പങ്കജവിലോചന! കാരുണ്യവാരിധേ:

ചക്രതീര്ത്ഥത്തിങ്കല് ചെന്നെത്രയും ബാല്യകാലേ

ചക്രപാണിയെത്തന്നെ തപസ്സ് ചെയ്തേന് ചിരം

ഉഗ്രമാം തപസ്സുകൊണ്ടിന്ദ്രിയങ്ങളെയെല്ലാം

നിഗ്രഹിച്ചനുദിനം സേവിച്ചേന് ഭഗവാനെ

വിഷ്ണുസേവിതന് ഭജനീയനീശ്വരന് നാഥന്

മാധവന് പ്രസാദിച്ചു മല്പുരോഭാഗേ വന്നു

സാദരം പ്രത്യക്ഷനായരുളിച്ചെയ്തീടിനാന്

ഉത്തിഷ്റോത്തിഷ്ഠ ബ്രഹ്മന്! തുഷ്ടോഹം തപസാ

തേ സിദ്ധിച്ചു സേവാഫലം നിനക്കെന്നറിഞ്ഞാലും

മത്തേജോയുക്തന് ഭവാനെന്നതുമറിഞ്ഞാലും

കര്ത്തവ്യം പലതുണ്ടു ഭവതാ ഭൃഗുപതേ!

കൊല്ലണം പിതൃഹന്താവാകിയ ഹേഹയനെ

ചൊല്ലെഴും കാര്ത്തവീര്യാര്ജ്ജുനനാം നൃപേന്ദ്രനെ

വല്ലജാതിയുമവന് മല്ക്കുലാംശജനല്ലോ

വല്ലഭം ധനുര്വ്വേദത്തിന്നവനേറുമല്ലോ

ക്ഷത്രിയവംശമിരുപത്തൊന്നു പരിവ്വത്തി

യുദ്ധേ നിഗ്രഹിച്ചു കാശ്യപനു ദാനം ചെയ്ക

പൃഥ്വീമണ്ഡലമൊക്കെപ്പിന്നെശ്മാന്തിയെപ്രാപി-

ചുത്തമമായ തപോനിഷ്ഠയാ വസിച്ചാലും

പിന്നെ ഞാന് ത്രേതായുഗേ ഭൂമിയില് ദശരഥന്-

തന്നുടെ തനയനായ് വന്നവതരിച്ചീടും

അന്നു കണ്ടിടാം തമ്മിലെന്നാലെന്നുടെ തേജ-

സ്പന്യൂനം ദാശരഥിതന്നിലാക്കീടുക നീ.

പിന്നെയും തപസ്സുചെയ്താബ്രഹ്മപ്രളയാന്ത-

മെന്നെസ്സേവിച്ചു വസിച്ചീടുക മഹാമുനേ!

എന്നരുള്ചെയ്തു മറഞ്ഞീടിനാന് നാരായണന്

തന്നിയോഗങ്ങളെല്ലാം ചെയ്തിതും ഞാനും നാഥ!

നിന്തിരുവടിതന്നെ വന്നവതരിച്ചോരു

പംക്തിസ്ൃന്ദനസുതനല്ലോ നീജഗല്പതേ!

എങ്കിലുള്ളൊരു മഹാവൈഷ്ണവതേജസ്സെല്ലാം

നിങ്കലാക്കീടുവാനായ്തന്നിതു ശരാസനം

ബ്രഹ്മാദിദേവകളാല് പ്രാര്ത്ഥിക്കപ്പെട്ടുള്ളോരു

കര്മ്മങ്ങള് മായാബലംകൊണ്ടു സാധിപ്പിക്ക നീ.

സാക്ഷാല് ശ്രീനാരായണന്താനല്ലോ ഭവാന് ജഗല്

സാക്ഷിയായിടും വിഷ്ണു ഭഗവാന് ജഗന്മയന്

ഇന്നിപ്പോള് സഫലമായ് വന്നിതു മമ ജന്മം

മുന്നഞ്ചെയ്തൊരു തപസ്സാഫല്യമെല്ലാം വന്നു.

ബ്രഹ്മമുഖ്യന്മാരാലും കണ്ടു കിട്ടീടാതൊരു

നിര്മ്മലമായ രൂപം കാണായ് വന്നതുമൂലം

ധന്യയായ് കൃതാര്ത്ഥനായ് സ്വസ്ഥനായ് വന്നേനല്ലോ

നിന്നുടെ രൂപമുള്ളില് സന്തതം വസിക്കണം.

അജ്ഞാനോല്ഭവങ്ങളെല്ലാം ജന്മാദിഷഡ്ഭാവങ്ങള്

സുജ്ഞാനസ്വരൂപനാം നിങ്കലില്ലല്ലോ പോറ്റ!

നിര്വ്വികാരത്മാ പരിപൂര്ണ്ണനായിരിപ്പൊരു

നിര്വ്വാണപ്രദനല്ലോ നിന്തിരുവടി പാര്ത്താല്.

വഹ്നിയില് ധൂമം പോലെ വാരിയില് നുര പോലെ

നിന്നുടെ മഹാമായാവൈഭവം ചിത്രം ചിത്രം.

യാവല്പര്ൃന്തം മായാസംവൃതം ലോകമോര്ത്താല്

താവല്പര്യന്തമറിയാവല്ല ഭവത്തത്വം.

സത്സംഗംകൊണ്ടു ലഭിച്ചീടിന ഭക്തിയോടും

ത്വല്സേവാരതന്മാരാം മാനുഷര് മെല്ലെമെല്ലെ

സ്വന്മായാരചിതമാം സംസാരപാരാവാരം

തന്മറുകരയേറീടുന്നിതു കാലംകൊണ്ടേ.

ത്വൽജ്ഞാനപരന്മാരാം മാനുഷജനങ്ങള്ക്കു-

ള്ള ജ്ഞാനം നീക്കുവോരു സല്ഗുൃരുലഭിച്ചീടും.

സല്ഗൃരരുവരങ്കല്നിന്നമ്പോടു വാക്യജ്ഞാന-

മുള്ക്കാമ്പിലുദിച്ചീടും ത്വല്ൽപ്രസാദത്താലപ്പോള്.

കര്മ്മബന്ധത്തിങ്കല്നിന്നാശു വേര്പെട്ടു ഭവ-

ച്ചിന്മയപദത്തിങ്കലാഹന്ത ലയിച്ചീടും.

ത്വല്ഭക്തിവിഹീനന്മാരായുള്ള ജനങ്ങള്ക്കു

കല്പകോടികള്കൊണ്ടും സിദ്ധിക്കയില്ലയല്ലോ

വിജ്ഞാനജ്ഞാനസുഖം മോക്ഷമെന്നറിഞ്ഞാലും

അജ്ഞാനം നീക്കീ ത്വല്ബോധം മമ സിദ്ധിക്കണം.

ആകയാല് ത്വല്പാദപത്മങ്ങളില് സദാകാല-

മാകുലംകൂടാതൊരു ഭക്തി സംഭവിക്കണം.

നമസ്തേ ജഗത്പതേ! നമസ്തേ രമാപതേ!

നമസ്തേ ദാശരഥേ! നമസ്തേ സതാം പതേ!

നമസ്തേ വേദപതേ! നമസ്തേ ദേവപതേ!

നമസ്തേ മുഖപതേ! നമസ്തേ ധരാപതേ!

നമസ്തേ ധര്മ്മപതേ! നമസ്തേ സീതാപതേ!

നമസ്തേ കാരുണ്യാബ്ധേ! നമസ്തേ ചാരുമൂര്ത്തി!

നമസ്തേ രാമരാമ! നമസ്തേ രാമചന്ദ്ര!

നമസ്തേ രാമരാമ! നമസ്തേ രാമഭദ്ര!

സന്തതം നമോസ്തുതേ ഭഗവന്! നമോസ്തുതേ

ചിന്തയേ ഭവച്ചരണാംബൂജം നമോസ്തുതേ

സ്വര്ഗ്ഗതിക്കായിട്ടെന്നാല് സഞ്ചിതമായ പുണ്ു-

മൊക്കെ നിന് ബാണത്തിനു ലക്ഷ്യമായ് ഭവിക്കണം.

എന്നതു കേട്ടു തെളിഞ്ഞന്നേരം ജഗന്നാഥന്

മന്ദഹാസവും ചെയ്തു ഭാര്ഗ്ഗവനോടു ചൊന്നാൻ :-

സന്തോഷം പ്രാപിച്ചേന് ഞാന് നിന്തിരുവടിയുള്ളി-

ലെന്തെന്നു ചിന്തിച്ചതെന്നാലവയെല്ലാം തന്നേന്.

പ്രീതികൈക്കൊണ്ടു ജമദഗ്നിപുത്രനുമപ്പോള്

സാദരം ദശരഥപുത്രനടരുള് ചെയ്തു:-

ഏതാനുമനുഗ്രഹമുണ്ടെന്നെക്കുറിച്ചെങ്കില്

പാദഭക്തന്മാരിലും പാദപത്മങ്ങളിലും

ചേതസി സദാകാലം ഭക്തി സംഭവിക്കേണം

മാധവ! രഘുപതേ! രാമ! കാരുണ്യാംബുധേ!

ഇസ്തോത്രം മയാ കൃതം ജപിച്ചീടുന്നപുമാന്

ഭക്തനായ് തത്വജ്ഞനായീടണം വിശേഷിച്ചും

മൃത്യു വന്നടുക്കുമ്പോള് ത്വല്പാദാംബൂജസ്മൃതി

ചീത്തേ സംഭവിപ്പതിന്നായനുഗ്രഹിക്കണം.

അങ്ങനെ തന്നെയെന്നു രാഘവന്നിയോഗത്താല്

തിങ്ങിനെ ഭക്തിപൂണ്ടു രേണകാതനയനും

സാദരം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു കുമ്പിട്ടു കൂപ്പി

പ്രീതനായ് ചെന്നു മഹേന്ദ്രാചലം പുക്കീടിനാന്.

ഭൂപതി ദശരഥന്താനതിസുന്തുഷ്ടനായ്

താപവുമകന്നു തല്പ്ുത്രനാം രാമന്തന്നെ

ഗാഡമായാശ്ശേഷം ചെയ്താനന്ദാശ്രുക്കളോടും

പ്രാഡ്ധാത്മാവായ വിധിനന്ദനനോടും കൂടി

പുത്രന്മാരോടും പടയോടും ചെന്നയോദ്ധ്യയില്

സ്വസ്ഥമാനസനായ് വാണീടിനാന് കീര്ത്തിയോടെ.

ശ്രീരാമാദികള് നിജഭാര്യമാരോടും കൂടി

സൈ്വെരമായ് രമിച്ചവാണീടിനാരെല്ലാവരും

വൈകുണ്ഠപൂരിതന്നില് ശ്രീഭഗവതിയോടു

വൈകുണ്ഠന് വാഴും പോലെ രാഘവന് സീതയോടും

ആനന്ദമൂർത്തി മായാമാനുശവേഷം കൈക്കൊ-

ണ്ടാനന്ദം പൂണ്ടു വസിച്ചീടിനാനനുദിനം.

കേകയനരാധിപനാകിയ യുധാജിത്തും

കൈകേയീതനയനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടങ്ങു ചെല്വാന്

ദുതനെയയച്ചതു കണ്ടൊരു ദശരഥന്

സോദരനായ് മേവീടും ശത്രുഘ്നനോടും കൂടി

സാദരം ഭരതനെപ്പോവാനായ് നിയോഗിച്ചാ-

നാദരവോടും നടന്നീടിനാരവര്കളം.

മാതുലന്തന്നെക്കണ്ടു ഭരതശത്രുഘ്നന്മാര്

മോദമുള്ക്കൊണ്ടു വസിച്ചിടിനാരതുകാലം.

മൈഥിലിയോടും നിജനന്ദനനോടും ചേര്ന്നു

കാസല്യാദേവിതാനും പരമാനന്ദം പൂണ്ടാള്.

രാമലക്ഷ്മണന്മാരാം പുത്രന്മാരോടും നിജ-

ഭാമിനിമാരോടുമാനന്ദിച്ചു ദശരഥന്

സാകേതപുരിതന്നില് സുഖിച്ചു വാണീടിനാന്

പാകശാസനനമരാലയേ വാഴുംപോലെ..

നിര്വ്വികാരാത്മാവായ പരമാനന്ദമൂര്ത്തി

സര്വ്വലോകാനന്ദാര്ത്ഥം മനുഷ്യാകൃതിപൂണ്ടു

തന്നുടെ മായാദേവിയാകിയ സീതയോടു-

മൊന്നിച്ചുവാണയോദ്ധ്യാപുരിതന്നിലന്നേ.

ഇത്യദ്ധ്യാത്മരാമായണേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ

ബാലകാണ്ഡം സമാപ്തം

അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡം

താര്മകള്ക്കന്പുളള തത്തേ! വരികെടോ

താമസശീലമകറ്റേണമാശു നീ.

ദാമോദരന് ചരിതാമൃതമിന്നിയു-

മാമോദമുള്ക്കൊണ്ടു ചൊല്ലു സരസമായ്.

എങ്കിലോ കേള്പ്പിന് ചുരുക്കി ഞാന് ചൊല്ലുവന്

പങ്കുമെല്ലാമകലും പലജാതിയും.

സങ്കടമേതും വരികയുമില്ലല്ലോ

പങ്കജനേത്രന്കഥകള് കേട്ടീടിനാല്.

ഭാര്ഗ്ഗവിയാകിയ ജാനകിതന്നുടെ

ഭാഗ്യജലനിധിയാകിയ ജാനകിതന്നുടെ

ഭാഗ്യജലനിധിയാകിയ രാഘവന്

ഭാര്ഗ്ഗവന്തന്നുടെ ദര്പ്പം ശമിപ്പിച്ചു

മാര്ഗ്ഗവും പിന്നിട്ടയോദ്ധ്യാപുരി പുക്കു

താതനോടും നിജമാതൃജനത്തോടും

ധാതൃസുതനാം ഗുരുവരന്തന്നോടും

ഭ്രാതാക്കളോടും പടയോടുമൊന്നിച്ചു

മേദിനീപുത്രിയാം ഭാമിനിതന്നോടും

വരന്നതിരേറ്റൊരു പഠരജനത്തോടും

ചെന്നു മഹാരാജധാനിയകം പുക്കു

വന്നിതു സൌഖ്യം ജഗത്തിനു രാഘവന്-

തന്നുടെ നാനാ ഹഗണഗണം കാണ്കയാല്

രുദ്രന് പരമേശ്വരന് ജഗദീശ്വരന്

കദ്സുതഗണഭൂഷണഭൂഷിതന്

ചിദ്ദൂപനദ്വയന് മൃത്യൂഞ്ജയൻ പരന്

ഭദ്പ്രദന് ഭഗവാന് ഭവഭഞ്ജനന്

രുദ്രാണിയാകിയ ദേവിക്കുടന് രാമ-

ഭദ്രകഥാമൃതസാരം കൊടുത്തപ്പോള്

വിദ്ദുമ തുല്യാധരിയായ ഗരിയാ-

മദ്രിസുതയുമാനന്ദവിവശയായ്

ഭര്ത്തുപാദപ്രണാമംചെയ്തു സംപൂര്ണ്ണ-

ഭക്തിയോടും പുനരേവമരുള്ചെയ്തു :

നാരായണന് നളിനായതലോചനന്

നാരിജനമനോമോഹനന് മാധവന്

നാരദസേവ്യന് നളിനാസനപ്രിയന്

നാരകാരാതി നളിനശരഗുരു

നാഥന് നരസഖന് നാനാജഗന്മയന്

നാദവിദ്യാത്മകന് നാമസഹസ്രവാന്

നാളീകബാന്ധവ വംശസമുത്ഭവന്

ശ്രീരാമദേവന് പരന് പുരുഷോത്തമന്

കാരുണ്യവാരിധി കാമഫലപ്രദന്

രാക്ഷസവംശവിനാശനകാരണന്

സാക്ഷാല് മുകുന്ദനാനന്ദപ്രദന് പുമാന്

ഭക്തജനോത്തമഭൂക്തി മുക്തിപ്രദന്

ശക്തിയുക്തന് ശരണാഗതവത്സലന്

വ്യക്തനവ്യക്തനനന്തനയാമയന്

സക്തിവിമുക്തന് വിമുക്തഹദിസ്ഥിതന്

നക്തഞ്ചരേശ്വരനായ ദശാസ്യനു

മുക്തി കൊടുത്തവന്തന്റെ ചരിത്രങ്ങള്

നക്തദീപം ജീവിതാവധി കേള്ക്കിലും

തൃപ്തിവരാ മമ വേണ്ടില മുക്തിയും.

ഇത്ഥം ഭഗവതി ഗരി മഹേശ്വരി

ഭക്ത്യാ പരമേശ്വരനോടു ചൊന്നപ്പോള്

മന്ദസ്മിതം ചെയ്തു മന്മഥനാശനന്

സുന്ദരീ! കേട്ടുകൊള്കെന്നരുളിച്ചെയ്തു.

നാരദരാഘവസംവാദം

എങ്കിലൊരുദിനം ദാശരഥി രാമന്

പങ്കജലോചന് ഭക്തപരായണന്

മംഗലദേവതാകാമുകന് രാഘവ-

നംഗജനാശനവന്ദിതന് കേശവന്

അംഗജലിീലപുണ്ടന്ത: പുരത്തിങ്കല്

മംഗലഗാത്രിയാം ജാനകിതന്നോടും

നീലോല്പലദഭളശ്യാമളവിഗ്രഹന്

നീലോലല്ലപലദളലോലവിലോചനന്

നീലോപലാഭന് നിരുപമന് നിര്മ്മലന്

നീലഗളപ്രിയന് നിത്യന് നിരാമയന്

രത്നാഭരണവിഭൂഷിതദേഹനായ്

രത്നസിംഹാസനം തന്മേലനാകലം

രത്നഭണ്ഡംപൂണ്ട വെഞ്ചാമരംകൊണ്ടു

പത്നിയാല് വിജിതനായതികോമളന്

ബാലനിശാകരഫാലദേശേ ലസ-

ന്മാലേയപങ്കമലങ്കരിച്ചങ്ങിനെ

ബാലാര്ക്കസന്നിഭകനസ്തുഭകന്ധരന്

പ്രാലേയഭാനുസമാനനയാ സമം?

ലീലയാ താംബൂലചര്വ്വണാദ്യൈരതി-

വേലം വിനോദിച്ചിരുന്നരുളുന്നേരം

ആലോകനാര്ത്ഥം മഹാമുനി നാരദന്

ഭൂലോകമപ്പോളലങ്കരിച്ചീടിനാന്.

മുഗ്ദ്ധശരച്ചന്ദ്രതുല്യതേജസ്സൊടും

ശുദ്ധസ്പടികസങ്കാശശരീരനായ്

സത്വരമംബരത്തിങ്കല് നിന്നാദരാ-

ത്തത്രൈവ വേഗാലവതരിച്ചീടിനാന്.

ശ്രീരാമദേവനും സംഭൂമം കൈക്കൊണ്ടു

നാരദനെക്കണ്ടെഴുനേറ്റു സാദരം

നാരീമണിയായ ജാനകിതന്നോടും

പാരില് വീണാശു നമസ്കരിച്ചീടിനാന്.

പാദ്യാസനാചമനീയാര്ഗ്ഘ്യപൂര്വ്വക-

മാദ്യേന പൂജിതനായൊരു നാരദന്

മന്ദം മുനിവരന് തന്നോടരുള്ചെയ്തു:

വന്ദേ പദം കരുണാനിധേ! സാമ്ത്രതം

നാനാവിഷയസംഗംപൂണ്ടു മേവിന

മാനസത്തോടു സംസാരികളായുളള

മാനവന്മാരായ ഞങ്ങള്ക്കു ചിന്തിച്ചാല്

ജ്ഞാനിയാകും തവ പാദപങ്കേരുഹം

കണ്ടുകൊള്വാനതിദുര്ല്ലഭം നിര്ണ്ണയം

പണ്ടു ഞാന് ചെയ്തൊരു പുണ്യഫലോദയം-

കൊണ്ടു കണ്മോനവകാശവും വന്നിതു

പുണ്ഡരീകോത്ഭവപുത്ര! മഹാമുനേ!

എന്നുടെ വംശവും ജന്മവും രാജ്യവ-

മിന്നു വിശുദ്ധമായ് വന്നു തപോനിധേ!

എന്നാലിനിയെന്തു കാര്യമെന്നും പുന-

രെന്നോടരുള്ചെയ്്കവേണം ദയാനിധേ!

എന്തൊരു കാര്യം നിരൂപിച്ചെഴുന്നളളി?

സന്തോഷമുള്ക്കൊണ്ടരുള്ചെയ്കയും വേണം.

മന്ദനെന്നാകിലും കാരുണ്യമുണ്ടെങ്കില്

സന്ദേഹമില്ല സാധിപ്പിപ്പനെല്ലാമേ.

ഇത്ഥമാകര്ണ്ണ്യ രഘുവരന്തന്നോടു

മുഗ്ദ്ധഹാസേന മുനിവരനാകിയ

നാരദനും ഭക്തവത്സലനാം മനു-

വീരനെ നോക്കിസ്സരസമരുള്ചെയ്തു :

എന്തിനെന്നെ മോഹിപ്പിപ്പതിന്നു നീ

സന്തതം ലോകാനുകാരികളായതി-

ചാതുര്യമുളെളാരു വാക്കുകളേറ്റവും

മാധുര്യമോടു ചൊല്ലീടുന്നതിങ്ങനെ?

മുഗ്ദ്ധങ്ങളായുള്ള വാക്യങ്ങളെക്കൊണ്ടു

ചിത്തമോഹം വളര്ക്കേണ്ട രഘുപതേ!

ലരകികമായുളള വാക്യങ്ങളെന്നാലും

ലോകോത്തമന്മാര്ക്കു വേണ്ടിവരുമല്ലോ.

യോഗേശനായ നീ സംസാരി ഞാനെന്നു

ലോകേശ! ചൊന്നതു സത്യമത്രേ ദൃഡ്ധം.

സര്വജഗത്തിനും കാരണഭൂൃതയായ്

സര്വമാതാവായ മായാഭഗവതി

സര്വജഗല്പിതാവാകിയ നിന്നുടെ

ദിവ്യഗൃഹിണിയാകുന്നതു നിര്ണയം.

ഈരേഴുലോകവും നിന്റെ ഗൃഹമപ്പോള്

ചേരും ഗൃഹസ്ഥനാകന്നതെന്നുളളതും

നിന്നുടെ സന്നിധിമാത്രേണ മായയില്-

നിന്നു ജനിക്കുന്ന നാനാപ്രജകളും.

അര്ണ്ണോജസംഭവനാദിതൃണാന്തമാ

യൊന്നൊഴിയാതെ ചരാചരജന്തുക്കള്.

ഒക്കവേ നിന്നപധ്യം പുനരാകയാ-

ലൊക്കും പറഞ്ഞതു സംസാരിയെന്നതും.

ഇക്കണ്ട ലോകജന്തുക്കള്ക്കു സര്വദാ

മുഖ്യനാകും പിതാവായതും നീയല്ലോ.

ശുക്ടരക്താസിതവര്ണ്ണഭേദം പൂണ്ടു

സത്വരജസ്തമോനാമഗുണത്രയ-

യുക്തയായീടിന വിഷ്ണുമഹാമായാ

ശക്തിയല്ലോ തവ പത്നിയാകുന്നതും.

സത്വങ്ങളെജ്ജനിപ്പിക്കുന്നതുമവള്

സതൃം ത്വയോക്തമതിനില്ല സംശയം.

പുത്രമിത്രാര്ത്ഥകളത്രവസ്തുക്കളില്

സക്തനായുളള ഗൃഹനാഥന് മഹാമതേ!

ലോകത്യമഹാഗേഹത്തിനു ഭവാ-

നേകനായൊരു ഗഹസ്ഥനാകുന്നതും.

നാരായണന് നീ രമാദേവി ജാനകി

മാരാരിയും നീയുമാദേവി ജാനകി.

സാരസസംഭവനായതും നീ തവ

ഭാരതീദേവിയാകുന്നതും ജാനകി.

ആദിത്യനല്ലൊ ഭവാന് പ്രഭാ ജാനകി

ശീതികിരണന് നീ രോഹിണീ ജാനകി

ആദീതേയാധിപന് നീ ശചീ ജാനകി

ജാതവേദസ്സു നീ സ്വാഹാ മഹീസുത

അര്ക്കജന് നീ ദണ്ഡനീതിയും ജാനകി

രക്ഷോവരന് ഭവാന് താമസി ജാനകി

പുഷ്കരാക്ഷന് ഭവാന് ഭാര്ഗ്ഗവി ജാനകി

ശക്രദൂതന് നീ സദാഗതി ജാനകി

രാജരാജന് ഭവാന് ഭാര്ഗ്ഗവി സംപല്കരീ സീതാ

രാജരാജന് നീ വസുന്ധരാ ജാനകി

രാജപ്രവരകുമാരാ! രക്ഷുപതേ!

രാജീവലോചന! രാമദയാനിധേ!

രുദ്രനല്ലോ ഭവാന് രുദ്രാണി ജാനകി

സ്വര്ഗ്രമം നീ ലതാരൂപിണി ജാനകി

വിസ്തരിച്ചെന്തിനേറെപ്പറഞ്ഞീടുന്നു?

സത്യപരാക്രമ! സല്ഗുണവാരിധേ!

യാതൊന്നു യാതൊന്നു പുല്ലിംഗവാചകം

വേദാന്ത്യവേദ്യ! തല്സര്വവുമേവ നീ.

ചേതോവിമോഹന! സ്ത്രീലിംഗവാചകം

യാതൊന്നതൊക്കവേ ജാനകീദേവിയും.

നിങ്ങളിരുവരുമെന്നിയേ മറ്റൊന്നു-

മെങ്ങുമേ കണ്ടീല കേള്പ്പാനുമില്ലല്ലോ.

അങ്ങനെയുളെളാരു നിന്നെത്തിരഞ്ഞറി-

ഞ്ഞെങ്ങനെ സേവിച്ചുകൊള്വു ജഗല്പതേ!

മായയാല് മുടി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നൊരു

നീയല്ലൊ നൂനമവ്യാകൃതമായതും.

പിന്നെയതിങ്കല് നിന്നുളള മഹത്തത്വ-

മെന്നതതിങ്കല്നിന്നുണ്ടായി സൂത്രവും.

സര്വാത്മകമായ ലിംഗമതിങ്കല്നി-

ന്നര്വിപതേ! പുനരുണ്ടായ് ചമഞ്ഞതും

എന്നതഹങ്കാരബുദ്ധി പഞ്ചപ്രാണ-

നിന്ദ്രിാജാലസംയുക്തമായോന്നല്ലോ

ജന്മമൃതിസുഖദു:ഖാഭികളുണ്ടു

നിര്മ്മലന്മാര് ജീവനെന്നു ചൊല്ലുന്നതും.

ചൊല്ലാവതല്ലാതനാദ്യവിദ്യാഖ്യയെ-

ച്ചൊല്ലുന്നു കാരണോപാധിയെന്നും ചിലര്.

സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും കാരണമെന്നതും

മുൂലമാം ചിത്തിനുളളോരുപാധിത്രയം.

എന്നിവറ്റാല് വിശിഷ്ടം ജീവനായതു-

മന്യൂനനാം പരന് പരമാത്മാവു

രാജീവലോചനനാകുന്ന നീയല്ലോ.

നിങ്കല്നിന്നുണ്ടായ് വരുന്നിതു ലോകങ്ങള്

നിങ്കല്പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നതും

നിങ്കലത്രേ ലയിക്കുന്നതുമൊക്കവേ

നിന്കളിയാകുന്നിതൊക്കെയോര്ക്കുംവിധ.

കാരണമെല്ലാറ്റിനും ഭവാന് നിര്ണ്ണയം

നാരായണ! നരകാരേ! നരാധിപ!

ജീവനും രജ്ജുവിങ്കല് സര്പ്പമെന്നുളള

ഭാവനകൊണ്ടു ഭയത്തെ വഹിക്കുന്നു.

നേരേ പരമാത്മാ ഞനെന്നറിയുമ്പോള്

തീരും ഭവഭയമൃത്യദു:ഖാദികള്.

ത്വൽക്കഥാനാമശ്രവണാദികൊണ്ടുട-

നുള്ക്കാമ്പിലുണ്ടായ് വരും ക്രമാല് ഭക്തിയും.

ത്വല്ബോധവും മനക്കാമ്പിലുദിച്ചിടും

ഭക്തി മുഴുത്തു തത്ത്വജ്ഞാനമുണ്ടായാല്

മുക്തിയും വന്നീടുമില്ലൊരു സംശയം.

ത്വത്ഭക്തഭുതൃന്മാരിലേകനെ-

ന്നല്പജ്ഞനാമെന്നെയും കരുതേണമേ!

മായയാലെന്നെ മോഹിപ്പിയാതേ ജഗ-

ന്നായക! നിത്യമനുഗ്രഹിക്കേണമേ!

ത്വന്നാഭിപങ്കജത്തിങ്കല്നിന്നേകമോ

മുന്നമുണ്ടായി ചതുര്മ്മുഖന് മല്പിതാ.

നിന്നുടെ പനത്രനായ് ഭക്തനായ് മേവിനോ-

മെന്നെയനുഗ്രഹിക്കേണം വിശേഷിച്ചും.

പിന്നേയും പിന്നേയും വീണു നമസ്കരി-

ചെന്നീവണ്ണം പറഞ്ഞീടിനാന് നാരദന്.

ആനന്ദബാഷ്പപരിപ്തതനേത്രനായ്

വീണാധരന് മുനി പിന്നെയും ചൊല്ലിനാൻ :

ഇപ്പോളിവിടേക്കു ഞാന് വന്ന കാരണ-

മുല്പലസംഭവന് തന്റെ നിയോഗത്താല്.

രാവണനെക്കൊന്നു ലോകങ്ങള് പാലിപ്പാന്

ദേവകളോടരുള്ചെയ്തുകാരണം

മര്ത്ത്യനായ് വന്നു ജനിച്ചു ദശരഥ-

പുത്രനായെന്നതോ നിശ്ചയമെങ്കിലും

പൂജ്യനായോരു ഭവാരനദ്ദശരഥന്

രാജ്യരക്ഷാര്ത്ഥമഭിഷേകമിക്കാലം

ചെയ്യുമാറെന്നൊരുന്മെട്ടിരിക്കുന്നിതു

നീയുമതിന്നനുകൂലമായ് വന്നീടും

പിന്നെദ്ദശമുഖനെക്കൊന്നുകൊളളുവാ-

നെന്നുവകാശമുണ്ടായ് വരായല്ലോ.

സത്യത്തെ രക്ഷിച്ചുകൊളളുകെന്നെന്നോടു

സത്വരം ചെന്നു പറകെന്നരുള് ചെയ്തു

സത്യസന്ധന് ഭവാനെങ്കിലും മാനസേ

മര്ത്ത്യജന്മം കൊണ്ടു വിസ്മൃതനായ് വരും.

ഇത്തരം നാരദന് ചൊന്നതു കേട്ടതി-

നുത്തരമായരുള് ചെയ്തിതു രാഘവന് :

സത്യത്തെ ലംഘിക്കയില്ലൊരുനാളും ഞാന്

ചിത്തേ വിഷാദമുണ്ടാകായ്കയ്തു മൂലം

കാലവിളംബനമെന്തിനെന്നല്ലല്ലീ

മുലമതിനുണ്ടതും പറഞ്ഞീടുവന്.

കാലാവലോകനം കാര്യസാദ്ധ്യം നൃണാം.

കാലസ്വരൂപനല്ലോ പരമേശ്വരന്.

പ്രാരബ്ദകര്മ്മഫഥലനഘക്ഷയം വരു-

ന്നേരത്തൊഴിഞ്ഞുമാരാവതില്ലാര്ക്കുമേ.

കാരണമാത്രം പുരുഷപ്രയാസമെ-

ന്നാരുമറിയാതിരിക്കയുമില്ലല്ലോ.

നാളെ വനത്തിനു പോകുന്നതുണ്ടു ഞാന്

നാളികലോചനന്പാദങ്ങള് തന്നാരണ

പിന്നെച്ചതുര്ദ്ദശസംവത്സരം വനം-

തന്നില് മുനിവേഷമൊടു വാണിടുവന്.

എന്നാല് നിശാചരവംശവും രാവണന്-

തന്നെയും കൊന്നു മുദിക്കുന്നതുണ്ടല്ലോ.

സീതയെക്കാരണഭൂൃതയാക്കിക്കൊണ്ടു

യാതുധാനാന്വയനാശംവരുത്തുവന്

സത്യമിതെന്നരുള് ചെയ്തു രഘുപതി-

ചിത്തപ്രമോദേന നാരദനന്നേരം

രാഘവന്തന്നെ പ്രദക്ഷിണവും ചെയ്തു

വേഗേന ദണ്ഡനമസ്ക്കാരവും ചെയ്തു

ദേവമുനിീന്ദ്രനനുജ്ഞയും കൈക്കൊണ്ടു

ദേവലോകം ഗമിച്ചീടിനാനാദരല്.

നാരദരാഘവസംവാദമിങ്ങനെ

നേരെ പഠിക്കതാന് കേള്ക്കതാനോര്ക്കതാന്

ഭക്തികൈക്കൊണ്ടു ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനു

മുക്തി ലഭിക്കുമതിനില്ല സംശയം.

ശേഷമിന്നും കഥ കേള്ക്കണമെങ്കിലോ

ദോഷമകലുവാന് ചൊല്ലന്നതുണ്ടു ഞാന്.

ശ്രീരാമാഭിഷേകാരംഭം

എങ്കിലോ രാജാ ദശരഥനേകദാ

സങ്കലിതാനന്ദരാമ്മാറിരിക്കുമ്പോള്

പങ്കകസംഭവപുത്രന് വസിഷ്ഠനാം

തന് കുലാചാര്യനെ വന്ദിച്ചു ചൊല്ലിനാൻ:

പരജനങ്ങളും മന്ത്രിമുഖ്യന്മാരും

ശ്രീരാമനെ പ്രശംസിക്കുന്നിതെപ്പൊഴും.

ഓരോ ഗുണഗണം കണ്ടവര്ക്കുണ്ടക-

വൃദ്ധനായ് വന്നിതു ഞാനുമൊട്ടാകയാല്

പുത്രരില് ജ്യേഷ്ഠനാം രാമകുമാരനെ

പൃത്ഥ്വീപരിപാലനാര്ത്ഥമഭിഷേക-

മെത്രയും വൈകാതം ചെയ്യേണമെന്നു ഞാന്

കല്പിച്ചടിപ്പോഴേതങ്ങിനെയെങ്കില-

തുള്പ്പുവിലോര്ത്തു നിയോഗിക്കയും വേണം.

ഇപ്രജകള്ക്കനുരാഗമവങ്കലു-

ണ്ടെപ്പോഴുമറ്റമതോര്ത്തുകണ്ടീലയോ?

വന്നീലമാതുലനെക്കാണ്മതിന്നേറെ

മുന്നമേ പോയ ഭരതശത്രുഘ്നന്മാര്.

വന്നു മുഹൂര്ത്തമടുത്തദിനം തന്നെ

പുണ്യമതീവ പുഷ്യം നല്ല നക്ഷത്രം.

എന്നാലവര് വരുവാന് പാര്ക്കയില്ലിനി-

യൊന്നുകൊണ്ടുമതു നിര്ണ്ണയം മാനസേ.

എന്നാലതിനു വേണ്ടുന്ന സംഭാരങ്ങ-

ളിന്നുതന്നേ ഹത സംഭരിച്ചീടണം.

രാമനോടും നിന്തിരുവടി വൈകാതെ

സാമോദമിപ്പോഴേ ചെന്നറിയിക്കണം.

തോരണപങ്ക്തികളെല്ലാമുയര്ത്തുക

ചാരുപതാകകളോടുമത്യന്നതം.

ഘോരമായുളള പെരുമ്പറനാദവും

പൂരിക്ക ദിക്കുകളൊക്കെ മുഴങ്ങവേ.

മന്നവനായ ദശരഥനാരാല്

പിന്നെസ്സുമന്ത്രരെ നോക്കിയരുള് ചെയ്തു:

എല്ലാം വസിഷ്ഠനരുളിചെചയ്യുംവണ്ണം

കല്യാണമുള്ക്കൊണ്ടൊരുക്കിക്കൊടുക്ക നീ.

നാളെ വേണമഭിഷേകമിളമയായ്

നാളീകനേത്രനാം രാമനു നിര്ണ്ണയം.

നന്ദിതനായ സുമന്ത്രരുള്ചെയ്താലു-

വന്ദിച്ചു ചൊന്നാൻ വസിഷ്ഠനോടാദരാല് :

എന്തോന്നു വേണ്ടുന്നതെന്നരുള് ചെയ്താല്

മന്തരമെന്നിയേ സംഭരിച്ചീടുവന്.

ചിത്തേ നിരുപിച്ചുകണ്ടു സുമന്>ത്രേരോ-

ടിത്ഥം വസിഷ്ഠമുനിയുമരുള്ചെയ്തു :

കേള്ക്ക നാളെപ്പലര്കാലേ ചമയിച്ചു

ചേല്ക്കണ്ണിമാരായ കന്യകമാരെല്ലാം

മദ്ധ്യകക്ഷ്യേ പതിനാറുപേര് നില്ക്കണം

മത്തഗജങ്ങളെ പൊന്നണിയിക്കണം.

ഐരാവതകുലജാതനാം നാല്ക്കൊമ്_-

നാരാല് വരേണമലങ്കരിച്ചങ്കണേ

ദിവ്യനാനാതീര്ത്ഥവാരിപൂര്ണ്ണങ്ങളായ്

ദിവ്യരത്നങ്ങളമഴ്ത്തി വിചിത്രമായ്

സ്വര്ണ്ണഠകലശസഹസ്രം മലയജ-

പര്ണ്ണങ്ങള് കൊണ്ടു വായ്കെട്ടി വെച്ചീടണം.

പുത്തന് പുലിത്തോല് വരുത്തുക മുന്നിഹ

ഛത്രം സുവര്ണ്ഠദണ്ഡം മണിശോഭിതം.

മുക്താമണിമാല്യരാജിതനിര്മ്മല-

വസ്ത്രങ്ങള് മാല്യങ്ങളാഭരണങ്ങളും

സല്കൃതന്മാരാം മുനിജനം വന്നിഹ

നില്ക്ക കുശപാണികളായ് സഭാന്തികേ.

നര്ത്തകിമാരൊടു വാരവധ്ൂജനം

നര്ത്തകഗായകവൈണികവര്ഗ്ഗവും

ദിവ്യവാദ്യങ്ങളോല്ലാം പ്രയോഗിക്കണ-

മുനീശ്വരാങ്കണേ നിന്നു മനോഹരം.

ഹസ്തൃശ്വപത്തിരഥാദിമഹാബലം

വസ്ത്രാദ്യലങ്കാരമോടു വന്നീടണം.

ദേവാലങ്ങള്തോറും ബലിപൂജയും

ദീപാവലികളും വേണം മഹോത്സവം.

ഭൂപാലരേയും വരുവാന് നിയോഗിക്ക

ശോഭയോടെ രാഘവാഭിഷേകാര്ത്ഥമായ്.

ഇത്ഥം സുമന്ത്രരേയും നിയോഗിച്ച നീ-

സത്വരം തേരില്ക്കരേറി വിസിഷ്ഠനും

ദാശരഥിഗ്രഹമെത്രയും ഭാസ്വര-

മാശു സന്തോഷേണ സമ്പത്രാപ്യ സാദരം

നിന്നുതുനേരമറിഞ്ഞു രഘുവരന്

ചെന്നുടന് ദണ്ഡനമസ്കാരവും ചെയ്താന്.

രത്നാസനവും കൊടുത്തിരുത്തീ തദാ

പത്്നിയോടുമതിഭക്ത്യാ രഘുത്തമന്

പൊല്ക്കലശസ്ഥിതനിര്മ്മലവാരിണാ

തൃക്കാല് കഴുകിച്ചു പാദാബ്ജതീര്ത്ഥവും

ഉത്തമംഗേന ധരിച്ചു വിശുദ്ധനായ്

ചിത്തമോദേന ചിരിച്ചരുളിച്ചെയ്തു :

പുണ്യവാനായേനടിയനതീവ കേ-

ളിന്നു പാദോദകതീര്ത്ഥം ധരിക്കയാല്.

എന്നിങ്ങനേ രാമചന്ദ്രവാക്യം കേട്ടു

നന്നായ് ച്വിരിച്ചു വസിഷ്ഠനരുള് ചെയ്തു :

നന്നുനന്നെത്രയും നിന്നുടെ വാക്കുക-

ളൊന്നുണ്ടു ചൊല്ലുന്നിതിപ്പോള് നൃപാത്മജ!

ത്വല്പാദപങ്കജതീര്ത്ഥം ധരിക്കാന്

ദര്പ്പകവൈരിയും ധന്യനായീടിനാന്.

ത്വല്പാദതീര്ത്ഥവിശുദ്ധനായ് വന്നിതു

മല്പിതാവായ വിരിഞ്ചനും ഭൂപതേ!

ഇപ്പോള് മഹാജനങ്ങള്ക്കുപദേശാര്ത്ഥ-

മത്ഭുതവിക്രമ! ചൊന്നതു നീയെടോ.

നന്നായറിഞ്ഞിരിക്കുന്നിതു നിന്നെ ഞാ-

നിന്നവനാകുന്നതെന്നതുമിന്നെടൊ!

സാക്ഷാല് പരബ്രഹ്മമാം പരമാത്മാവു

മോക്ഷദന് നാനാജഗന്മയനീശ്വരന്

ലക്ഷ്മീഭഗവതിയോടും ധരണിയി-

ലിക്കാലമത്ര ജനിച്ചിതു നിശ്ചയം.

ദേവകാര്യാര്ത്ഥസിദ്ധ്യര്ത്ഥം കരുണയാ

രാവണനെക്കൊന്നു താപം കെടുപ്പാനും

ഭക്തജനങ്ങള്ക്കു മുക്തി സിദ്ധിപ്പാനു-

മിത്ഥമവതരിച്ചീടിന ശ്രീപതേ!

ദേവകാര്യര്ത്ഥമതീവ ഗുഹ്യം പുന-

രേവം വെഷിച്ചത്തിടാഞ്ഞിതു ഞാനിദം.

കാര്യങ്ങളെല്ലാമനുഷ്ഠിച്ചു സാധിക്ക

മായയാ മായാമനുഷ്യനായ് ശ്രീനിധേ!

ശിഷ്യനല്ലോ ഭവാനാചാര്യനേഷ ഞാന്

ശിക്ഷിക്കവേണം ജഗദ്ധിതാര്ത്ഥം പ്രഭോ!

സാക്ഷാല് ചരാചരാചാര്യനല്ലോ ഭവാ-

നോക്കില് പിത്രണാം പിതാമഹമനും ഭവാന്.

സര്വേഷ്വഗോചരനായന്തര്യാമിയായ്

സര്വജഗദ്യന്ത്രവാഹകനായ നീ

ശുദ്ധതത്തവാത്മകമായൊരു വിഗ്രഹം

ധൃത്വാ നിജാധീനസംഭവനായുടന്

മര്ത്ത്യവേഷേണ ദശരഥപുത്രനായ്

പൃത്ഥ്വീതലേ യോഗമായയാ ജാതനാം.

എന്നതു മുന്നേ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു ഞാ-

നെന്നോടു ധാതാവുതാനരുള്ചെയ്്കയാല്.

എന്നതിഞ്ഞാത്ര സൂര്യാന്വയത്തിനു

മുന്നേ പുരോഹിതനായിരുന്നു മുദാ.

ഞാനും ഭവാനോടു സംബന്ധകാംക്ഷയാ

നൂനം പുരോഹിതകര്മ്മമനുഷധിച്ചു

നിന്ദ്യമായുളളതു ചെയ്താലൊടുക്കത്തു

നന്നായ് വരികിലതും പിഴയല്ലല്ലോ

ഇന്നു സഫലമായ് വന്നു മനോരഥ-

മൊന്നപേക്ഷിക്കുന്നുതുണ്ടു ഞാനിന്നിയും.

യോഗേശ! തേ മഹാമയാഭഗവതി

ലോകൈകമോഹിനി മോഹിപപ്പിയായ്കുമേ.

ത്വല്പ്രസംഗാല് സര്വമുക്തമിപ്പോളിദ-

മപ്രവക്തവ്യം മയാ രാമ! കുത്രചില്.

രാജാ ദശരഥന് ചൊന്നതുകാരണം

രാജീവനേത്ര! വന്നേനിവിടേക്കു ഞാന്.

ഉണ്ടദിഷേകമടുത്തനാളെന്നതു

കണ്ടു ചൊല്വാനായുഴറിവന്നേനഹം.

വൈദേഹിമയോടുമപവാസവും ചെയ്തു

മേദിനിതന്നില് ശയനവും ചെയ്യണം.

ബ്രഹ്മചര്യത്തോടിരിക്ക ഞാനോരോരോ

കര്മ്മങ്ങള് ചെന്നങ്ങൊരുക്കുവാന് വൈകാതെ.

വന്നീടുഷസ്സിനു നീയെന്നരുള് ചെയ്തു

ചെന്നു തേരില് കരേറി മുനിശ്രേഷ്ഠനും.

പിന്നെ ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനന്തന്നോടു

ന്നനേ ചിരിച്ചരുള്ചെയ്തു രഹസ്യമായ് :

താതനെനിക്കഭിഷേകമിളമയായ്

മോദേന ചെയ്യമടുത്തനാള് നിര്ണ്ണയം.

തത്ര നിമിത്തമാത്രം ഞാനതിന്നൊരു

കര്ത്താവു നീ രാജ്യഭോക്തവും നീയത്രേ.

വത്സ! ത്വം മമ ബഹി:പ്രാണനാകയാ-ം

ലുത്സവത്തിനു കോപ്പിട്ടുകൊള്കാശു നീ.

മത്സമനാകുന്നതും ഭവാന് നിശ്വയം

മത്സരിപ്പാനില്ലിതിന്നു നമ്മോടാരും.

ഇത്തരമോരോന്നരുള്ചെയ്തിരിക്കുമ്പോള്

പൃത്ഥവീന്ദ്രഗേഹം പ്രവിശ്യവസിഷ്ഠനും

വൃത്താന്തമെല്ലാം ദശരഥന്തന്നോടു

ചിത്തമോദാലറിയിച്ചു സമസ്തവും.

രാജീവസംഭവനന്ദന് തന്നോടു

രാജാ ദശരഥനാനന്ദപൂര്വകം

രാജീവനേത്രാഭിഷേകവ്വത്താന്തങ്ങള്

പൂജാവിധാനേന ചൊന്നതു കേള്ക്കയാല്

കനസല്യയോടും സുമിത്രയോടും ചെന്നു

കനതുകമോടു പൂജിച്ചിതു ലക്ഷ്മിയെ.

നാഥേ! മഹാദേവി! നീയേ തുണയെന്നു

ചേതസി ഭക്ത്യാ വണങ്ങി! വാണീടിനാള്.

അഭിഷേകവിഘ്നം

സത്യസന്ധന് നൃപവീരന് ദശരഥന്

പുത്രാഭിഷേകം കഴിച്ചീടുമെന്നുമേ.

കേകയപുത്രീവശഗതനാകയാ-

ലാകുലമുളളില് വളരുന്നിതേറ്റവും.

ദുര്ഗ്ഗേ ഭഗവതീ ദുഷ്കൃതനാശിനി!

കാമുകനല്ലോ നൃപതി ദശരഥന്

കാമിനി കൈകേയീചിത്തമെന്തീശ്വരാ!

നല്ലവണ്ണം വരുത്തേണ മെന്നിങ്ങനെ

ചൊല്ലി വിഷാദിച്ചിരിക്കുന്നതുനേരം

വാനവരെല്ലാരുമൊത്തു നിരൂപിച്ചു

വാണീഭഗവതിതന്നോടപേക്ഷിച്ചു :

ലോകമാതാവേ! സരസ്വതീ! ഭാരതീ!

വേഗാലയോദ്ധ്യയെക്കഴുന്നളളുകവേണം.

രാമാഭിഷേകവിഘ്നം വരുത്തീടുവാ-

നാമവരാരും മറ്റില്ല നിരുപിച്ചാല്.

ചെന്നുടന്മന്ഥരതന്നുടെ നാവിന്മേല്-

ത്തന്നെ വസിച്ചവളെക്കൊണ്ടു ചൊല്ലിച്ചു

പിന്നെ വിരവോടു കൈകേയിയെക്കൊണ്ടു-

തന്നെ പറയിച്ചുകൊണ്ടു മുടക്കണം.

പിന്നെയിങ്ങോട്ടെഴുന്നളളാം മടിക്കരു-

തെന്നമരന്മാര് പറഞ്ഞോരനന്തരം

വാണിയും മന്ഥരതന് വദനാന്തരേ

വാണീടിനാള് ചെന്നു ദേവകാര്യാര്ത്ഥമായ്.

മന്നവന് ചാപബാണങ്ങളും കൈക്കൊണ്ടു

തന്നുടെ സൈന്യസമേതം തേരിലേറിനാന്.

നിന്നോടുകൂടവേ വിണ്ണിലകംപുക്കു

സന്നദ്ധനായ് ചെന്നസുരരോടേറ്റിപ്പോള്

ഛിന്നമായ് വന്നു രഥാക്ഷകീലം പോരി-

ലെന്നതറിഞ്ഞതുമില്ല ദശരഥന്.

സത്വരം കീലരസ്ധ്രത്തിങ്കല് നിന്നുടെ.

ശത്രുക്കളേ വധം ചെയ്തു പൃത്ഥീന്ദ്രനും

യുദ്ധനിവ്ൃത്തനായോരു ദശാന്തരേ

നിന് തൊഴില് കണ്ടതിസന്തോഷമുള്ക്കൊണ്ടു

ചെന്തളിര്മേനി പുണര്ന്നു പുണര്ന്നുടന്

പുഞ്ചിരിപൂണ്ടു പറഞ്ഞിതു ഭൂപനും:

നിന് ചരിതം നന്നുനന്നു നിരൂപിച്ചാൽ

രണ്ടു വരം തരാം നീയെന്നെ രക്ഷിച്ച-

കൊണ്ടതുമൂലം വരിച്ചുകൊണ്ടാലും നീ.

ഭര്ത്തൃവാക്യം കേട്ടു നിയതമന്നേരത്തു

ചിത്തസമ്മോദംകലര്ന്നു ചൊല്ലീടിനാള്:

ദത്തമായോരു വരദ്വയം സാദരം

ന്യസ്തം ഭവതി മയാ നൃപതീശ്വര!

ഞാനൊരവസരത്തിങ്കലപേക്ഷിച്ചാ-

ലൂനംവരാതെ തരികെന്നതേ വേണ്ടു.

എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വരദ്വയ-

മിന്നപേക്ഷിച്ചുകൊളേളണം മടിയാതെ.

ഞാനും മറന്നുകിടന്നിതു മുന്നമേ

മാനസേ തോന്നീ ബലാലീശ്വരാജ്ഞയാ.

ധീരതയോടിനി ക്ഷിപ്രമിപ്പോള് ക്രോധാ-

ഗാരം പ്രവിശ്യ കോപേന കിടക്ക നീ.

ആഭരണങ്ങളും പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞതി-

ശോഭപൂണ്ടോരു കാര്കുന്തലഴിച്ചിട്ടു

പൂമേനിയും പൊടികൊണ്ടങ്ങണിഞ്ഞിഹ

ഭൂമിയില്ത്തന്നേ മലിനാംബരത്തോടും

കണ്ണനീരാലേ മുഖവും മലകളും

നന്നായ് നനച്ചു കരഞ്ഞുകരഞ്ഞുകൊ-

ണ്ടര്ത്ഥിച്ചുകൊള്ക വരദ്വയം ഭൂപതി

സത്യം പറഞ്ഞാലുറപ്പിച്ചു മാനസം

മന്ഥര ചൊന്നപോലേയതിനേതുമൊ-

രന്തരം കൂടാതെ ചെന്നു കൈകേകിയും

പത്ഥ്യമിതൊക്കെത്തനിക്കെന്നു കല്പിച്ചു

ചിത്തമോഹേന കോപാലയം മേവിനാള്.

കൈകേയി മന്ഥരയോടു ചൊന്നാളിനി

രാഘവന് കാനനത്തിനു പോവോളവും

ഞാനിവിടെക്കിടന്നീടുവ, നല്ലായ്കില്

പ്രാണനേയും കളഞ്ഞിടുവന് നിര്ണ്ണയം.

ഭൂപരിത്രാണാര്ത്ഥ മിന്നു ഭരതനു

ഭൂപതി ചെയ്താനഭിഷേകമെങ്കില് ഞാന്

വേറെ നിനക്കു ഭോഗാര്ത്ഥമായ് നല്ൽകുവന്

നൂറു ദേശങ്ങളതിനില്ല സംശയം

ഏതുമിതിന്നൊരിളക്കം വരായ്കയതില് നീ

ചേതസി ചിന്തിച്ച കാര്യം വരും ദൃസ്ധം.

എന്നു പറഞ്ഞു പോയീടിനാള് മന്ഥര

പിന്നെയവ്വണ്ണമനുഷ്ഠിച്ചു രാജ്ഞിയും.

ധീരനായേറ്റം ദയാന്വിതനായ് ഗുണാ-

ചാരസംയുക്തനായ് നീതിജ്ഞനായ് നിജ-

ദേശികവാക്യസ്ഥിതനായ് സുശീലനാ-

ശിഷ്ടനായുളളവനെന്നങ്ങിരിക്കലും

ദുഷ്ടസംഗംകൊണ്ടു കാലാന്തരത്തിനാല്

സജ്ജനനിന്ദ്യനായ് വന്നുകൂടും ദൃസ്ധം.

ദുര്ജ്ജനസംസര്ഗ്ഗമേറ്റമകലവേ

വര്ജ്ജിക്കവേണം പ്രയത്്നേന സല്പുൂമാന്

കജ്ജളം പറ്റിയാല് സ്വര്ണ്ണവും നിഷ്പ്രഭം.

എങ്കിലോ രാജാദശരഥനാദരാല്

പങ്കജനേത്രാഭ്യദയംനിമിത്തമായ്

മന്ത്രിപ്രഭതികളോടും പറഞ്ഞുകൊ-

ണ്ടന്തഃപുരമകംപുക്കരുളീടിനാന്.

അന്നേരമാത്മപ്രിയതമയാകിയ

തന്നുടെ പത്്നിയെക്കാണായ്ക കാരണം

എത്രയും വിഹ്വലനായോരു ഭൂപനും

ചിത്തതാരിങ്കല് നിരൂപിച്ചിതീദ്ൃശം :

മന്ദിരംതന്നില് ഞാന് ചെന്നുകൂടുംവിധന

മന്ദമിസ്തംചെയ്തരികേ വരും പുരാ.

സുന്ദരിയാമിവളിന്നെങ്ങു പോയിനാള്

മന്ദമാകുന്നിതുന്മേഷമെന്മാനസേ.

ചൊല്ലുവിന് ദാസികളേ! ഭവത്സ്വാമിനി

കല്യണഗാത്രി മറ്റെങ്ങു പോയിടിനാള്?

ഏവം നരപതി ചോദിച്ചനേരത്തു

ദേവിതന്നാളിമാരും പറഞ്ഞീടിനാര് :

ക്രോധാലയം പ്രവേശിച്ചിതതിന്മുല-

മേതുമറിഞ്ഞീല ഞങ്ങളോ മന്നവ!

തത്ര ഗത്വാ നിന്തിരുവടി ദേവിതന്

ചിത്തമനുസരിച്ചീടുക വൈകാതെ.

എന്നതു കേട്ടു ഭയേന മഹീപതി

ചെന്നങ്ങരികത്തിരുന്നു സസംഭൂമം

മന്ദമന്ദം തലോടിത്തലോടി പ്രിയേ

സുന്ദരീ ചൊല്ലുചൊല്ലെന്തിതു വല്ലഭേ!

നാഥേ! വെറുനിലത്തുളള പൊടിയണി-

ഞ്ഞാതങ്കമോടുകിടക്കുന്നതെന്തു നീ?

ചേതോവിമോഹനരൂപേ! ഗുണശീലേ!

ഖേദമണ്ടായതെന്തെന്നോടു ചൊല്ലെടോ.

മല്പ്രജാവ്വന്ദമായുളളവരാരുമേ

വിപ്രിയം ചെയ്കയുമില്ല നിനക്കെടോ.

നാരികളോ നരന്മാരോ ഭവതിയോ-

ടാരൊരു വിപ്രിയം ചെയ്തതു വല്ലദേ!

ദണ്ഡ്യനെന്നാകിലും വദ്ധ്യനെന്നാകിലും

ദണ്ഡമെനിക്കതിനില്ല നിരുപിച്ചാല്.

നിര്ദ്ധനനെത്രയുമിഷ്ടന് നിനക്കെങ്കി-

ലര്ത്ഥപതിയാക്കിവെപ്പേനവനെ ഞാന്.

വദ്ധ്യനെ നൂനമവദ്ധ്യനാക്കീടുവന്

വദ്ധ്യനാക്കീടാമവദ്ധ്യനെ വേണ്ടുകില്.

നൂനം നിനക്കധീനം മമ ജീവനം

മാനിനി ചേദിപ്പതിനെന്തു കാരണം.

മല്പ്രാണനേക്കാള് പ്രിയതമനാകുന്ന-

തിപ്പോളെനിക്കു മല്പുത്രനാം രാഘവന്

അങ്ങനെയുളള രാമന് മമ നന്ദനന്

മംഗളശീലനാം ശ്രീരാമനാണെ ഞാന്

അംഗനാരത്നമേ! ചെയ്വന് തവ ഹിത-

മിങ്ങനെ ചേദിപ്പിയായ്ക മാം വല്ലഭേ!

ഇത്ഥം ദശരഥന് കൈകേയിതന്നോടു

സത്യം പറഞ്ഞതു കേട്ട തെളിഞ്ഞവളള്്

കണ്ണനീരും തുടച്ചുത്ഥാനവും ചെയ്തു

മന്നവന്തന്നോടു മന്ദമുരചെയ്താള് :

സത്യപ്രതിജ്ഞനായുളള ഭവാന് മമ

സത്യം പറഞ്ഞതു നേരെങ്കിലെന്നുടെ

പത്ഥ്യമായുളളതിനെപ്പറഞ്ഞീടുവന്

വ്യര്ത്ഥമാക്കീടായ്ക സത്യത്തെ മന്നവ!

എങ്കിലോ പണ്ടു സുരാസുരായോധനേ

സങ്കടം തീര്ത്തു ഭക്ഷിച്ചേന് ഭവാനെ ഞാന്.

സന്തുഷ്ടപിത്തനായന്നു ഭവാന് മമ

ചിന്തിച്ചു രണ്ടു വരങ്ങള് നല്കീലയോ?

വേണ്ടുന്നനാളപേക്ഷിക്കുന്നതുണ്ടെന്നു

വേണ്ടും വരങ്ങള് തരികെന്നു ചൊല്ലി ഞാന്

വെച്ചിരിക്കുന്നു ഭവാങ്കലതു രണ്ടു-

മിച്ഛയുണ്ടിന്നു വാങ്ങീടുവാന് ഭൂപതേ!

എന്നതിലൊന്നു രാജ്യാഭിഷേകം ഭവാ-

നിന്നു ഭരതനു ചെയ്യേണമെന്നതും;

പിന്നെ മറ്റേതു രാമന് വനവസത്തി-

നിന്നുതന്നേ ഗമിക്കേണമെന്നുളളതും.

ഭൂപതിവീരന് ജടാവലല്ക്കലം പൂണ്ടു

താപസവേഷം ധരിച്ചു വനാന്തരേ

കാലം പതിന്നാലുവത്സരം വാഴണം

മൂലഫലവും ഭജിച്ചു മഹീപതേ!

ഭൂമി പാലിപ്പാന് ഭരതനെയാക്കണം

രാമനുഷസി വനത്തിനു പോകണം.

എന്നിവ രണ്ടു വരങ്ങളും നല്കി-

ലിന്നു മരണമെനിക്കില്ല നിര്ണ്ണയം.

എന്നു കൈകേയി പറഞ്ഞോരനന്തരം

മന്നവന് മോഹിച്ചു വീണാനവനിയില്

വജ്രമേറ്റദ്രി പതിച്ചപോലെ ഭൂവി

സത്വരചേതസാ വീണിതു ഭൂപനും.

പിന്നെ മുഹൂര്ത്തമാത്രം ചെന്നനേരത്തു

കണ്ണനീര് വാര്ത്തു വിറച്ചു നൃപാധിപന്,

ദുസ്പഹവാക്കുകള് കേള്ക്കായതെന്തയ്യോ!

ദുസ്വപ്നമാഹന്ത! കാണ്കയോ മമ

ചിത്തഭ്രമം ബലാലുണ്ടാകയോ മമ

മൃത്യൂസമയമുപസ്ഥിതമാകയോ

കിംകിമേതൻന്കൃതം ശങ്കര! ദൈവമേ!

പങ്കജലോചന! ഹാ! പരബ്രഹ്മമേ!

വ്യാഘിയെപ്പോലെ സമീപേ വസിക്കുന്ന

മൂര്ഖമതിയായ് കൈകേയിതന്മുഖം

നോക്കിനോക്കിബ്ഭയം പൂണ്ടു ദശരഥന്

ദീര്ഗ്ഘമായ് വീര്ത്തുവീര്ത്തേവമുരചെയ്തു

എന്തീവണ്ണം പറയുന്നതു ഭദ്രേ നീ-

യെന്തു നിന്നോടു പിഴച്ചതു രാഘവന്?

മല്പ്രാണഹാനികരമായ വാക്കു നീ-

യിപ്പോളുരചെയ്വതിനെന്തു കാരണം?

എന്നോടു രാമഗുണങ്ങളെ വര്ണ്ണിച്ചു

മുന്നമെല്ലാം പറഞ്ഞിരുന്ന, നിന-

ക്കിന്നിതു തോന്നുവാനെന്തൊരു കാരണം?

നിന്നുടെ പുത്രനു രാജ്യം തരാമല്ലോ

ധന്യശീലേ! രാമന് പോകേണമെന്നുണ്ടോ?

രാമനാലേതും ഭയം നിനക്കുണ്ടാകാ

ഭൂമിപതിയായ് ഭരതനിരുന്നാലും.

എന്നു പറഞ്ഞു കരഞ്ഞു കരഞ്ഞു പോയ്

ചെന്നുടന് കാലക്കല് വീണു മഹീപാലനും.

നേത്രങ്ങളും ചുവപ്പിച്ചു കൈകേയിയും

ധാത്രീപതീശ്വരനോടു ചൊല്ലീടുമ്പോള്:

ഭ്രാന്തനെന്നാകയോ ഭൂമിപതേ ഭവാന്

ഭ്രാന്തിവാക്യങ്ങള് ചൊല്ലുന്നതെന്തിങ്ങനെ

ഘോരങ്ങളായ നരകങ്ങളില്ച്ചെന്നു

ചേരുമസത്യവാക്യങ്ങള് ചൊല്ലീടിനാല്.

പങ്കജനേത്രനാം രാമനുഷസ്സിനു

ശങ്കാവിഹീനം വനത്തിനു പോകായ്കില്

എന്നുടെ ജീവനെ ഞാന് കളഞ്ഞീടുവന്

മന്നവന്മുമ്പില് നിന്നില്ലൊരു സംശയം.

സത്യസന്ധന് ഭൂവി രാജാ ദശരഥ-

നെത്രയുമെന്നുളള കീര്ത്തി രക്ഷിക്കണം.

സാധുമാര്ഗ്ഗത്തെ വെടിഞ്ഞതുകാരണം

യാതനാദ്ു:ഖാനുഭൂതിയുണ്ടാക്കേണ്ട.

രാമോപരി ഭവാന് ചെയ്ത ശപഥവും

ഭൂമിപതേ! വൃഥാ മിര്ത്ഥ്യയാക്കീടൊലാ.

കൈകേയിതന്നുടെ നിര്ബ്ബന്ധവാക്യവും

രാഘവനോടു വിയോഗം വരുന്നതും

ചിന്തിച്ചു ദുഃഖസമുദ്രേ നിമഗ്നനായ്

സന്താപമോടു മോഹിച്ചു വീണിടിനാന്.

പിന്നെയുണര്ന്നിരുന്നും കിടന്നും മകന്-

തന്നെയോര്ത്തും കരഞ്ഞും പറഞ്ഞും സദാ

രാമരാമേതി രാമേതി പ്രലാപേന

യാമിനി പോയിതു വത്സരതുല്യയായ്.

ചെന്നരുണോദയത്തിനു സാദരം

വന്ദികള് ഗായകന്മാരെന്നിവരെല്ലാം.

മംഗളവാദ്യസ്തുതിജയശബ്ദേന

സംഗീതഭേദങ്ങളോന്നിവറ്റേക്കൊണ്ടും

പളളിക്കുറിപ്പണര്ത്തീടിനാരന്നേര-

മുളളിലണ്ടായ കോപേന കൈകേയിയും

ക്ഷിപ്രരവരെ നിവാരണവും ചെയ്താള്;

വിഭ്രമം കൈക്കൊണ്ടു നിന്നാരവര്കളും.

അപ്പോളഭിഷേകകോലാഹലാര്ത്ഥമായ്

തല്പുരമൊക്കെ നിറഞ്ഞുജനങ്ങളാല്.

ഭൂമിദേവന്മാരും ഭൂമിപാലന്മാരും

ഭൂമിസ്പ്പശോ വൃഷലാദി ജനങ്ങളും

താപസവര്ഗ്ഗവും കന്യകാവ്യന്ദവും

ശോഭതേടുന്ന വെണ്കൊറ്റക്കുട തഴ

ചാമരം താലവ്യന്തം കൊടി തോരണം

ചാമീകരാഭരണാദ്യലങ്കാരവും

വാരണ വാജിരഥങ്ങള് പദാദിയും

വാരനാരീജനം പരജനങ്ങളും

ഹേമരത്നോജ്ജ്വലദിവ്യസിംഹാസനം

ഹേമകുംഭങ്ങളും ശാര്ദ്ദൂലചര്മ്മവും

മറ്റും വസിഷ്ഠന് നിയോഗിച്ചതൊക്കവേ

കുറ്റമൊഴിഞ്ഞാശു സംഭരിച്ചീടിനാര്.

സ്ത്രീബാലവൃദ്ധാരവധി പുരവാസിക-

ളാബദ്ധകനതുഹലാബ്ധി നിമഗ്നരായ്

രാത്രിയില് നിദ്രയും കൈവിട്ടു മാനസേ

ചീര്ത്ത പരമാന്ദത്തോടു മേവിനാര്.

നമ്മുടെ ജീവനാം രാമകുമാരനെ

നിര്മ്മലരത്്നകിരീടമണിഞ്ഞതി-

രമ്യമകരായിതമണികണ് ഡല-

സമ്മുഗ്ദ്ധശോഭിതഗണ്ഡസ്ഥലങ്ങളും

പുണ്ഡരീകച്ഛദലോചനഭംഗിയും

പുണ്ഡരീകാരാതി മണ്ഡലകുണ്ഡവും

ചന്ദ്രികാസുന്ദരമന്ദസ്മിതാഭയും

കുന്ദമുകള സമാനദന്തങ്ങളും

ബന്ധുകസൂന സമാനാധരാഭയും

കന്ധരരാജിതകനസ്തുഭരത്നവും

ബന്ധുരാഭം തിരുമാറുമുദരവും

സന്ധ്യാഭ്രസന്നിഭപീതാംബരാഭയും

പുഞ്ചേലമീതേ വിളങ്ങി മിന്നീടുന്ന

കാഞ്ചനകാഞ്ചികളും തനുമദ്ധ്യവും

കുംഭികുലോത്തമന് തുമ്പിക്കരം കണ്ടു

കുമ്പിട്ടു കൂപ്പീടുമൂരുകാണ്ഡങ്ങളും

കുംഭീന്ദ്രമസ്തകസന്നിഭജാനുവും

അംഭോജബാണനിഷംഗാഭജംഘയും

കമ്പംകലര്ന്നു കാമപ്രവരനും

കുമ്പിടുന്നോരു പുറവടിശോഭയും

അംഭോജതുല്യമാമം(ഘിതലങ്ങളും

ജംഭാരിരത്്നം തൊഴും തിരുമേനിയും

ഹാരകടകവലായാംഗുലീയാദി

ചാരുതരാഭരണാവലിയും പൂണ്ടു

വാരണവീരന് കഴുത്തില് തിറത്തോടു

ഗരാതപത്രം ധരിച്ചരികേ നിജ-

ലക്ഷ്മണനാകിയ സോദരന്തന്നോടും

ലക്ഷ്മീനിവാസനാം രാമചന്ദ്രം മുദാ

കാണായ് വരുന്നു നമുക്കിനിയെന്നിദം

മാനയതാരില് കൊതിച്ച നമുക്കെല്ലാം

ക്ഷോണീപരിസുതനാകിയ രാമനെ-

ക്കാണായ് വരും പ്രഭാതേ ബത നിര്ണ്ണയം.

രാത്രിയാം രാക്ഷസി പോകുന്നതില്ലെന്നു

ചീര്ത്ത വിഷാദമോടരല്സുക്യമുള്ക്കൊണ്ടു

മാര്ത്താണ്ഡദേവനെക്കാണാഞ്ഞു നോക്കിയും

പാര്ത്തുപാര്ത്താനന്ദപൂര്ണ്ണാമൃതാബ്ധിയില്

വീണു മുഴുകിയും പിന്നെയും പൊങ്ങിയും

വാണീടിനാര് പുരവാസികളാദരാല്.

വിച്ഛിന്നാഭിഷേകം

അന്നേരമാദിത്യനുമുദിച്ചീടിനാന്

മന്നവന് പളളിക്കുറിപ്പണര്ന്നീലിന്നും.

എന്തൊരു മൂലമതിനെന്നു മാനസേ

ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചു മന്ദമന്ദം തദാ

മന്ത്രിപ്രവരനാകുന്ന സുമന്ത്രരു-

മന്തഃപുരമകുംപുക്കാനതിദ്ദൂതം.

രാജീവമിത്രഗോത്രോല്ഭൂത! ഭൂപതേ!

രാജരാജേന്ദ്രപ്രവര! ജയജയ.

ഇത്ഥം നൃപനെ സ്തുതിച്ചു നമസ്കരി-

ചുത്ഥാനവുംചെയ്തു വന്ദിച്ചു നിന്നപ്പോള്

എത്രയും ഖിന്നനായ്ക്കുണ്ണുനീരും വാര്ത്തു

പൃത്ഥ്വിയില്ത്തന്നെ കിടക്കും നരേന്ദ്രനെ

ചിത്താകുലതയാ കണ്ടു സുമന്ത്രരും

സത്വരം കൈകേയിതന്നോടു ചോദിച്ചാല്:

ദേവനാരീസമേ! രാജപ്രിയതമേ

ദേവി കൈകേയി ജയജയ സന്തതം.

ഭൂലോകപാലന് പ്രകൃതി പകരുവാന്

മൂലമെന്തോന്നു മഹാരാജവല്ലഭദേ!

ചൊല്ലുകെന്നോ ടെന്നു കേട്ടു കൈകേയിയും

ചൊല്ലിനാളാശു സുമന്ത്രരോടന്നേരം :

ധാത്രിപതീന്ദ്രനു നിദ്രയുണ്ടായീല

രാത്രീയിലെന്നതുതാരണമാകയാല്

സ്വസ്ഥനല്ലാതെ ചമഞ്ഞിതു തന്നുടെ

ചിത്തത്തിനസ്വതന്ത്രത്വം ഭവിക്കയാല്.

രാമരാമേതി രാമേതി ജപിക്കയും

രാമനെത്തന്നെ മനസി ചിന്തിക്കുകയും

ഉദ്യല്പ്രജാകരസേവയും ചെയ്കയാ-എ

ലതൃന്തമാകുലനായിതു മന്നവന്.

രാമനെക്കാണാഞ്ഞു ദുഃഖം നൃപേന്ദ്രനു

രാമനെച്ചെന്നു വരുത്തുക വൈകാതെ.

എന്നതു കേട്ടു സുമന്ത്രനും ചൊല്ലിനാന്:

ചെന്നു കുമാരനെക്കൊണ്ടുവരാമല്ലോ.

രാജവചനമനാകര്ണ്ണ്യ ഞാനിഹ

രാജീവലോചനേ! പോകുന്നതെങ്ങനെ?

എന്നതു കേട്ടു ഭൂപാലനും ചൊല്ലിനാൻ :

ചെന്നു നീതന്നെ വരുത്തുക രാമനേ.

സുന്ദരനായോരു രാമകുമാരനാം

നന്ദനന്തന്മുഖം വൈകാതെ കാണണം.

എന്നതു കേട്ടു സുമന്ത്രരുഴറിപ്പോയ്

ചെന്നു ാസല്യാസുതനോടു ചൊല്ലിനാൻ :

താതന് ഭവാനെയുണ്ടല്ലോ വിളിക്കുന്നു

സാദരം വൈകാതെഴുന്നളളകവേണം.

മന്ത്രിപ്രവരവാക്യം കേട്ടു രാഘവന്

മാന്ദതരമവന് തന്നോടുചൊല്ലിനാന് :

സനമിത്രിയോടും കരേറി രഥോപരി

പ്രേമവിവശനാം താതന് മരുവീടും

മന്ദിരേ ചെന്നു പിതാവിൻ പദദ്വയം

വന്ദിച്ചു വീണു നമസ്കരിച്ചിടീനാന്,

രാമനെച്ചെന്നെടുത്താലിംഗനം ചെയ്വാന്

ഭൂമിപനാശു സമുത്ഥായ സംഭൂമാല്

ബാഹുക്കള് നീട്ടിയ നേരത്തു ദുഃഖേന

മോഹിച്ചു ഭൂമിയില് വീണിതു ഭൂപനും.

രാമരാമേതി പറഞ്ഞു മോഹിച്ചോരു

ഭൂമിപനെക്കണ്ടു വേഗേന രാഘവന്

താതനെച്ചെന്നെടുത്താശ്ശേഷവും ചെയ്തു

സാദരം തന്റെ മടിയില് കിടത്തിനാന്.

നാരീജനങ്ങളതുകണ്ടനന്തര-

മാരുരൂഡ്വശോകം വിലാപം തുടങ്ങിനാര്.

രോദനം കേട്ടു വസിഷ്ഠമുനീന്ദ്രനും

ഖേദേന മന്ദിരം പുക്കിതു സത്വരം.

ശ്രീരാമദേവനും ചോദിച്ചിതന്നേരം

കാരണമെന്തോന്നു താതദു:ഖത്തിനു

നേരെ പറവിനറിഞ്ഞവരെന്നതു-

നേരം പറഞ്ഞിതു കേകയപത്രിയും :

കാരണം താതദ്ദു:ഖത്തിനു നീതന്നെ

പാരില് സുഖം ദു:ഖമൂലമല്ലോ നൃണാം.

ചേതസി നീ നിരൂപിക്കിലെളുതിനി

താതനു ദുഃഖനിവ്ൃവത്തി വരുത്തുവാന്.

ഭര്ത്തൃദുഃഖാപശാന്തിക്കു കിഞ്ചല് ത്വയാ

കര്ത്തവ്യമായൊരു കര്മ്മമെന്നായ് വരും.

സത്യവാദിശ്രേഷ്ഠനായ പിതാവിനെ

സത്യപ്രതിജ്ഞനാക്കീടുക നീയതു

ചിത്തഹിതം നൃപതീന്ദ്രനു നിര്ണ്ണയം;

പുത്രരില് ജ്യേഷ്ഠനാകുന്നതു നീയല്ലോ.

രണ്ടു വരം മമ ദത്തമായിട്ടുണ്ടു

പണ്ടു നിന്താതനാല് സന്തുഷ്ടചേതസാ.

നിന്നാലെ സാദ്ധ്യമായുളളോന്നതു രണ്ടു-

മിന്നു തരേണമെന്നര്ത്ഥിക്കയും ചെയ്തേന്.

നിന്നോടതു പറഞ്ഞീടുവാന് നാണിച്ചു

ഖിന്നനായ് വന്നിതു താതനറിക നീ.

സതൃപാശേന സംബന്ധനാം താതനെ-

സ്തത്വരം രക്ഷിപ്പതിനു യോഗ്യന് ഭവാന്.

പുന്നാമമാകും നരകത്തില്നിന്നുടന്

തന്നുടെ താതനെത്രാണനംചെയ്് കയാല്

പുത്രനെന്നുളള ശബ്ദം വിധിച്ചു ശത-

പത്രസമുത്ഭവനെന്നതറിക നീ

മാതൃരവചനശൂലാഭിഹതനായ

മേദിനീപാലകുമാരനാം രാമനും

എത്രയുമേറ്റം വ്യഥിതനായ് ചൊല്ലിനാൻ :

ഇത്രയെല്ലാം പറയണമോ മാതാവേ

താതര്ത്ഥമായിടട്ടു ജീവനെത്തന്നെയും

മാതാവുതന്നെയും സീതയെത്തന്നെയും

ഞാനുപേക്ഷിപ്പേനതിനില്ല സംശയം

മാനസേ ഖേദമതിനില്ലെനിക്കേതും.

രാജ്യമെന്നാകിലും താതന് നിയോഗിക്കില്

ത്യാജ്യമെന്നാലെന്നറിക ത്യജിക്കേണ്ട ചൊലകിലും

തല്ക്ഷണം ഞാനുപേക്ഷിപ്പനറിക നീ.

പാവകന്തങ്കല് പതിക്കേണമെങ്കിലു-

മേവം വിഷം കുടിക്കേണമെന്നാകിലും

താതന് നിയോഗിക്കിലേതുമേ സംശയം

ചേതസി ചെട്റില്ലെനിക്കെന്നറിക നീ.

താതകാര്യമനാജ്ഞപ്തമെന്നാകിലും

മോദേന ചെയ്യുന്ന നന്ദനനുത്തമന്.

പിത്രാ നിയുക്തനായിട്ടു ചെയ്യുന്നവന്

മദ്ധ്യമനായുളള പുത്രനറിഞ്ഞാലും.

ഉക്തമെന്നാകിലുമിക്കാര്യമെന്നാലെ

കര്ത്തവ്യമല്ലെന്നു വെച്ചടങ്ങുന്നവന്

പിത്രോര്മ്മലമെന്നു ചൊല്ലുന്ന സുജ്ജന-

മിത്ഥമെല്ലാം പരിജ്ഞാതം മയാധുനാ.

ആകയാല് താതനിയോഗമനുഷ്ഠിപ്പാ-

നാകുലമേതുമെനിക്കില്ല നിര്ണ്ണയം.

സത്യം കരോമൃഹം സത്യം കരോമൃഹം

സത്യം മയോക്തം മറിച്ചു രണ്ടായ് വരാ.

രാമപ്രതിജ്ഞ കേട്ടോരു കൈകേയിയും

രാമനോടാശു ചൊല്ലീടിനാളാദരാല് :

താതന് നിനക്കഭിഷേകാര്ത്ഥമായും-

നാദരാല് സംഭരിച്ചോരു സംഭാരങ്ങള്-

കൊണ്ടഭിഷേകം ഭരതനു ചെയ്യണം;

രണ്ടാം വരം പിന്നെയൊന്നുണ്ടു വേണ്ടുന്നതു.

നീ പതിനാലു സംവത്സരം കാനനേ

താപസവേഷേണ വാഴുകയും വേണം.

നിന്നോടതു നിയോഗിപ്പാന് മടിയുണ്ടു

മന്നവനിന്നതു ദുഃഖമാകുന്നതും

എന്നതു കേട്ടു ശ്രീരാമനും ചൊല്ലിനാൻ :

ഇന്നതിനെന്തൊരു വൈഷമ്യമായതു

ചെയ്കഭിഷേകം ഭരതനു ഞാനിനി

വൈകാതെ പോവേന് വനത്തിനു മാതാവേ!

എന്തതെന്നോടു ചൊല്ലാഞ്ഞു പിതാവതു

ചിന്തിച്ചു ദു:ഖിപ്പതിനെന്തു കാരണം?

രാജ്യത്തെ രക്ഷിപ്പതിന്നു മതിയവന്

രാജ്യമുപേക്ഷിപ്പതിനു ഞാനും മതി.

ദണ്ഡമത്രേ രാജ്യഭാരം വഹിപ്പതു

ദണ്ഡമെനെക്കുറിച്ചേറുമമ്മയ്ക്കു മ-

ദ്ദേഹംമാത്രം ഭരിക്കെന്നു വിധിക്കയാല്.

ആകാശഗംഗമയ പാതാളലോകത്തു

വേഗേന കൊണ്ടുചെന്നാക്കി ഭഗീരഥന്

തൃപ്തി വരുത്തി പിതൃക്കള്ക്കു, പൂരുവും

തൃപ്തനാക്കീടിനാന് താതനു തന്നുടെ

യൌവനം നല്കിജ്ജരാനരയും വാങ്ങി,

ദിവ്യന്മാരായാര് പിതൃപ്രസാദത്തിനാല്.

അല്പമായുളളോരു കാര്യം നിരൂപിച്ചു

മല്പിതാ ദു:ഖിപ്പതിനില്ലവകാശം.

രാഘവവാക്യമേവം കേട്ടു ഭൂപതി

ശോകേന നന്ദനന്തന്നോടു ചൊല്ലിനാൻ :

സ്ത്രീജിതനായതികാമുകനായൊരു

രാജാധമനാകുമെന്നെയും വൈകാതെ

പാശേന ബന്ധിച്ചു രാജ്യം ഗ്രഹിക്ക നീ

ദോഷം നിനക്കതിനേതുമകപ്പെടാ.

അല്ലായ്കിലെന്നോടസത്യദോഷം പറ്റു-

മല്ലോ കുമാര! ഗുണാംബുധേ! രാഘവ!

പൃത്ഥ്വീപതിന്ദ്രന് ദശരഥനും പുന-

രിത്ഥം പറഞ്ഞു കരഞ്ഞുതുടങ്ങിനാന് :

ഹാ! രാമ! ഹാ ജഗന്നാഥ! ഹാഹാ രാമ!

ഹാ രാമേ! ഹാഹാ മമ പ്രാണവല്ലദ!

നിന്നെപ്പിരിഞ്ഞു പൊറുക്കുന്നതെങ്ങനെ?

എന്നെപ്പിരിഞ്ഞു നീ ഘോരമഹാവനം-

തന്നില് ഗമിക്കുന്നതെങ്ങനെ നന്ദന?

എന്നിത്തരം പലജാതി പറകയും

കണ്ണനീരോലോല വാര്ത്തു കരകയും

നന്നായ് മുറുകെമുറുകെത്തഴുകിയും

പിന്നെച്ചുടുചുടെ ദീര്ഘമായ് വീര്ക്കയും

ഖിന്നനായോരു പിതാവിനേക്കണ്ടുടന്

തന്നുടെ കൈയാല് കളഞ്ഞു ജലംകൊണ്ടു

കണ്ണഉം മുഖവും തുടച്ചു രഘൂത്തമന്

ആശ്ശേഷനീതിവാഗ്/വഭവാദ്യങ്ങളാ-

ലാശ്വസിപ്പിച്ചാന് നയകോവിദന് തദാ.

എന്തിനെന് താതന് വ൮ൃഥൈവ ദു:ഖിക്കുന്ന-

തെന്തൊരു ദണ്ഡമിതിന്നു, മഹീപതേ!

സത്യത്തെ രക്ഷിച്ചുകൊളളുവാന് ഞങ്ങള്ക്കു

ശക്തി പോരായ്കയുമില്ലിതു രണ്ടിനും.

സോദരന് നാടും ഭരിച്ചിരുന്നീടുക

സാദരം ഞാനരണ്യത്തിലും വാഴുവന്.

ഓര്ക്കിലി രാജ്യഭാരം വഹിക്കുന്നതില്

സനഖ്യമേറും വനത്തിങ്കല് വാണീടുവാന്.

ഏതുമേ ദണ്ഡമില്ലാതെ കര്മ്മം മമ

മാതാവു കസല്യതന്നെയും വന്ദിച്ചു

മൈഥലിയോടും പറഞ്ഞിനി വൈകാതെ

പോവതിന്നായ് വരുന്നേനെന്നരുള്ചെയ്തു

ദേവനും മാതൃഗേഹംപൂക്കതുനേരം

ധാര്മ്മികയാകിയ മാതാ സസമ്മതം

ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ടു ഹോമപൂജാദികള്

പുത്രാഭ്യൂദയത്തിനായ്ക്കൊണ്ടു ചെയ്യിച്ചു

വിത്തമതീവ ദാനങ്ങള്ചെയ്താദരാല്

ഭക്തികൈക്കൊണ്ടു ഭഗവല്പാദാംബുൂജം

ചിത്തത്തില് നന്നായുറച്ചിരിക്കുന്നേരം

ചെന്നൊരു പുത്രനെയും കണ്ടതില്ലല്ലോ.

അന്തികേ ചെന്നു കാസല്യയോടന്നേരം

സന്തോഷമോടു സുമിത്ര ചൊല്ലീടിനാള് :

രാമനുപഗതനായതു കണ്ടീലേ

ഭൂമിപാലപ്രിയേ! നോക്കീടുകെന്നപ്പോള്

വന്ദിച്ചു നില്ക്കുന്ന രാമകുമാരനെ

മന്ദേതരം മുറുകെപ്പണര്ന്നീടിനാള്.

എന്തെന്മകനേ മുഖാംബുജം വാടുവാന്

ബന്ധമുണ്ടായതു പാരം വിശക്കയോ?

വന്നിരുന്നീടു ഭജിപ്പതിനാശു നീ

എന്നു മാതാവു പറഞ്ഞോരനന്തരം

വന്ന ശോകത്തെയടക്കി രഘുവരന്

തന്നുടെ മാതാവിനോടരുളിച്ചെയ്തു :

ഇപ്പോള് ഭൂജിപ്പാനവസരമില്ലമ്മേ!

ക്ഷിപ്രമരണ്യവാസത്തിനു പോകണം.

മുല്പാടു കേകയപൂത്രിയാമമ്മയ്ക്കു

മല്പിതാ രണ്ടു വരം കൊടുത്തീടിനാന്.

ഒന്നു ഭരതനെ വാഴിക്കയെന്നതു-

മെന്നെ വനത്തിന്നയ്യ്ക്കെന്നു മറ്റേതും.

തത്ര പതിന്നാലു സംവത്സരം വസി-

ച്ചത്ര വന്നീട്ടവന് പിന്നെ ഞാന് വൈകാതെ.

സന്താപമേതും മനസ്സിലുണ്ടാകാതെ

സന്തുഷ്ടരായ് വസിച്ചീടുക മാതാവും.

ശ്രീരാമവാക്യമേവം കേട്ടു കുസല്യ

പാരില് മോഹിച്ചു വീണിടിനാളാകലാല്.

പിന്നെ മോഹംതീര്ന്നിരുന്നു ദുഃഖാര്ണ്ണവം-

തന്നില് മുഴുകിക്കരഞ്ഞു കരഞ്ഞുടന്

തന്നുടെ നന്ദനന്തന്നോടു ചൊല്ലിനാ-

ളിന്നു നീ കാനനത്തിനു പൊയീടുകില്

എന്നെയും കൊണ്ടുപോകേണം മടിയാതെ.

നിന്നെപ്പിരിഞ്ഞാല് ക്ഷണാര്ദ്ധം പൊറുക്കുമോ?

ദണ്ഡകാരണ്യത്തിനാശു നീ പോകില് ഞാന്

ദണ്ഡധരാലയത്തിന്നു പോയീടുവന്.

പൈതലേ വേര്വിട്ടു പോയ പശുവിനു-

ളളാധി പറഞ്ഞറിയിച്ചീടരുതല്ലോ.

നാടു വാഴേണം ഭരതനെന്നാകില് നീ

കാടു വാഴേണമെന്നുണ്ടോ വിധിമതം?

എന്തു പിഴച്ചതു കൈകേയിയോടു നീ

ചിന്തിക്ക ഭൂപനോടും കുമാരാ! ബലാല്.

താതനും ഞാനുമൊക്കും ഗുരുത്വംകൊണ്ടു

ഭേദം നിനക്കു ചെറ്റില്ലെന്നു നിര്ണ്ണയം

പോകേണമെന്നു താതന് നിയോഗിക്കില്, ഞാന്

പോകരുതെന്നു ചെറക്കുന്നതുണ്ടല്ലോ.

എന്നുടെ വാക്യത്തെ ലംഘിച്ചു ഭൂപതി-

തന്നുടെ വാചാ ഗമിക്കുന്നതാകിലോ

ഞാനുമെന് പ്രാണങ്ങളെ ത്യജിച്ചീടുവന്

മാനവവംശവും പിന്നെ മുടിഞ്ഞുപോം.

തത്ര ാസല്യാവചനങ്ങളിങ്ങനെ

ചിത്തതാപേന കേട്ടോരു സനമിത്രിയും

ശോകരോഷങ്ങള് നിറഞ്ഞ നേത്രാഗ്നിനാ

ലോകങ്ങളെല്ലാം ദഹിച്ചുപോകും വണ്ണം

രാഘവന്തന്നെ നോക്കിപ്പറഞ്ഞീടിനാന്:

ആകുലമെന്തിതു കാരണമുണ്ടാവാന്

ഭ്രാന്തചിത്തം ജഡം വൃദ്ധം വധുജിതം

ശാന്തേതരം ത്രപാഹീനം ശാഠപ്രിയം

ബന്ധിച്ചു താതനേയും പിന്നെ ഞാന് പരി-

പന്ഥികളായുളളവരേയുമൊക്കവേ

അന്തകന്വീട്ടിന്നയച്ചഭിഷേകമൊ-

രന്തരംകൂടാതെ സാധിച്ചുകൊളളുവന്.

ബന്ധമില്ലേതുമിതിന്നു ശോകിപ്പതി-

നന്തര്മ്മുദാ വസിച്ചീടുക മാതാവേ!

ആര്യപുത്രാഭിഷേകം കഴിച്ചീടുവാന്

ശര്യമെനിക്കതിനുണ്ടെന്നു നിര്ണ്ണയം.

കാര്യമല്ലാത്തതു ചെയ്യന്നതാകിലാ-

ചാര്യനും ശാസനം ചെയ്കന്നതേ വരൂ.

ഇത്ഥം പറഞ്ഞു ലോകത്രയം തദ്ദൂഷാ

ദഗ്ദ്ധമാമ്മാറു സയമിത്രി നില്ക്കുന്നേരം

മന്ദഹാസം ചെയ്തു മന്ദേതരം ചെന്നു

നന്ദിച്ചു ഗാഡമായാലിംഗനം ചെയ്തു

സുന്ദരനിന്ദിന്ദിരവിഗ്രാഹന്

ഇന്ദീവരാക്ഷനിന്ദ്രാദിവ്വന്ദാരക-

വൃന്ദവന്ദ്യാം(ഘിയുശ്മാരവിന്ദന് പൂര്ണ്ണ-

ചന്ദ്രബിംബാനനനിന്ദുചുഡപ്രിയന്

വന്ദാരുവ്വന്ദമന്ദാരദാരൂപമന്.

ലക്ഷ്മണോപദേശം

വത്സ സനമിത്രേ കുമാര നീ കേള്ക്കണം

മത്സരാദ്യം വെടിഞ്ഞെന്നുടെ വാക്കുകള്,

നിന്നുടെ തത്ത്വമറിഞ്ഞിരിക്കുന്നതു

മുന്നമേ ഞാനെടോ, നിന്നുളളിലെപ്പൊഴും

എനെക്കുറിച്ചുളള വാത്സല്യപൂരവും

നിന്നോളമില്ല മറ്റാര്ക്കുമെന്നുളളതും

നിന്നാലസാദ്ധ്യമായില്ലൊരു കര്മ്മവും

നിര്ണ്ണയമെങ്കിലുമൊന്നിതു കേള്ക്ക നീ.

ദൃശ്യമായുള്ളൊരു രാജ്യദേഹാദിയും

വിശ്വവും നിശ്മേഷ ദാന്യധനാദിയും

സത്യമെന്നാകിലേ തല്പ്രയാസം തവ

സുക്ത മതല്ലായ്കിലെന്തതിനാല് ഫലം?

ഭോഗങ്ങളെല്ലാം ക്ഷണപ്രഭാചഞ്ചലം

വേഗേന നഷ്ടമാമായുസ്സുമോര്ക്ക നീ

വഹ്നിസന്തപ്തലോഹസ്ഥാംബുബിന്ദുനാ

സന്നിഭം മര്ത്ത്യജന്മം ക്ണഭംഗുരം

ചക്ഷഃശ്രവണഗളസ്ഥമാം ദര്ദൂരം

ഭക്ഷണത്തിന്നപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ

കാലാഹിനാ പരിഗ്രസ്തമാം ലോകവു-

മാലോലചേതസാ ഭോഗങ്ങള് തേടുന്നു.

പുത്രമിത്രാര്ത്ഥ കളത്രാദിസംഗമ-

മെത്രയുമല്പകാലസ്ഥിതമോര്ക്ക നീ.

പാസമ്ഥര് പെരുവഴിയമ്പലംതന്നിലേ

താന്തരായ് കൂടി വിയോഗം വരുമ്പോലെ

നദ്യാ മൊഴുകുന്ന കാഷ്ഠങ്ങള്പോലെയു-

മെത്രയും ചഞ്ചലമാലയസംഗമം

ലക്ഷ്മിയുമസ്ഥിരയല്ലോ മനുഷ്യര്ക്കു

നിലക്കുമോ യാവനവും പുനരധ്രുവം?

സ്വപ്നസമാനം കളത്രസുഖം ൬ണാ-

മല്പമാമായുസ്സും നിരൂപിക്ക ലക്ഷ്മണ!

രാഗാദിസങ്കലമായുളള സംസാര-

മാകെ നിരൂപിക്കില്സ്വപ്നതുല്യം സഖേ!

ഓര്ക്ക ഗന്ധര്വനഗരസമമതില്

മൂര്ഖന്മാര് നിത്യമനുക്രമിച്ചീടുന്നു.

ആദിത്യദേവനുദിച്ചിതു വേഗേന

യാദഃപതിയില് മറഞ്ഞിതു സത്വരം,

നിദ്രയും വന്നിതുദയശൈലോപരി

വിദ്ദുതം വന്നിതു പിന്നെയും ഭാസ്ക്കരന്.

ഇത്ഥം മതിഭൂമമുള്ളോരു ജന്തുക്കള്

ചിത്തേ വിചാരിപ്പതില്ല കാലാന്തരം.

ആയുസ്സു പോകുന്നതേതുമറിവില്ല

മായാസമുദ്ൃത്തില് മുങ്ങിക്കിടക്കയാല്.

വാര്ദ്ധക്യമോടു ജരാനരയും പൂണ്ടു

ചീര്ത്തമോഹേന മരിക്കുന്നിതു ചിലര്.

നേത്രേന്ദ്രിയംകൊണ്ടു കണ്ടിരിക്കേ പുന-

രോര്ത്തറിയുന്നീല മായതന് വൈഭവം.

ഇപ്പോളിതു പകല് പില്പാടു രാത്രിയും

പില്പാടു പിന്നെപ്പകലുമുണ്ടായ് വരും.

ഇപ്രകാരം നിരൂപിച്ചു മൂഡ്ധാത്മാക്കള്

ചില്പുരുഷന് ഗതിയേതുമറിയാതെ

കാലസ്വരൂപനാമീശ്വരന്തന്നുടെ

ലീലാവിശേഷങ്ങളൊന്നുമോമായ് കയാല്

ആമകഭാംബുസമാന മായുസ്സുടന്

പോമതേതും ധരിക്കുന്നതില്ലാരുമേ.

രോഗങ്ങളായുളള ശത്രുക്കളും വന്നു

ദേഹം നശിപ്പിക്കുമേവനും നിര്ണ്ണയം.

മൃത്യുവും കൂടൊരുനേരം പിരിയാതെ

ഛിദ്രവും പാര്ത്തുപാര്ത്തുളളിലിരിക്കുന്നു.

ദേഹംനിമിത്തമഹംബുദ്ധി കൈക്കൊണ്ടു

മോഹം കലര്ന്നു ജന്തുക്കള് നിരൂപിക്കും,

ബ്രാഹ്മണോഹം നരേന്ദ്രോഹമാഡ്യോഹമെ-

ന്നാമ്രേഡിതം കലര്ന്നീടും ദശാന്തരേ

ജന്തുക്കള് ഭക്ഷിച്ചു കാഷ്ഠിച്ചുപോകിലാം.

വെന്തു വെണ്ണീറായ് ചമഞ്ഞുപോയീടിലാം.

മണ്ണിനു കീഴായ് കൃമികളായ്പോകിലാം

നന്നല്ല ദേഹംനിമിത്തം മഹാമോഹം.

ത്വഭ്മാംസരക്താസ്ഥിവിണ്മൂത്രരേതസാം

സമ്മേളനം പഞ്ചഭൂതകനിര്മ്മിതം

മായാമയമായ് പരിണാമിയായോരു

കായം വികാരിയായുളളോന്നിതധ്രുവം.

ദേഹാഭിമാനംനിമിത്തമായുണ്ടായ

മോഹേന ലോകം ദഹിപ്പിപ്പതിന്നു നീ

മാനസതാരില് നിരൂപിച്ചതും തവ

ജ്ഞാനമില്ലായെന്നറിക നീ ലക്ഷ്മണ!

ദോഷങ്ങളൊക്കവേ ദേഹാഭിമാനിനാം

രോഷേണ വന്നുഭവിക്കുന്നിതോര്ക്ക നീ.

ദേഹോഹമെന്നുളള ബുദ്ധി മനുഷ്യര്ക്കു

മോഹമാതാവാമവിദ്യയാകുന്നതും

ദേഹമല്ലോര്ക്കില് ഞാനായതാത്മാവെന്നു

മോഹൈകഹന്ത്രിയായുളളതു വിദ്യ കേള് :

സംസാരകാരിണിയായതവിദ്യയും

സംസാരനാശിനിയായതു വിദ്യയും.

ആകയാല് മോക്ഷാര്ത്ഥിയാകില് വിദ്യാഭ്യാസ-

മേകാന്തചേതസാ ചെയ്തു വേണ്ടുന്നതും.

തത്ര കാമക്രോധലോഭമോഹാദികള്

ശത്രുക്കളാകുന്നതെന്നുമറിയ നീ.

മുക്തിക്കു വിഘ്നം വരുത്തുവാനെത്രയും

ശക്തിയുളേളാന്നതില് ക്രോധമറികെടോ.

മാതാപിതൃഭ്രാതൃമിത്രസഖികളെ

ക്രോധംനിമിത്തം ഹനിക്കുന്നിതു പൂമാന്.

ക്രോധമൂലം മനസ്താപമുണ്ടായ് വരും

ക്രോധമൂലം ണാം സംസാരബന്ധനം.

ക്രോധമല്ലോ നിജ ധര്മ്മക്ഷയകരം

ക്രോധം പരിതൃജിക്കേണം ബുധജനം.

ക്രോധമല്ലോ യമനായതു ബിബ

വൈതരണ്യാഖ്യയാകുന്നതു തൃഷ്ണയും.

സന്തോഷമാകുന്നതു നന്ദനം വനം

സന്തതം ശാന്തിയേ കാമസുരഭി കേള്.

ചിന്തിച്ചു ശാന്തിയേത്തന്നെ ഭജിക്ക നീ

സന്താഫമെന്നാലൊരുജാതിയും വരാ.

ദേഹേന്ദ്രിയപ്രാണബുദ്ധ്യാദികള്ക്കെല്ലാ-

മാഹന്ത മേലെ വസിപ്പതാത്മാവു കേള്.

ശുദ്ധസ്വയം ജ്യോതിരാനന്ദപൂര്ണ്ണമായ്

തത്ത്വാര്ത്ഥമായ് നിരാകീരമായ് നിത്യമായ്

നിവികല്പം പരം നിര്വികരം ഘനം

സര്വൈകകാരണം സര്വജഗന്മയം

സര്വൈകസാക്ഷിണം സര്വജ്ഞനീശ്വരം

സര്വദാ ചേതയി ഭാവിച്ചുകൊള്ക നീ.

സാരജ്ഞനായ നീ കേള് സുഖദ്ദഃഖദം

പ്രാരബ്ദമെല്ലാമനുഭവിച്ചീടണം

കര്മ്മേന്ദ്രിയങ്ങളാല് കര്ത്തവ്യമൊക്കവേ

നിര്മ്മായമാചരിച്ചീടുകെന്നേ വരൂ.

കര്മ്മങ്ങള് സംഗങ്ങളൊന്നിലും കൂടാതെ

കര്മ്മഫലങ്ങളില് കാംക്ഷയും കൂടാതെ

കര്മ്മങ്ങളെല്ലാം വിധിച്ചവണ്ണം പര-

ബ്രഹ്മണി നിത്യേ സമര്പ്പിച്ചു ചെയ്യണം.

നിര്മ്മലമായുളെളാരാത്മാവുതന്നോടു

കര്മ്മങ്ങളൊന്നുമേ പറ്റകയില്ലെന്നാല്

ഞാനിപ്പറഞ്ഞതെല്ലാമേ ധരിച്ചു തല്-

ജ്ഞാനസ്വരൂപം വിചാരിച്ചു സന്തതം

മാനത്തെയൊക്കെ ത്യജിച്ചു നിത്യം പര-

മാനന്ദമുള്ക്കൊണ്ടു മായാവിമോഹങ്ങള്

മാനസത്തിങ്കല്നിന്നാശു കളക നീ

മാനമല്ലോ പരമപദാമാസ്പദം.

സനമിത്രിതന്നോടിവര്ണ്ണമരുള് ചെയ്തു

സനമുഖ്യമോടു മാതാവോടു ചൊല്ലിനാൻ :

കേള്ക്കേണമമ്മേ തെളിഞ്ഞു നീയെന്നുടെ

വാക്കുകളേതും വിഷാദമുണ്ടാകൊലാ.

ആത്മാനുനേതുമേ പീഡയുണ്ടാക്കരു-

താത്മാവിനെയറിയാതവരെപ്പോലെ.

സര്വലോകങ്ങളിലും വസിച്ചീടുന്ന

സര്വജനങ്ങളും തങ്ങളില് തങ്ങളില്

ലര്വദാ കൂടിവാഴ്കെന്നുളളതില്ലല്ലോ

സര്വജ്ഞയല്ലോ ജനനി നീ കേവലം

ആശു പതിന്നാലുസംവത്സരം വന-

ദേശേ വസിച്ചു വരുന്നതുമുണ്ടു ഞാന്

ദു:ഖങ്ങളെല്ലാമകലെക്കളഞ്ഞുട-

നൂള്ക്കനിവോടുമനുഗ്രഹിച്ചിടണം

അച്ഛനങ്ങെന്തുളളിലിച്ഛയെന്നാലതി-

ങ്ങിച്ഛയെന്നങ്ങുറച്ചീടേണമമ്മയും.

ഭര്ത്തൃതര്മ്മാനുകരണമത്രേ പാതി-

വ്രത്യനിഷ്ഠ്യാ വധൂനാമെന്നു നിര്ണ്ണയം

മാതാവു മോദാലനുവദിച്ചീടുകി-

ലേതുമേ ദു:ഖമെനിക്കില്ല കേവലം.

കാനനവാസം സുഖമായ് വരും, തവ

മാനസേ ഖേദം കുറച്ചു വാണീടുകില്്.

എന്നു പറഞ്ഞു നമസ്തൂരിച്ചീിടിനാന്

പിന്നെയും പിന്നെയും മാതൃപാദാന്തികേ

പ്രീതികൈക്കൊണ്ടെടുത്തുല്സംഗസീമ്നി ചേ-

ര്ത്താദരാല് മൂര്ദ്ധനീ ബാഷ്പാഭിഷേകം ചെയ്തു.

ചൊല്ലിനാഴാശീര്വചനങ്ങളാശു ൭-

സല്യയും ദേവകളോടിരന്നീടിനാള് :

സൃഷ്ടികര്ത്താവേ! വിരിഞ്ച പത്മാനസ!

പുഷ്ടദയാബ്ധേ! പുരുഷോത്തമ! ഹരേ

മൃത്യഞ്ജയ മഹാദേവ ഗരീപതേ

വൃത്രാരിമുമ്പായ ദിക്പാലകന്മാരേ!

ദുര്ഗ്ഗേ! ഭഗവതീ! ദുഃഖവിനാശിനീ!

സര്ഗ്ഗസ്ഥിതിലയകാരിണി! ചണ്ഡികേ!

എന്മകനാശു നടക്കുന്ന നേരവും

കല്മഷം തീര്ന്നിരുന്നീടുന്ന നേരവും

തന്മതി കെട്ടുറങ്ങീടുന്നനേരവും

സമ്മോഹമാര്ന്നു രക്ഷിച്ചീടുവിന് നിങ്ങള്.

ഇത്ഥം പ്രാര്ത്ഥിച്ചു തന്പുത്രനാം രാമനെ-

ബ്ൃദ്ധബാഷ്പം ഗാഡ്ദഗാഡം പുണര്ന്നുടന്,

ഈരേഴുസംവത്സരം കാനനേ വസി-

ച്ചാരാല് വരികെന്നനുഭവിച്ചീടിനാള്.

തല്ക്ഷണേ രാഘവം നത്വാ സഗദ്ഗദം

ലക്ഷ്മണന്താനും പറഞ്ഞാനനാകുലം :

എന്നുളളിലുണ്ടായിരുന്നോരു സംശയം

നിന്നരുളപ്പാടു കേട്ടു തീര്ന്നു തുലോം.

ത്വല്പാദസേവാര്ത്ഥമായി ന്നടിയനു-

മിപ്പോള് വഴിയേ വിടകൊള്വനെന്നുമേ.

മോദാലതിന്നായനുവദിച്ചീടണം

സീതാപതേ! രാമചന്ദ്ര! ദയാനിധേ

പ്രാണങ്ങളെക്കളഞ്ഞീടുവനല്ലായ്കി-

ലേണാങ്കതുല്യവദന! രഘുപതേ!

എങ്കില് നീ പോന്നുകൊണ്ടാല്ുമെന്നാദരാല്

പങ്കജലോചനന്താനുമരുള് ചെയ്തു.

വൈദേഹിതന്നോടു യാത്രചൊല്ലീടുവാന്

മോദേന സീതാഗ്രഹം പുക്കരുളിനാന്.

ആഗതനായ ഭര്ത്താവിനെക്കണ്ടവള്

വേഗേന സസ്മിതമുദ്ധാനവും ചെയ്തു

കാഞ്ചനപാത്രസ്ഥമായ തോയംകൊണ്ടു

വാഞ്്ഛയാ തൃക്കാല് കഴുകിച്ചു സാദരം

മന്ദാരക്ഷമുള്ക്കൊണ്ടു മന്ദസ്മിതംചെയ്തു

സുന്ദരി മന്ദമന്ദം പറഞ്ഞീടിനാള് :

ആരുമകമ്പടികൂടാതെ ശ്രീപാദ-

ചാരേണവന്നതുമെന്തു കൃപാനിധേ?

വാരണവീരനെങ്ങു മമ വല്ലഭേ

ഗരാതപത്രവും താലവ്ുന്താദിയും

ചാമരദ്വന്്വവും വാദ്യഘോഷങ്ങളും

ചാമീകരാഭരണാദ്യലങ്കാരവും

സാമന്തഭൂപാലരേയും പിരിഞ്ഞതി-

രോമാഞ്ചമോരെഴുന്നളളിയതെന്തയ്യോ

ഇത്ഥം വിദേഹാത്മജാവചനം കേട്ടു

പൃത്ഥ്വീപതിസുതന്താനിമരുള്ചെയ്തു

തന്നിതു ദണ്ഡകാര്യണൃരാജ്യം മമ

പുണ്യം വരുത്തുവാന് താതനറികെടോ.

ഞാനതു പാലിപ്പതിന്നാശു പോകുന്നു

മാനസേ ഖേദമിളച്ചു വാണീടുക.

മാതാവു കസല്യതന്നെയും ശുശ്രൂഷ-

ചെയ്തു സുഖേന വസിക്ക നീ വല്ലദേ!

ഭര്ത്തൃവാക്യം കേട്ടു ജാനകിയും രാമ-

ഭദ്രനോടിസ്ഥമാഹന്ത ചൊല്ലീടിനാള് :

രാത്രിയില്കൂടെപ്പിരിഞ്ഞാല് പൊറാതോളൂ-

മാസ്ഥയുണ്ടല്ലോ ഭവാനെപ്പിതാവിനും :

എന്നരിക്കെ വനരാജ്യം തരുവതി-

നിന്നു തോന്നീടുവാനെന്തൊരു കാരണം?

മന്നവന്താനല്ലയോ കതുകത്തോടു-

മിന്നലെ രാജ്യാഭിഷേകമാരംഭിച്ചു.

സത്യമോ ചൊല്ക ഭര്ത്താവേ വിരവോടു

വ്വത്തന്തമെത്രയും ചിത്രമോര്ത്താലിദം

എന്നതുകേട്ടരുള്ചെയ്തു രഘുവരന്

തന്വീകുലമാലിമാലികേ കേള്ക്ക നീ.

മന്നവന് കേകയപത്രിയാമമ്മയ്ക്കു

മുന്നമേ രണ്ടു വരം കൊടുത്തീടിനാന്,

വിണ്ണവര്നാട്ടില് സുരാസുരയുദ്ധത്തി-

നന നവിക്രമം കൈകൊണ്ടു പോയനാള്.

ഒന്നു ഭരതനെ വാഴിക്കയെന്നതു-

മെന്നെ വനത്തിന്നയ്ക്കെന്നു മറ്റേതും.

സത്യവിരോധം വരുമെന്നു തന്നുടെ

ചിത്തേ നിരൂപിച്ചു പേടിച്ചു താതനും

മാതാവിനാശു വരവും കൊടുത്തിതു

താത, നതുകൊണ്ടു ഞാനിന്നു പോകുന്നു.

ദണ്ഡകാരണ്യേ പതിന്നാലുവത്സരം

ദണ്ഡമൊഴിഞ്ഞു വസിച്ചു വരുവാന് ഞാന്.

നീയതിന്നേതും മുടക്കം പറകൊല്ല

മയ്യല് കളഞ്ഞു മാതാവുമായ് വാഴ്ക നീ.

രാഘവനിത്ഥം പറഞ്ഞതു കേട്ടൊരു

രാകാശശിമുഖിതാനുമരുള്ചെയ്തു:

മുന്നില് നടപ്പേന് വനത്തിനു ഞാന്, മമ

പിന്നാലെ വേണമെഴുന്നളളുവാന് ഭവാന്.

എന്നെപ്പിരിഞ്ഞുപോകുന്നതുചിതമ-

ല്ലൊന്നുകൊണ്ടും ഭവാനെന്നു ധരിക്കണം.

കാകുല്സ്ഥനും പ്രിയവാദിനിയാകിയ

നാഗേന്ദ്രഗാമിനിയോടു ചൊല്ലീടിനാന് :

എങ്ങനെ നിന്നെ ഞാന് കൊണ്ടുപോകുന്നതു

തിങ്ങി മരങ്ങള് നിറഞ്ഞ വനങ്ങളില്

ഘോരസിംഹവ്യാാഘസൂകരസൈരിഭ-

വാരണവ്യാളഭല്ലുകവൃകാദികള്

മാനുഷഭോജികളായുളള രാക്ഷസര്

കാനനംതന്നില് മറ്റും ദുഷ്ടജന്തുക്കള്

സംഖ്യയില്ലാതോളമുണ്ടവാറ്റക്കണ്ടാല്

സങ്കടംപൂണ്ടു ഭയമാം നമുക്കെല്ലാം.

നാരീജനത്തിനെല്ലാം വിശേഷിച്ചുമൊ-

ട്ടേറെയുണ്ടാം ഭയമെന്നറിഞ്ഞീടെടോ

മൂലഫലങ്ങള് കട്വമുകഷായങ്ങള്

ബാലേ ഭജിപ്പതിനാകുന്നതും തത്ര :

നിര്മ്മലവ്യഞ്ജനാപൂപാന്നപാനാദി

സന്മധുക്ഷീരങ്ങളില്ലൊരുനേരവും.

നിമ്നോന്നതഗശൂഹാഗഹ്വരശര്ക്കരാ-

ദുര്മ്മാര്ഗ്ഗമെത്രയും കണ്ടകവ്ൃന്ദവും

നേരേ പെരുവഴിയുമറിയാവത

ല്ലാരെയും കാണ്മാനുമില്ലറിഞ്ഞീടുവാന്.

ശീതവാതാതപപീഡയും പാരമാം

പാദചാരേണ വേണം നടന്നീടുവാന്.

ദുഷ്ടരായുളളോരു രാക്ഷസരെക്കണ്ടാ-

ലൊട്ടും പൊറുക്കയില്ലാര്ക്കുമറികെടോ!

എന്നുടെ ചൊല്ലിനാല് മാതാവുതന്നെയും

നന്നായ് പരിചരിച്ചിങ്ങിരുന്നീടുക.

വന്നീടുക പതിന്നാലു സംവത്സരം

ചെന്നാലതിന്നുടനില്ലൊരു സംശയം

ശ്രീരാമവാക്കു കേട്ടോരു വൈദേഹിയു-

മാരൂഡ്വതാപേന പിന്നേയും ചൊല്ലിനാൾ :

നാഥ പതിവ്രതയാം ധര്മ്മപത്നി ഞാ-

നാധാരവുമില്ല മറ്റെനിക്കാരുമേ.

ഏതുമേ ദോഷവുമില്ല ദയാനിധേ

പാദശുശ്രൂഷാവ്രതം മുടക്കായ്കമേ

നിന്നുടെ സന്നിധയ സന്തതം വാണീടു-

മെന്നെ മറ്റാര്ക്കാനും പീഡിച്ചുകൂടുമോ?

വല്ലതും മൂലഫലജലാഹാരങ്ങള്

വന്നഭോച്ഛചിഷ്ടമെനിക്കമുൃതോപമം.

ഭര്ത്താവുതന്നോടുകൂടെ നടക്കുമ്പോ-

ളെത്രയും കൂര്ത്തുമൂര്ത്തുളള കല്ലും മുളളും

വപുഷ്പാസ്തരണതുല്യങ്ങളെനിക്കതും

പുഷ്പബാണോപമ! നീ വെടിഞ്ഞീടൊലാ.

ഏതുമേ പീഡയുണ്ടാകയില്ലെന്മൂലം

ഭീതിയുമേതുമെനിക്കില്ല ഭര്ത്താവേ!

കശ്ചവില് ദ്വിജന് ജ്യോതിശ്മാത്രവിശാരദന്

നിശ്ചയിച്ചെന്നോടു പണ്ടരുളിചെയ്തു :

ഭര്ത്താവിനോടും വനത്തില് വസിപ്പതി-

നെത്തും ഭവതിക്കു സംശയമില്ലേതും

ഇത്ഥം പുരൈവ ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നതു

സത്ൃമതിന്നിയുമൊന്നു ചൊല്ലീടുവാന്

രാമായണങ്ങള് പലവും കവിവര-

രാമോദമോടു പറഞ്ഞു കേള്പ്പണ്ടു ഞാന്.

ജാനകിയോടുകൂടാതെ രഘുവരന്

കാനനവാസത്തിനുനെന്നു പോയിട്ടുളളു?

ഉണ്ടോ പുരുഷന്പ്രകൃതിയെ വേറിട്ടു?

രണ്ടുമൊന്നത്ര വിചാരിച്ചുകാണ്ങ്കിലോ.

പാണിഗ്രഹണമന്ത്രാര്ത്ഥവുമോര്ക്കണം

പ്രാണാവസാനകാലത്തും പിരിയുമോ?

എന്നിരിക്കേ പുനരെന്നെയുമുപേക്ഷിച്ചു

തന്നേ വനത്തിനായക്കൊണ്ടുഴുന്നെളളുകില്

എന്നുമെന് പ്രാണപരിത്യാഗവും ചെയ്വ-

നിന്നുതന്നേ നിന്തിരുവടിതന്നാണെ.

എന്നിങ്ങനെ ദേവി ചൊന്നതു കേട്ടൊരു

മന്നവന് മന്ദസ്മിതംപൂണ്ടരുള്ചെയ്തു :

എങ്കിലോ വല്ലഭേ! പോരിക വൈകാതെ

സങ്കടമിന്നിതു ചൊല്ലിയുണ്ടാകേണ്ടാ.

ദാനമരുന്ധതിക്കായ്്ക്കൊണ്ടു ചെയ്ക നീ

ജാനകീ! ഹാരാദിഭൂഷണമൊക്കവേ.

ഇത്ഥമരുള്ചെയ്ത ലക്ഷ്മണന്തന്നോടു

പൃത്ഥ്വീസുരോത്തമന്മാരെ വരുത്തുക-

ന്നത്യാദമെരുള്ചെയ്തനേരം ദ്വിജേ-

ന്ദ്രോത്തമന്മാരെ വരുത്തി കുമാരനും.

വസ്ത്രങ്ങളാഭരണങ്ങള് പശുക്കളു-

മര്ത്ഥമവധിയില്ലാതോളമാദരാല്

സദ്വൃത്തരായ്ക്കുടുംബികളാകിയ

വേദവിജ്ഞാനികളാം ദ്വിജേന്ദ്രന്മാര്ക്കു

സാദരം ദാനങ്ങള് ചെയ്തു ബഹുവിധം

മാതാവുതന്നുടെ സേവകന്മാരായ

ഭൂദേവസത്തമന്മാര്ക്കും കൊടുത്തിതു.

പിന്നെ നിജാന്തഃപുരവാസികശള്ക്കും മ-

റൃന്യമാം സേവകന്മാര്ക്കും ബഹുവിധം.

ദാനങ്ങള്ചെയ്്കയാലനന്ദമഗ്നരായ്

മാനവനായകനാശീവചനവും

ചെയ്തിതു താപസന്മാരു ദ്വിജന്മാരും

പെയ്തുപെയ്തീടുന്നിതശ്രുജലങ്ങളും.

ജാനകീദേവിയുമമ്പോടരുന്ധനി-

ക്കാനന്ദമുള്ക്കൊണ്ടു ദാനങ്ങള് നലല്്കിനാള്.

ലക്ഷ്മണവിീരന് സൂമിത്രയാമ്മയെ-

ത്തല്ക്ഷണേകനസല്യകൈയില് സമര്പ്പിച്ചു

വന്ദിച്ചനേരം സുമിത്രയും പുത്രനെ

നന്ദിച്ചെടുത്തു സമാശ്ശേഷവും ചെയ്തു

നന്നായനുഗ്രഹംചെയ്തു തനയനു

പിന്നെയുപദേശവാക്കുമുരചെയ്താള് :

അഗ്രജന്തന്നെപ്പരിചരിച്ചെപ്പോഴു-

മഗ്രേ നടന്നുകൊളേളണം പിരിയാതെ,

രാമനേ നിത്യം ദശരഥനെന്നുളളി-

ലാമോദമോടു നിരൂപിച്ചുകൊളളണം.

എന്നെജ്ജനകാത്മജയെന്നുറച്ചുകൊള്

പിന്നെയയോദ്ധ്യയെന്നോര്ത്തീടടവിയെ.

മായാവിഹീനമീവണ്ണമുറപ്പിച്ചു

പോയാലുമെങ്കില് സുഖമായ് വരിക തേ.

മാതൃവചനം ശിരസി ധരിച്ചുകൊ-

ണ്ടാദരവോടു തൊഴുതു സാമിത്രിയും

തന്നുടെ ചാപശരാദികള് കൈക്കോണ്ടു

ചെന്നു രാമാന്തികേ നിന്നു വണങ്ങിനാന്.

തല്ക്ഷണേ രാഘവന് ജാനകിതന്നോടും

ലക്ഷ്മണനോടും ജനകനെ വന്ദിപ്പാന്

പോകുന്നനേരത്തു പരജനങ്ങളെ

രാഗമോടെ കടാക്ഷിച്ചു കുതുഹലാല്.

കോമളനായ കുമാരന് മനോഹരന്

ശ്യാമളരമ്യകളേബരന് രാഘവന്

കാമദേവോപമന് കാമദന് സുന്ദരന്

രാമന്തിരുവടി നാനജഗദഭി

രാമനാത്മാരാമനംബൂജലോചനന്

കാമാരിസേവിതന് നാനജഗജഗന്മയന്

താതാലയംപ്രതി പോകുന്ന നേരത്തു

സാദം കലര്ന്നോരു പരജനങ്ങളും

പാദചാരേണ നടക്കുന്നതു കണ്ടു

ഖേദം കലര്ന്നു പരസ്പരം ചൊല്ലിനാര് :

കഷ്ടമാഹന്ത കഷ്ടം! പശ്യ പശ്യ! ഹാ

കഷ്ടമെന്തിങ്ങനെ വന്നതു ദൈവമേ!

സോദരനോടും പ്രണയിനിതന്നോടും

പാദചാരേണ സഹായവും കൂടാതെ

ശര്ക്കരാകണ്ടകനിമ്നോന്നതയുത

ദുര്ഗ്ഘടമായുളള ദുര്ഗ്ഗമാര്ഗ്ഗങ്ങളില്

രക്തപത്മത്തിന്നു കാഠിന്യമേകുന്ന

മുഗ്ദ്ധമൃദുതരസ്നിദ്ധപാദങ്ങളാല്

നിത്യം വനാന്തേ നടക്കെന്നു കല്പിച്ച

പൃത്ഥ്വീശചിത്തം കഠോരമാത്രേ തുലോം.

പുത്രവാത്സല്യം ദശരഥന്തന്നോളം

മര്ത്ത്യരിലാര്ക്കുമില്ലിന്നലെയോളവും

ഇന്നിതു തോന്നുവാനെന്തൊരു കാരണം?

എന്നതു കേട്ടുടന് ചൊല്ലിനാനന്യനും :

കേകയപുത്രിക്കു രണ്ടു വരം തൃപ-

നേകിനാന്പോലതു കാരണം രാഘവന്

പോകുന്നിതു വനത്തിനു ഭരതനും

വാഴ്കെന്നു വന്നുകൂടും ധരാമണ്ഡലം.

പോക നാമെങ്കില് വനത്തിനു കൂടവേ

രാഘവന്തന്നെപ്പിരിഞ്ഞാല് പൊറുക്കുമോ?

ഇപ്രകാരം പുരവാസികളായുളള

വിപ്രാദികള്വാക്കു കേട്ടോരനന്തരം

വാമദേവന് പുരവാസികള്തമ്മോടു

സാമോദമേവമരുള്ചെയ്തിതന്നേരം.

രാമസീതാതത്ത്വം

രാമനെച്ചിന്തിച്ചു ദുഃഖിയായ്കാരുമേ

കോമളഗാത്രിയാം ജാനകിമൂലവും

തത്ത്വമായുളളതു ചൊല്ലുന്നതുണ്ടു ഞാന്

ചിത്തം തെളിഞ്ഞു കേട്ടീടുവിനേവരും.

രാമനാകുന്നതു സാക്ഷാല് മഹാവിഷ്ണു

താമരസാക്ഷനാമാദിനാരായണന്.

ലക്ഷ്മണനായതനന്തന് ജനകജാ

ലക്ഷ്മീഭഗവതീ ലോകമായാ പരാ.

മായാഗുണങ്ങളെത്താനവലംബിച്ചു

കായഭേദം ധരിക്കുന്നിതാത്മാ പരന്.

രാജസമായ ഗുണത്തോടുകൂടവേ

രാജീവസംഭവമായാ പ്രപഞ്ചദ്വയം

വ്യക്തമായ് സൃഷ്ടിച്ചു സത്വപ്രധാനനായ്

ഭക്തപരരായണന് വിഷ്ണുരരൂപംപൂണ്ടു

നിത്യവും രക്ഷിച്ചുകൊളളുന്നിതീശ്വര-

നാദ്യനജന് പരമാത്മാവു സാദരം.

രുദ്രവേഷത്താല് രുമോഗുണയുക്തനാ-

യദ്രിജാവല്ലഭന് സംഹരിക്കുന്നതും.

വൈവസ്വതന് മനു ഭക്തിപ്രസന്നനായ്

ദേവന് മകരാവതാരമനുഷ്ഠിച്ചു

വേദങ്ങളെല്ലാം ഹയഗ്രീവനെക്കൊന്നു

വേധാവിനാക്കിക്കൊടുത്തതീ രാഘവന്.

പാഥോനിധിമഥനേ പണ്ടു മന്ദരം

പാതാളലോകം പ്രവേശിച്ചതുനേരം

നിഷ്ഠരമായൊരു കൂര്മ്മാകൃതിപൂണ്ടു

പൃഷ്ഠേ ഗിരീന്ദ്രം ധരിച്ചതീ രാഘവന്.

ദുഷ്ടനായോരു ഹിരണ്യാക്ഷനെക്കൊന്നി

ഘുൃഷ്ടിയായ തേറ്റമേല് ക്ഷോണിയെപ്പൊങ്ങിച്ചു

കാരണവാരിധിതന്നില്ക്കളിച്ചതും

കാരണപുരുഷനാകമീ രാഘവന്.

നിര്ഹ്രാദമോടു നരസിംഹരൂപമായ്

പ്രഹ്കാദനെപ്പരിപാലിച്ചുകൊളളുവാന്

ക്രൂരങ്ങളായ നഖരങ്ങളോക്കൊണ്ടു

ഘോരനായോരു ഹിരണ്യകശിപുതന്

വക്ഷഃപ്രദേശം പ്രപാടനം ചെയ്തതും

രക്ഷാചതുരനാം ലക്ഷ്മീവരനിവന്

പുത്രലാഭാര്ത്ഥമദിതിയും ഭക്തിപൂ-

ണ്ടത്ഥിര്ച്ചു സാദരമര്ച്ചിക്കകാരണം

എത്രയും കാരുണ്യമോടവള്തന്നുടെ

പുത്രനായിന്ദ്രാനുജനായ് പിറന്നതി-

ഭക്തനായൊരു മഹാബലിയോടു ചെ-

ന്നര്ത്ഥിച്ചു മൂന്നടിയാക്കി ജഗത്തരയം

സത്വരം വാങ്ങി മരുത്വാനു നല്കിയ

ഭക്തപ്രിയനാം ത്രിവിക്രമനുമിവന്

ധാത്രീസുരദ്വേഷികളായ് ജനിച്ചൊരു

ധാത്രീപതികുലനാശം വരുത്തുവാന്

ധാത്രിയില് ഭാര്ഗ്ഗവനായിപ്പിറന്നതും

ധാത്രീവരനായ രാഘവനാമിവന്.

ധാത്രിയിലിപ്പോള് ദശരഥരുത്രനായ്

ധാത്രീസുതാവരനായ്പിറന്നീടിനാന്,

രാത്രിഞ്ചരകലമൊക്കെ നശിപ്പിച്ചു

ധാത്രീഭാരം തീര്ത്തു ധര്മ്മത്തെ രക്ഷിപ്പാന്.

ആദ്യനജന് പരമാത്മാ പരാപരന്

വേദ്യനല്ലാതെ വേദാന്തവേദ്യന് പരന്

നാരായണന് പൂരുഷോത്തമനവ്യയന്

കാരണമാനുഷന് രാമന് മനോഹരന്

രാവണനിഗ്രഹാര്ത്ഥം വിപിനത്തിനു

ദേവഹിതാര്ത്ഥം ഗമിക്കുന്നതിന്-

കാരണം മന്ഥരയല്ല കൈകേയിയ-

ല്ലാരും ഭ്യമിക്കായ്ക രാജാവുമല്ലല്ലോ.

വിഷ്ണുഭഗവാന് ജഗന്മയന് മാധവന്

വിഷ്ണുമഹാമായാദേവി ജനകജാ

സൃഷ്ടിസ്ഥിതിലയകാരിണിതന്നോടും

പുഷ്ടപ്രമോദം പുറപ്പെട്ടതിന്നിപ്പോള്.

ഇന്നലെ നാരദന് വന്നു ചൊന്നാനവന്-

എന്നോടു രാഘവന്താനുമരുള്ചെയ്തു :

നക്തഞ്ചരാന്വയനിഗ്രഹത്തിനു ഞാന്

വ്യക്തം വനത്തിനു നാളെപ്പുറപ്പെടും.

എന്നതുമൂലം ഗമിക്കുന്നു രാഘവ-

നിന്നു വിഷാദം കളവിനെല്ലാവരും.

രാമനെച്ചിന്തിച്ചു ദുഃഖിയായ്കാരുമേ

രാമരാമേതി ജപിപ്പിനെല്ലാവരും.

നിത്യവും രാമരാമേതി ജപിക്കുന്ന

മര്ത്തനു മൃത്യൂഭയാദികളൊന്നുമേ

സിദ്ധിക്കുമേവനുമെന്നതു നിര്ണ്ണയം.

ദുഃഖസരഖ്യാദി വികല്പങ്ങളില്ലാതെ

നിഷ്കളന് നിര്ഗ്ഗണനാത്മാ രഘൂത്തമന്

ന്യൂനാതിരേകവിഹീനന് നിരജ്ഞന-

നാനന്ദപൂര്ണ്ണനന്തനനാകുലന്.

അങ്ങനെയുളള ഭഗവത്സ്വരൂപത്തി-

നെങ്ങനേ ദുഃഖാദി സംഭവിച്ചീടുന്നു?

ഭക്തജനാനാം ഭരാര്ത്ഥനായ് വന്നു

ഭക്തപ്രിയന് പിറന്നീടിനാന് ഭൂതലേ.

പങ്ക്തിരഥാഭീഷ്ടസിദ്ധ്യമായ് വന്നു

പങ്ക്തികണ്ഠന്തന്നെക്കൊന്നു ജഗത്രരയം

പാലിപ്പതിന്നായവതരിച്ചീടിനാന്

ബാലിശന്മാരേ! മനുഷ്യനായീശ്വരന്.

രാമസീതാരഹസ്യം മുഹുരീദ്ൃശ-

മാമോദപൂര്വകം ധ്യാനിപ്പവര്ക്കെല്ലാം

രാമദേവങ്കലുറച്ചോരു ഭക്തിയു-

മാമയനാശവും സിദ്ധിക്കുമേവനും.

ഗോപനീയം രഹസ്യം പരമീദ്ൃശം

പാപവിനാശനം ചൊന്നതിന്കാരണം

രാമപ്രിയന്ന്മാര് ഭവാന്മാരെന്നോര്ത്തു ഞാന്

രാമത്തത്വം പരമോപദേശം ചെയ്തു.

വാമദേവന് വിരമിച്ചോരനന്തരം

വാമദേവവചനാമൃതം സേവിച്ചു

രാമനെ നാരായണനെന്നറിഞ്ഞുടന്

പനരജനം പരമാനന്ദമായൊരു

വാരാന്നിധിയില് മുഴുകിനാരേവരും.

താപവും തീര്ന്നിതു പഠരജനങ്ങള്ക്കും

താപസശ്രേഷ്ഠനും മോദാലെഴുന്നളളി.

യാത്രാരംഭം

രാഘവന് താതഗേഹം പ്രവേശിച്ചുടന്

വ്യാക്ലഹീനം വണങ്ങിയരുള്ചെയ്തു

കൈകേയിയാകിയ മാതാവുതന്നോടു :

ശോകം കളഞ്ഞാല്മമ്മേ മനസി തേ.

സനമിത്രിയും ജനകാത്മജയും ഞാനും

സനമുഖ്യമാര്ന്നു പോവാനായ് പുറപ്പെട്ടു.

ഖേദമകലെക്കളഞ്ഞിനി ഞങ്ങളെ

താതനാജ്പിക്ക വേണ്ടതു വൈകാതെ.

ഇഷ്ടവാക്യം കേട്ടു കൈകേയി സാദരം

പെട്ടെന്നെഴുനീറ്റിരുന്നു സസംഭൂമം

ശ്രീരാമനും മൈഥിലിക്കുമനുജനും

ചീരങ്ങള് വെവ്വേറെനല്കിനാളമ്മയും.

ധന്യവസ്ത്രങ്ങളുപേക്ഷിച്ചു രാഘവന്

വന്യചീരങ്ങള് പരിഗ്രഹിച്ചീടിനാന്.

വുഷ്കരലോചനാജ്ഞയാ വല്ക്കലം

ലക്ഷ്മണന്താനുമുടുത്താനതുനേരം.

ലക്ഷ്മീ ഭഗവതിയാകിയ ജാനകി

വലക്കലം കൈയില്പിടിച്ചുകൊണ്ടാകുലാല്

പക്ഷമെന്തുളളിലെന്നുളളതറിവാനായ്

തല്ക്ഷണേ ലജ്ജയാ ഭര്ത്തുമുഖാംബുജം

ഗൂഡമായ് നോക്കിനാളെങ്ങനെ ഞാനിതു

ഗാഡ്മമുടുക്കുന്നതെന്നുളള ചിന്തയാ.

മംഗലദേവതാവല്ലഭന് രാഘവ-

നിംഗിജ്ഞന് തദാ വാങ്ങിപ്പരുഷമാം

വല്ക്കലം ദിവ്യാംബരോപരി വേഷ്ടിച്ചു

സല്ക്കാരമാനംകലര്ന്നു നിന്നീടിനാന്.

എന്നതു കണ്ടൊരു രാജദാരങ്ങളു-

മന്യരായുളള ജനങ്ങളുമൊക്കവേ

വന്ന ദുഃഖത്താല് കരയുന്നതു കേട്ടു

നിന്നരുളീടും വസിഷ്ഠമഹാമുനി

കോപേന ഭര്ത്സിച്ചു കൈകേയിതന്നോടു

താപേന ചൊല്ലിനാനെന്തിതു തോന്നുവാന്?

ദുഷ്ടേ നിശാചരി! ദുര്വൃത്തമാനസേ!

കഷ്ടമോര്ത്തോളം കറോരശീലേ! ഖലേ!

രാമന് വനത്തിന്നു പോകേണമെന്നല്ലോ

താമശീലേ! വരത്തെ വരിച്ചു നീ?

ജാനകീദേവിക്കു വല്ക്കലം നല്കുവാന്

മാനസേ തോന്നിയതെന്തൊരു കാരണം?

ഭക്ത്യാ പതിവ്രതയാകിയ ജാനകി

ഭര്ത്താവിനോടുകൂടെ പ്രയാണം ചെയ്കില്

സര്വാഭരണവിഭൂഷിതഗാത്രിയായ്

ദിവ്യാംബരംപൂണ്ടനുഗമിച്ചീടുക.

കാനനദ്ദ:ഖനിവാരണാര്ത്ഥം പതി-

മാനസവും രമിപ്പിച്ചു സദാകാലം

ഭര്ത്ൃശുശ്രൂഷയും ചെയ്തു പിരിയാതെ

ചിത്തശുദ്ധ്യാ ചരിച്ചീടുകെന്നേ വരൂ.

ഇത്ഥം വസിഷ്ഠോക്തി കേട്ടു ദശരഥന്

നത്വാ സുമന്ത്രരോടേവമരുള്ചെയ്തു :

രാജയോഗ്യം രഥമാശു വരുത്തുക

രാജീവനേത്രപ്രയാണായ സത്വരം.

ഇത്ഥമുക്ത്വാ രാമവക്ത്രാംബുജം പാര്ത്തു

പുത്ര! ഹാ! രാമ! സനമിത്രേ! ജനകജേ!

രാമ! രാമ! ത്രിലോകാഭിരാമാംഗ! ഹാ!

ഹാ! മമ പ്രാണസമാന! മനോഹര!

ദുഃഖിച്ചു ഭൂമിയില് വീണു ദശരഥ-

നുള്ക്കാമ്പഴിഞ്ഞു കരയുന്നതുനേരം

തേരുമൊരുമിച്ചു നിര്ത്തി സുമന്ത്രരും

ശ്രീരാമദേവനുമപ്പോളരുള്ചെയ്തു :

തേരില് കരേറുക സീതേ! വിരവില് നീ

നേരമിനിക്കളഞ്ഞീടരുതേതുമേ.

സുന്ദരി വന്ദിച്ചതേരിന് കരേറിനാ-

ളിന്ദിരാവല്ലഭനാകിയ രാമനും

മാനസേ ഖേദം കളഞ്ഞു ജനകനെ

വീണുവണങ്ങി പ്രദക്ഷിണവു ചെയ്തു

താണുതൊഴുതുടന് തേരില് കരേറിനാന് ;

ബാണചാപാസിരൂണീരാദികളെല്ലാം

കൈക്കൊണ്ടു വന്ദിച്ചു താനും കരേറിനാന്

ലക്ഷ്മണനപ്പോള് സുമന്ത്രരുമാക്ലാല്

ദുഃഖേന തേര് നടത്തീടിനാന്, ഭൂപനും

നില്ക്ക നില്ക്കെന്നു ചൊന്നാൻ, രഘുനാഥനും

ഗച്ഛ ഗച്ഛേതി വേഗാലരുള്ചെയ്തിതു;

നിശ്വലമായിതു ലോകവുമന്നേരം.

രാജീവലോചനന് ദുരേ മറഞ്ഞപ്പോള്

രാജാവു മോഹിച്ചു വീണിതു ഭൂതലേ.

സ്ത്രീബാലവൃദ്ധാവധി പുരവാസികള്

താപം മുഴുത്ത വിലപിച്ചു പിന്നാലെ

തിഷ്ഠ തിഷ്ഠ പ്രഭോ! രാമ! ദയാനിധേ!

ദൃഷ്ടിക്കമൃതമായോരു തിരുമേനി

കാണായ്കിലെങ്ങനെ ഞങ്ങള് പൊറുക്കുന്നു?

പ്രാണനോ പോയിതല്ലോ വിധി ദൈവമേ

ഇത്തരം ചൊല്ലി പ്രലപിച്ചു സവരും

സത്വരം തേരിന്പിറകേ നടകൊണ്ടാര്.

മന്നവന്താനും ചിരം പ്രലപിച്ചഥ

ചൊന്നാൻ പരിചാരകന്മാരൊടാകുലാല് :

എന്നെയെടുത്തിനിക്കൊണ്ടുപോയ് ശ്രീരാമന്-

തന്നുടെ മാതൃഗേഹത്തിങ്കലാക്കുവിന്.

രാമനെ വേറിട്ടു ജീവിച്ചു ഞാനിനി

ഭൂമിയില് വാഴ്കെന്നതില്ലെന്നു നിര്ണ്ണയം .

എന്നതു കേട്ടോരു ഭൃത്യജനങ്ങളും

മന്നവന്തന്നെയെടുത്ത കാസല്യതന്

മന്ദിരത്തിങ്കലാക്കീടിനാരന്നേരം,

വന്നോരു ദുഃഖേന മോഹിച്ചു വീണിതു.

പിന്നെയുണര്ന്നു കരഞ്ഞു തുടങ്ങിനാന്,

ഖിന്നയായ്മേവുന്ന കാസല്യതന്നോടും.

വനയാത്ര

ശ്രീരാമനും തമസാനദിതന്നുടെ

തീരം ഗമിച്ചു വസിച്ചു നിശാമുഖേ

പാനീയമാത്രമുപജീവനംചെയ്തു

ജാനകിയോടും നിരാഹാരനായൊരു

വൃക്ഷമൂലേ ശയനംചെയ്തുറങ്ങിനാന്

ലക്ഷ്മണന് വില്ലമമ്പും ധരിച്ചന്തികേ

രക്ഷിച്ചുനിന്നു സുമന്ത്രരുമായോരോ

ദുഃഖവൃത്തന്തങ്ങളും പറഞ്ഞാകുലാല്.

പരജനങ്ങളും ചെന്നരികേ പൂക്കു

ശ്രീരാമനെയങ്ങു കൊണ്ടുപോയ്ക്കൂടായ്കില്

കാനനവാസം നമുക്കുമെന്നേവരും

മാനസത്തിങ്കലുറച്ചു മരുവിനാര്.

പനരജനത്തിന് പരിവേദനം കണ്ടു

ശ്രീരാമദേവനുമുള്ളില് നിരൂപിച്ചു :

സൂര്യനുദിച്ചാലയയ്ക്കയുമില്ലിവര്

കാരൃത്തിനും വരും വിഘ്നമെന്നാലിവര്

ഖേദം കലര്ന്നു തളര്ന്നുറങ്ങുന്നിതു;

ബോധമില്ലിപ്പോളിനിയുണരുംമുന്പേ

പോക നാമിപ്പൊഴേ കൂട്ടുക തേമെന്നു

രാഘവന്വാക്കുകള് കേട്ടു സുമന്ത്രരും

വേഗേന തേരുമൊരുമിച്ചിതന്നേരം

രാഘവന്മാരും ജനകതനൂജയും

തേരിലേറീടിനാരേതുമറിഞ്ഞീല

പനരനങ്ങളന്നേരം സുമന്ത്രരും

ചെറ്റയോദ്ധ്യാഭിമുഖം ഗമിച്ചിട്ടഥ

തെറ്റെന്നു തെക്കോട്ടുതന്നേ നടകൊണ്ടു.

ചുറ്റും കിടന്ന പുരവാസികളെല്ലാം

പിറ്റെന്നാള് തങ്ങളുണര്ന്നു നോക്കുനേരം

കണ്ടീല രാമനെയെന്നു കരഞ്ഞതി-

കണ്ഠിതന്മാരായ് പൂരിപുക്കു മേവിനാര്.

സീതാസമേതനാം രാമനെസ്സന്തതം

ചേതസി ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചനുദിനം

പുത്രമിത്രാദികളോടുമിടചേര്ന്നു

ചിത്തശുദ്ധ്യാ വസിച്ചീടിനാരേവരും.

മംഗലസ്നാനവുംചെയ്തു സഹാനുജം

സ്ൃംഗിവേരാവിദൂരേ മുരവീടിനാന്.

ദാശരഥിയും വിദേഹതനീജയും

ശിംശപാമൂലേ സുഖേന വാണീടിനാര്.

ഗഹസംഗമം

രാമാഗമനമഹോത്സവമെത്രയു-

മാമോദമുള്ക്കൊണ്ടു കേട്ടു ഗുഹന് തദാ

സ്വാമിയായിഷ്ടവയസ്യ നായുഭ്േളാരു

രാമന്തിരുവടിയെക്കണ്ടു വന്ദിപ്പാന്

പക്വമനസ്സോടു ഭക്ത്യൈവ സത്വരം

പക്വഫലമധുപുഷ്പാദികളെല്ലാം

കൈക്കൊണ്ടു ചെന്നു രാമാഗ്രേ വിനിക്ഷിപ്യ

ഭക്ത്യൈവ ദണ്ഡനമസ്്ക്കാരവും ചെയ്തു,

പെട്ടെന്നെടുത്തേഴുന്നേല്പിച്ചു വക്ഷസി

തൃഷ്ടയ്യാ ദൃഡ്രമണച്ചാശ്ശേഷവും ചെയ്തു

മന്ദഹാസംപൂണ്ടു മാധുര്യപൂര്വകം

മന്ദേതരം കുശലപ്രശ്നവുംചെയ്തു.

കഞ്ജവിലോചനന്ത൯ന്തിരുമേനി ക-

ണ്ടഞ്ജലിപുണ്ടു ഗഹനുമുരചെയ്തു :

ധന്യനായേനടിയനിന്നു കേവലം

നിര്ണ്ണയം നൈഷാദജന്മവും പാവനം.

നൈഷാദമായുളള രാജ്യമിതുമൊരു

ദുഷണഹീനമധീനമല്ലോ തവ.

കിങ്കരനാമടിയനേയും രാജ്യവും

സങ്കടംകൂടാതെ രക്ഷിച്ചുകൊളളൂക.

സന്തോഷമുള്ക്കൊണ്ടിനി നിന്തിരുവടി

സന്തതമത്രേ വസിച്ചരുളീടണം.

അന്തഃപുരം മമ ശുദ്ധമാക്കീടണ-

മന്തര്മുദാ പാദപത്മരേണക്കളാല്.

മൂലഫലങ്ങള് പരിഗ്രഹിക്കേണമേ!

കാലേ കനിവോടനുഗ്രഹിക്കേണമേ!

ഇത്തരം പ്രാര്ത്ഥിച്ചുനില്ക്കും ഗുഹനോടു

മുഗദ്ധഹാസംപൂണ്ടരുള് രാഘവന് :

കേള്ക്ക നീ വാക്യം മദീയം മമ സഖേ!

സരഖ്യമിതില്പരമില്ലെനിക്കേതുമേ.

സംവത്സരം പതിന്നാലു കഴിയണം

സംവസിച്ചീടുവാന് ഗ്രാമാലയങ്ങളില്.

അന്യദത്തം ഭൂജിക്കെന്നതുമില്ലെന്നു

മന്യേ വനവാസകാലം കഴിവോളം.

രാജ്യം മതൈതല് ഭവാന് മത്സഖിയല്ലോ

പൂജ്യനാം നീ പരിപാലിക്ക സന്തതം.

കണ്ഠഭാവം ചെറുതുണ്ടാകയും വേണ്ട

കൊണ്ടുവരിക വടക്ഷീരമാശു നീ.

തല്ക്ഷണം കൊണ്ടുവന്നു വടക്ഷീരവും

ലക്ഷ്മണനോടും കലര്ന്നു രക്ഷുത്തമന്

ശദ്ധവടക്ഷീരഭൂതികളെക്കൊണ്ടു

ബദ്ധമായോരു ജടാമകുടത്തൊടും

സോദരന്തന്നാല് കുശലാദ്യങ്ങളാല്

സാദരമാസ്തൃതമായ തല്പസ്ഥലേ

പാനീയമാത്രമശിച്ചു വൈദേഹിയും

താനുമായ്പളളിക്കുറുപ്പുകൊണ്ടീടിനാന്.

പ്രാസാദമൂര്ദ്ധനി പര്യങ്കേ യഥാ പുരാ

വാസവും ചെയ്തുറങ്ങീടുന്നതുപോലെ

ലക്ഷ്മണന് വില്ലമമ്പും ധരിച്ചന്തികേ

രക്ഷിച്ചുനിന്നു ഗുഹനോടുകൂടവേ.

ലക്ഷ്മണഗഗഹസംവാദം

ലക്ഷ്മീപതിയായ രാഘവസ്വാമിയും

ലക്ഷ്മിഭഗവതിയാകിയ സീതയും

വൃക്ഷമൂലേ കിടക്കുന്നതു കണ്ടതി-

ദുഃഖം കലര്ന്നു ബാഷ്പാകുലനായ് ഗുഹന്

ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞുതുടങ്ങിനാന് :-

പുഷ്കരനേത്രനെക്കണ്ടീലയോ സഖേ!

പര്ണ്ണതല്പേ ഭൂവി ദാരുമൂലേ കിട-

ന്നര്ണ്ണോജനേത്രനുറങ്ങുമാറായിതു.

സ്വര്ണ്ണതല്പേ ഭവനോത്തമേ സല്ലരേ

പുണ്യപുരുഷന് ജനകാത്മജയോടും

പള്ളിക്കുറുപ്പകൊള്ളും മുന്നമിന്നിഹ

പല്ലവപല്്യങ്കസീമ്നി വനാന്തരേ.

ശ്രീരാമദേവനു ദു:ഖമുണ്ടാക്കുവാന്

കാരണഭതയായ് വന്നിതു കൈകേയി.

മന്ഥരചിത്തമാസ്ഥായ കൈകേയിതാന്

ഹന്ത! മഹാപാപമാചരിച്ചാളല്ലോ.

ശ്രുത്വാ ഗുഹോക്തികളിത്ഥമാഹന്ത സാ

മിത്രിയും സത്വരമുത്തരം ചൊല്ലിനാന്:-

ഭദ്രമതേ! ശണു മദ്വചനം രാമ-

ഭദ്രനാമം ജപിച്ചീടുക സന്തതം.

കസ്യ ദുഃഖസ്യ്യ കോ ഹേതൂര് ജഗത്രരയേ

കസ്യ സുഖസ്യാ വാ കോപി ഹേതുസ്സഖേ!

സര്വ്വലോകര്ക്കും സുഖദു:ഖകാരണം.

ദുഃഖസുഖങ്ങള് ദാനം ചെയ് വതിന്നാരു

മുള്കാമ്പിലോര്ത്തുകണ്ടാലില്ല നിര്ണ്ണയം.

ഏകന്മമ സുഖദാതാ ജഗതി മ-

റ്റേകന് മമ ദുഃഖദാതാവിതി വൃഥാ

തോന്നുന്നതജ്ഞാനബുദ്ധികള്ക്കെപ്പൊഴും

തോന്നുകയില്ല ബുധന്മാര്ക്കതേതുമേ.

ഞാനതിനിന്നു കര്ത്താവെന്നു തോന്നുന്നു

മാനസതാരില് വൃഥാഭിമാനേന കേള്

ലോകം നിജകര്മ്മസൂത്രബദ്ധം സഖേ!

ഭോഗങ്ങളും നിജകര്മ്മാനുസാരികള്

മിത്രാര്യൂദാസീനബാന്ധവദ്വേഷമ-

ദ്ധൃയസ്ഥസുഹൃജ്ജനഭേദബുദ്ധിഭൂമം

ചിത്രമത്രേ നിരൂപിച്ചാൽ സ്വകര്മ്മങ്ങള്

യത്ര വിഭാവ്യദേ തത്ര യഥായഥാ

ദുഃഖസുഖം നിജകര്മ്മവശഗത-

മൊക്കെയെന്നുള്ക്കാമ്പുകൊണ്ടു നിനച്ചിതില്

യദ്യദ്യദാഗതം തത്ര കാലാന്തരേ

തത്തല്ഭൂജിച്ചതിസ്വസ്ഥനായ് വാഴണം.

ഭോഗത്തിനായ്ക്കൊണ്ടു കാമിക്കയുംവേണ്ട

ഭോഗം വിധികൃതം വര്ജ്ജിക്കയുംവേണ്ട

വ്യര്ത്ഥമോര്ത്തോളം വിഷാജഹര്ഷാദികള്

ചിത്തേശുഭാശുഭകര്മ്മഫഥലോദയേ

മര്ത്ത്യദേഹം പുണ്യപാപങ്ങളെക്കൊണ്ടു

നിത്യമുല്പ്പന്നം വിധിവിഹിതം സഖേ!

സനഖ്യദു:ഖങ്ങള് സഹജമേവര്ക്കുമേ

നീക്കാവതല്ല സുരാസുരന്മാരാലും.

ലോകേ സുഖാനന്തരം ദു:ഖമായ് വരൂ-

മാകുലമില്ല ദുഃഖാനന്തരം സുഖം

നൂനം ദിനരാത്രിപോലെ ഗതാഗതം

മാനസേ ചിന്തിക്കിലിത്രയുമല്ലെടോ!

ദുഃഖമദ്ധ്യേ സുഖമായും വരും പിന്നെ

ദുഃഖം സുഖമാദ്ധ്യസംസ്ഥമായും വരും.

രണ്ടുമന്യോന്യസംയുക്തമായേവനു-

മുണ്ടു ജലപങ്കമെന്നപോലേ സഖേ!

ആകയാല് ധൈര്യേണ വിദ്വജ്ജനം ഹദി

ശോകഹര്ഷങ്ങള് കൂടാതെ വസിക്കുന്നു.

ഇഷ്ടമായുള്ളതുതന്നെ വരുമ്പോഴു-

മിഷ്ടമല്ലാത്തതുതന്നെ വരുമ്പോഴും

തുഷ്ടാത്മനാ മരുവുന്നു ബുധജനം

ദൃഷ്ടമെല്ലാം മഹാമായേതി ഭവാനാല്.

ഇത്ഥം ഗൃഹനും സുമിത്രാത്മജനുമായ്

വൃത്താന്തഭേദം പറഞ്ഞു നില്ക്കുന്നേരം

മിത്രനുദിച്ചിതു സത്വരം രാഘവന്

നിത്യകര്മ്മങ്ങളും ചെയ്തരുളിച്ചെയ്തു.

തോണിവരുത്തുകെന്നപ്പോള് ഗുഹന് നല്ല

തോണിയും കൊണ്ടുവന്നാശു വണങ്ങിനാന്.

സ്വാമിന്നിയം ദ്രോണികാ സമാരുഹൃതാം

സമിത്രിണാ ജനകാത്മജയാ സമം.

തോണിതുഴയുന്നതുമടിയന് തന്നെ

മാനവവീര! മമ പ്രാണവല്ലഭ!

ശ്രൃയംഗിവേരാധിപന് വാക്കുകേട്ടന്നേരം

മംഗലദേവതയാകിയ സീതയെ

കയ്യും പിടിച്ചു കരേറ്റിശ്ലഹനുടെ

കയ്യും പിടിച്ചു താനും കരേറിനാന്.

ആയുധമെല്ലാമെടുത്തു സയമിത്രിയു-

മായതമായൊരു തോണി കരേറിനാന്.

ജ്ഞാതിവര്ഗ്ഗത്തോടുകൂടെഗ്ഗഠഹന്പര-

മാദരവോടു വഹിച്ചിതു തോണിയും.

മംഗലാപാംഗിയാം ജാനകീദേവിയും

ഗംഗയെ പ്രാര്ത്ഥിച്ചു നന്നായ് വണങ്ങിനാള്.

ഗംഗേ ഭഗവതി! ദേവി! നമോസ്തുതേ

സംഗേന ശംഭതന് മാലിയില് വാഴുന്ന

സുന്ദരീ! ഹൈമവതി! നമസ്തേ നമോ

മന്ദാകിനീ! ദേവി ഗംഗേ നമോ സ്തുൃതേ.

ഞങ്ങള് വനവാസവും കഴിഞ്ഞാദരാ-

ലിങ്ങുവന്നാല് ബലിപൂജകള് നല്കുവാന്

രക്ഷിചചുകൊള്ക നീയാപത്തുകൂടാതെ

ഭക്ഷാരിവല്ലഭേ ഗംഗേ! നമോ സ്തുതേ.

ഇത്തരം പ്രാര്ത്ഥിച്ചു വന്ദിച്ചിരിക്കവേ

സത്വരം പാരകൂലം ഗമിച്ചീടിനാര്

തോണിയില്നിന്നു തഴത്തിറങ്ങി ഗുഹന്

താണുതൊഴുതപേക്ഷിച്ചാല് മനോഗതം.

കൂടെ വിടകൊള്വതിന്നടിയനുമൊ-

രാടല്കൂടാതെയനുജ്ഞ നല്കീടണം.

പ്രാണങ്ങളെക്കളഞ്ഞീടുവനല്ലായ്കി-

ലേണാങ്കബിംബാനന! ജഗതീപതേ!

നൈഷാദവാക്യങ്ങള് കേട്ടു മനസി സ-

ന്തോഷേണ രാഘവനേവമരുള്ചെയ്തു:-

സത്യം പതിന്നാലു സംവത്സരം വിപി-

നത്തില് വസിച്ചു വരുവന് വിരവില് ഞാന്

ചിത്തമോദേന ഗാഡ്ധാശ്ശേഷവും ചെയ്തു

ഭക്തനെപ്പോകെന്നയച്ചു രഘൂത്തമന്

ഭക്ത്യാ നമസ്ക്കരിച്ചഞ്ജലിയുംചെയ്തു

മന്ദമന്ദം തോണീമേലേ ഗുഹന് വീണ്ടും

മന്ദിരംപുക്കു ചിന്തിച്ചു മരുവിനാന്.

ഭരദ്വാജാശ്രമപ്രവേശം

വൈദേഹിതന്നോടുകൂടവേ രാഘവന്

സോദരനോടുമൊരു മൃഗത്തെക്കൊന്നു

സാദരം ഭൂക്ത്വാ സുഖേന വസിച്ചിതു

പാദപമൂലേ ദലാഡ്യതലല്പസ്ഥലേ.

മാര്ത്താണ് ഡദേവനുദിച്ചോരനന്തരം

പാര്ത്ഥിവനര്ഘ്യാദി നിതൃയകര്മ്മംചെയ്തു.

ചെന്നു ഭരദ്വാജനായ തപോധനന്

തന്നാശ്രമപദത്തിന്നടുത്താദരാല്

ചിത്തമോദത്തോടിരുന്നോരുനേരത്തു

തത്രകാണായിതൊരു വടുതന്നെയും.

അപ്പോളവനോടരുള്ചെയ്തു രാഘവ-

നിപ്പൊഴേ നീ മുനിയോടുണര്ത്തിക്കണം.

രാമന് ദശരഥനന്ദനനുണ്ടു തനു-

ഭാമിനിയോടുമനുജനോടും വന്നു

പാര്ത്തിരിക്കുന്നിതുടജാന്തികേയെന്ന

വാര്ത്ത വൈകാതെയുണര്ത്തിക്കയെന്നപ്പോള്

താപശ്രേഷ്ഠനോടുബ്രഹ്മചാരി ചൊന്നാ-

ഭോഗസന്തോഷമോടു ചൊല്ലീടിനാന്:-

ആശ്രമോപാന്തേ ദശരഥാപുത്രനു-

ണ്ടാശ്രിതവത്സല! പാര്ത്തിരുന്നീടുന്നു.

ശ്രുത്വാ ഭരദ്വാജനിത്ഥം സമുത്ഥായ

ഹസ്തേ സമാദായ സാര്ഗ്ഘ്യപാദ്യാദിയും

ഗത്വാ രഘൂത്തമസന്നിധന സത്വരം

ഭക്ത്യൈവ പൂജയിതാ സഹലക്ഷ്മണം

ദൃഷ്ട്വാ രമാവരം രാമം ദയാപരം

തുഷ്ട്യാ പരമാനന്ദാബ്ധാ മുഴുകിനാന്.

ദാശരഥിയും ഭരദ്വാജപാദങ്ങ-

ളാശു വണങ്ങിനാന് ഭാര്യാനുജാന്വിതം.

ആശീര്വ്വചനപൂര്വ്വം മുനിപുംഗവ-

നാശയാനന്ദനിയന്നരുളിച്ചെയ്തു

പാദരജസാ പവിത്രയാക്കീട്ടു നീ

വേദത്മക! മമ പര്ണ്ണശാലാമിമാം

ഇത്ഥമുക്തോടജമാനീയ സീതയാ

സത്യസ്വരൂപം സഹാനുജം സാദരം.

പൂജാവിധാനേന പൂജിച്ചുടന് ഭര-

ദ്വാജതപോധനശ്രേഷ്ഠനരുള്ചെയ്തു:-

നിന്നോടു സംഗമമുണ്ടാകകാരണ-

മിന്നുവന്നു തപസ്സാഫല്യമൊക്കവേ

ജ്ഞാതം മായാ ദവോദന്തം രഘുപതേ

ഭൂതമാഗാമികം വാ കരുണാനിധേ!

ഞാനറിഞ്ഞാന് പരമാത്മാ ഭവാന് കാര്യ-

മാനുഷനായിതു മായയാ ഭൂതലേ

ബ്രഹ്മണാ പണ്ടു സംപ്രാര്ത്ഥിതനാകയാല്

ജ?മുണ്ടായിതു യാതൊന്നിനെന്നതും

കാനനവാസാവകാശമുണ്ടുയതും

ഞാനറിഞ്ഞിീടിനേനിന്നതിനെന്നെടോ!

ജ്ഞാനദൃഷ്ട്യാ തവ ധ്യാനൈകജാതയാ

ജ്ഞാനമൂര്ത്തേ! സകലത്തെയും കണ്ടു ഞാന്-

എന്തിനു ഞാന് വളരെപ്പറഞ്ഞീടുന്നു

സന്തുഷ്ടബുദ്ധ്യാ കൃതാര്ത്ഥനായേനഹം

ശ്രീപതി രാഘവന് വന്ദിച്ചു സാദരം

താപസശ്രേഷ്ഠനോടേവമരുള്ചെയ്തു

ക്ഷത്രബന്ധുക്കളായുള്ളോരു ഞങ്ങളെ

ചിത്തമോദത്തോടനുഗ്രഹിക്കേണമേ

ഇത്ഥമന്യോനമാഭാഷണവും ചെയ്തു

തത്ര കഴിഞ്ഞിതു രാത്രി മുനിയുമായ്.

വാല്മീക്യാശ്രമ പ്രവേശം

ഉത്ഥാനവും ചെയ്തുഷസി മുനിവര-

പുത്രരായുള്ള കുമാരകന്മാരുമായ്

ഉത്തമമായ കാളിന്ദീനദീഷ്ടമാര്ഗ്ഗേണ പോയ്-

ചിത്രകൂടാദ്രിയെ പ്രാപിച്ചിതു ജവാല്.

തത്ര വാല്മീകിതന്നാശ്രമം നിര്മ്മലം

നാനാമുനികുലസംകുലം കേവലം.

നാനാമൃഗദ്വിജാകീര്ണ്ണം മനോഹരം

ളത്തമവ്വക്ഷലതാപരിശോഭിതം

നിത്യകുസുമഫലദലസംയുതം

തത്ര ഗത്വാ സമാസീനം മുനികല-

സത്തമം ദൃഷ്ട്വാ നമസ്ക്കരിച്ചീടിനാന്.

രാമം രമാവരം വീരം മനോഹരം

കോമളം ശ്യാമളം കാമദം മോഹനം

കന്ദര്പ്പസുന്ദരമിന്ദീവരേക്ഷണ-

മിന്ദ്രാദിവ്വന്ദാരകൈരഭിവന്ദിതം

ബാണരുണീരധനര്ദ്ധരം വിഷ്ടപ-ം

ത്രാണനിപൂണം ജടാമകുടോജ്ജ്വലം

ജാനകീലക്ഷ്മണോപേതം രഘൂത്തമം

മാനവേന്ദ്രം കണ്ടു വാല്മീകിയും തദാ

സന്തോഷബാഷ്പാകുലാക്ഷനായ് രാഘവന്

തന്തിരുമേനി ഗാഡ്ധം പുണര്ന്നീടിനാന്

നാരായണം പരമാനന്ദവിഗ്രഹം

കാരുണ്യപീയുഷസാഗരം മാനുഷം

പൂജയിത്വാ ജഗല്പൂജ്യം ജഗന്മയം

രാജീവലോജനം രാജേന്ദ്രശേഖരം

ഭക്തിപൂണ്ടര്ഗ്ഘ്യപാദ്യാദികള് കൊണ്ടഥ

മുക്തിപ്രദനായ നാഥനു സാദരം

പചക്വമധുരമധുഫലമൂലങ്ങ-

ളൊക്കെ നിവേദിച്ചു ഭോജനാര്ത്ഥം മുദാ

ഭൂക്ത്വാ പരിശ്രമംതീര്ത്തു രഘുവരന്

നത്വാ മുനിവരന്തന്നോടരുള്ചെയ്തു:-

താതാജ്ഞയാ വനത്തിനു പുറപ്പെട്ടു

സോദരനോടും ജനകാത്മജയൊടും

ഹേതുവോ ഞാന് പറയേണമെന്നില്ലല്ലോ

വേദാന്തിനാം ഭവതാമറിയാമല്ലോ

യാതൊരിടത്തു സുഖേന വസിക്കാവൂ

സീതയോടുംകൂടിയെന്നരുള്ചെയ്യണം

ഇദ്ദീക്കിലൊട്ടുകാലം വസിച്ചീടുവാന്

ചിത്തേ പെരികെയുണ്ടാശ മഹാമുനേ!

ഇങ്ങനെയുള്ള ദിവ്ൃന്മാരിരിക്കുന്ന

മംഗലദേശങ്ങള് മുഖ്യവാസോചിതം.

എന്നതുകേട്ടു വാല്മീകി മഹാമുനി

മന്ദസ്മിതം ചെയ്തിവണ്ണമരുള്ചെയ്തു :-

സര്വ്വലോകങ്ങളും നിങ്കല് വസിക്കുന്നു

സര്വ്വലോകേഷ്ട നീയും വസിച്ചീടുന്നു.

ഇങ്ങനെ സാധാരണം നിവാസസ്ഥല-ം

മങ്ങനെയാകയാലെന്തു ചൊല്ലാവതും

സീതാസഹിതനായ് വാഴുവാനിന്നൊരു

ദേശം വിശേഷണ ചോദിക്ക കാരണം

സനഖ്രയേന തേ വസിപ്പാനുള്ള മന്ദിര-

മാഖ്യാവിശേഷേണ ചൊല്ലുന്നതുണ്ടു ഞാന്.

സന്തുഷ്ടരായ് സമസ്റഷ്ടികളായ് ബഹു

ജന്തുക്കളില് ദോഷഹീനമതികളായ്

ശാന്തരായ് നിന്നെബ്ഭജിപ്പവര് നമ്മുടെ

സ്വാന്തം നിനക്കു സുഖവാസമന്ദിരം.

നിത്യധര്മ്മാധര്മ്മമെല്ലാമുപേക്ഷിച്ചു.

ഭക്ത്യാ ഭവാനെബ്ജഭജിക്കുന്നവരുടെ

ചിത്തസരോജം ഭവാനിരുന്നീടുവാ-

നുത്തമമായ് വിളങ്ങീടുന്ന മന്ദിരം.

നിത്യവും നിന്നെശ്ശരണമായ് പ്രാപിച്ചു

നിര്ദ്വന്്വരായ് നിസ്പ്ൃഹരായ് നിരീഹരായ്

ത്വത്മന്ത്രജാപകരായുള്ള മാനുഷര്

തന്മന: പങ്കജം തേ സുഖമന്ദിരം.

ശാന്തന്മാരായ് നിരഹങ്കാരികളുമായ്

ശാന്തരാഗദ്വേഷമാനസന്മാരുമായ്

ലോഷ്ടാശ്മകാഞ്ചനതുല്യമതികളാം

ശ്രേഷ്ഠമതികള് മനസ്തവ മന്ദിരം

നിങ്കല് സമസ്തകര്മ്മങ്ങള് സമര്പ്പിച്ചു

നിങ്കലേ ദത്തമായോരു മനസ്സൊടും

സന്തുഷ്ടരായ് മരുവുന്നവര് മാനസം

സന്തതം തേ സുഖവാസായ മന്ദിരം.

ഇഷ്ടം ലഭിച്ചിട്ടു സന്തോഷമില്ലൊട്ടു-

മിഷ്ടേതരാപ്തിക്കനുതാപവുമില്ല

സര്വ്വവും മായേതി നിശ്ചിത്യ വാഴുന്ന

ദിവ്യമനസ്തവ വാസായ മന്ദിരം.

ഷഡ്ഭാവഭേദവികാരങ്ങളൊക്കെയു-

മുള്പ്പുവിലോര്ക്കിലോ ദേഹത്തിനേയുള്ള

ക്ഷ്ൃത്തൃഡ്ഭവസുഖദു:ഖാദി സര്വ്വവും

ചിത്തേ വിചാരിക്കിലാത്മാവിനില്ലേതും

ഇത്ഥമുറച്ചു ഭജിക്കുന്നവുരുടെ

ചിത്തം തവ സുഖവാസായ മന്ദിരം.

യാതൊരുത്തന് ഭവന്തം പരം ചില്ഘനം

വേദസ്വരൂപമനന്തമേകും സതാം

വേദാന്തവേദ്യമാദ്യം ജഗല്ക്കാരണം.

നാദാന്തരൂപം പരബ്രഹ്മമച്യുതം

സര്വ്ൃഹാശയസ്ഥം സമസ്താധാരം

സര്വ്വഗതം പരാത്മാനമലോപകം

വാസുദേവം വരദം വരേണ്യം ജഗ-

ദ്വാസിനാമാത്മനാ കാണുന്നതും സദാ

തസ്യ ചിത്തേ ജനകാത്മജയാ സമം

നിസ്സംശയം വസിച്ചീടുക ശ്രീപതേ!

സന്തതാഭ്യാസദ്ൃത്ധീകൃതചേതസാ

സന്തതം ത്വല്പാദസേവാരതാത്മനാം

സന്തതം ത്വന്നാമമന്ത്രജപശുചി-

സന്തോഷചേതസാം ഭക്തിദ്രവാത്മനാം

അന്തര്ഗ്ഗതനായ് വസിക്ക നീ സീതയാ

ചിന്തിതചിന്താമണേ! ദയാവാരിധേ!

വാല്മീകിയുടെ ആത്മകഥ

കര്ണ്ണാമൃതം തവ നാമമാഹാത്മ്യമോ

വര്ണ്ണിപ്പതിന്നാര്ക്കുമാവതുമല്ലല്ലോ.

ചിന്മയനായ നിന് നാമമഹിമയാല്

ബ്രഹ്മമുനിയായ് ചമഞ്ഞതു ഞാനെടോ!

ദുര്മ്മതി ഞാന് കിരാതന്മാരുമായ് പുരാ-

നിര്മ്മരിയാദങ്ങള് ചെയ്തേന് പലതരം.

ജന്മമാത്രദ്വിജത്വം മുന്നമുള്ളതും

ബ്രഹ്മകര്മ്മങ്ങളുമൊക്കെ വെടിഞ്ഞു ഞാന്

ശുദ്രസമാചാരതല്പരനായൊരു

ശുദ്രതരുണിയുമായ് വസിച്ചേന് ചിരം

പുത്രരേയും വളരെജ്ജനിപ്പിച്ചിതു

നിസ്ത്രപം ചോരന്മാരോടുകൂടെച്ചേര്ന്നു

നിത്യവും ചോരനായ് വില്ലംമമ്പും ധരി-

ച്ചെത്രജന്തുക്കളെക്കൊന്നേന് ചതിച്ചു ഞാന്.

എത്ര വസ്തു പറിച്ചേന് ദ്വിജന്മാരോടു-

മത്ര മുനീന്ദ്രവനത്തില്നിന്നേകദാ

സപ്തമുനികള് വരുന്നതു കണ്ടു ഞാന്

തത്ര വേഗേന ചെന്നേന് മുനിമാരുടെ

വസ്ത്രാദികള് പറിച്ചീടുവാന് മൂഡ്രനായ്

മദ്ധ്യാഹമാര്ത്താണ് ഡതേജസ്ത്വരൂപികള്

നിര്ദ്ദയം പ്രാപ്തനാം ദുഷ്ടനാമെന്നെയും

വിദ്ദതം നിര്ജ്ജനഘോരമഹാവനേ

ദൃഷ്ട്വാ സസംഭൂമമെന്നോടരുള്ചെയ്തു

തിഷ്ഠതിഷ്ഠ ത്വയാ കര്ത്തവ്യമത്ര കിം?

ദുഷ്ടമതേ! പരമാര്ത്ഥം പറകെന്നു

തുഷ്ട്യാ മുനിവരന്മാരരുള്ചെയ്തപ്പോള്

നിഷ്റൂരാത്മാവായ ഞാനുമവര്കളോ-

ടിഷ്ടം മദീയം പറഞ്ഞേ നപാത്മജ!

പുത്രദാരാദികളുണ്ടെനിക്കെത്രയും

ക്ഷ്രദ്തൃഡ്പ്രപീഡിതന്മാരായിരിക്കുന്നു.

വൃത്തികഴിപ്പിന് വഴിപോക്കരോടു ഞാന്

നിത്യം പിടിച്ചു പറിക്കുമാറാകുന്നു

നിങ്ങളോടും ഗ്രഹിച്ചീടണമേതാനു-

മിങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു വേഗേന വന്നു ഞാന്.

ചൊന്നാർ മുനിവരന്മാരതുകേട്ടുട-

നെന്നൊടു മന്ദസ്മിതം ചെയ്തു സാദരം.

എങ്കില് നീ ഞങ്ങള് ചൊല്ലുന്നതു കേള്ക്കണം

നിന് കുടുംബത്തോടു ചെന്നു ചോദിക്ക നീ

നിങ്ങളെച്ചൊല്ലി ഞാന് ചെയ്യുന്ന പാപങ്ങള്

നിങ്ങള്കൂടെപ്പകുത്തൊട്ടു വാങ്ങീടുമോ?

എന്നു നീ ചെന്നു ചോദിച്ചു വരുവോളം

നിന്നീടുമത്രൈവ ഞങ്ങള് നിസ്സംശയം.

ഇത്ഥമാകര്ണ്യ ഞാന് വീണ്ടുപോയ് ചെന്നു മല്-

പുത്രദാരാദികളോടു ചോദ്യംചെയ്തേന്.

ദുഷ്കര്മ്മസഞ്ചയംചെയ്തു ഞാന് നിങ്ങളെ-

യൊക്കെ ഭരിച്ചുകൊള്ളുന്നു ദിനംപ്രതി

തല്ഫലമൊട്ടൊട്ടു നിങ്ങള് വാങ്ങീടുമോ?

മല്പാപമൊക്കെ ഞാന് തന്നെ ഭൂജിക്കെന്നോ?

സത്യം പറയേണമെന്നു ഞാന് ചൊന്നതി-

നുത്തരമായവരന്നേരം ചൊല്ലിനാര്:-

നിത്യവും ചെയ്യുന്നു കര്മ്മൃണഫലം

കര്ത്താവൊഴിഞ്ഞു മറ്റന്യന് ഭൂജിക്കമോ?

താന്താന് നിരന്തരം ചെയ്യന്ന കര്മ്മങ്ങള്

താന്താനനുഭവിച്ചീടുകെന്നേ വരൂ.

ഞാനുമതുകേട്ടു ജാതനിര്വ്വേദനായ്

മാനസേ ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചൊരോതരം

താപസന്മാര് നിന്നരുളുന്ന ദിക്കിനു

താപേന ചെന്നു നമസ്ക്കരിച്ചീയിനേന്.

നിത്ൃതപോധനസംഗമഹേതുനാ

ശുദ്ധമായ് വന്നിതെന്നന്ത:കരണവും

ത്യക്ത്വാ ധനുശ്ൂരാദ്യങ്ങളും ദുരെ ഞാന്

ഭക്ത്യാ നമസ്ക്കരിച്ചേന് പാദസന്നിധന

ദുര്ഗ്ഗതിസാഗരേ മഗ്നനായീടുവാന്

നിര്ഗ്ഗമിച്ചീടുമെന്നെക്കരുണാത്മനാ

രക്ഷിച്ചുകൊളഭ്ളേണമേ ശരണാഗത-

രക്ഷണം ഭൂഷണമല്ലോ മഹാത്മനാം

സ്പഷ്ടമിതൃക്ത ച പതിതം പദാന്തികേ

ദൃഷ്ട്വാ മുനിവരന്മാരുമരുള് ചെയ്തു:-

ഉത്തിഷ്ഠ ഭദ്ദമുത്തിഷ്ഠ തേ സന്തതം

സ്വസ്ത്യസ്തു ചിത്തശുദ്ധിസ്സദൈവാസ്തു തേ

സദ്യ: ഫലം വരും സജ്ജനസംഗമാ-

ദ്വിദജ്ജനാനാം മഹത്വമേതാദ്ൃശം

ഇന്നുതന്നേ തരുന്നുണ്ടൊരുപദേശ-

മെന്നാല് നിനക്കിതിനാലേ ഗതിവര.

അന്യോന്യമാലോകനം ചെയ്തു മാനസേ

ധന്യതപോധനന്മാരും വിചാരിച്ചു

ദുര്വൃത്തനേറ്റം ദ്വിജാധമനാമിവന്

ദിവ്യജനത്താലുപേക്ഷ്യനെന്നാകിലും

രക്ഷ രക്ഷേതി ശരണം ഗമിച്ചവന്

രക്ഷണീയന് പ്രയത്നേന ദുഷ്ടോപി വാ.

മോക്ഷമാര്ഗ്ഗോപദേശേന രക്ഷിക്കണം

സാക്ഷാല് പരബ്രഹ്മബോധപ്രദാനേന.

ഇത്ഥമുക്ത്വാ രാമനാമവര്ണ്ണദ്വയം

വ്യത്യസ്തവര്ണ്ണരൂപേണാ ചൊല്ലിത്തന്നാര്.

നിത്യം മരാമരേത്യേവം ജപിക്ക നീ

ചിത്തമേകാഗ്രമാക്കിക്കൊണ്ടനാരതം.

ഞങ്ങളിങ്ങോട്ടു വരുവോളവും പുന-

രിങ്ങനെതന്നെ ജപിച്ചീരുന്നിടു നീ.

ഇത്ഥമനുഗ്രഹം ദത്വാ മുനീന്ദ്രന്മാര്

സത്വരം ദിവ്യപഥാ ഗമിച്ചീടിനാര്.

നത്വാ മരേതി ജപിച്ചിരുന്നേനഹം

ഭക്ത്യാ സഹസ്രയുഗം കഴിവോളവും.

പുറ്റുകൊണ്ടെന്നുടല് മുടിച്ചമഞ്ഞിതു

മുറ്റും മറഞ്ഞു ചമഞ്ഞിതു ബഹ്ൃവും.

താപസേന്ദ്രന്മാരുമന്നെഴുന്നള്ളി നാർ

ഗോപതിമാരുദയം ചെയ്തതുപോലെ.

നിഷ്ക്രമിച്ചീടെന്നു ചൊന്നതുകേട്ടു ഞാന്

നിരശ്ഗമിച്ചീിടിനേനാശു നാകുദരാല്

വല്മീകമദ്ധ്യതോനിന്നു ജനിക്കയാ-

ലമ്മുനീന്ദ്രന്മാരഭിധാനവും ചെയ്താര്.

വാല്മീകിയാം മുനിശ്രേഷ്ഠന് ഭവാന് ബഹു-

ലാമനായവേദിയായ് ബ്രഹ്മജ്ഞനാക നീ

എന്നരുള്ചെയ്തെഴുന്നള്ളി മുനികളു-

മന്നുതുടങ്ങി ഞാനിങ്ങനെ വന്നതും.

രാമനാമത്തിന് പ്രഭാവം നിമിത്തമായ്

രാമ! ഞാനിങ്ങനെയായ് ചമഞ്ഞീടിനേന്.

ഇന്നു സീതാസുമിത്രാത്മജന്മാരോടും

നിന്നെ മുദാ കാണ്മതിന്നവകാശവും

വന്നിതെനിക്കു മുന്നം ചെയ്ത പുണ്യവും

നന്നായ് ഫലിച്ചു കരുണാജരനിധേ!

രാജീവലോചനം രാമം ദയാപരം

രാജേന്ദ്രശേഖരം രാഘവം ചക്ഷ്യഷാ

കാണായമൂലം വിമുക്തനായേനഹം

ത്രാണനിപുണ! ത്രിദശകലപതേ!

ചിത്രകൂടപ്രവേശം

സീതയാ സാര്ദ്ധം വസിപ്പതിനായൊരു

മോദകരസ്ഥലം കാട്ടിത്തരുവന് ഞാന്.

പോന്നാലുമെന്നെഴുന്നള്ളിനാനന്തികേ

ചേര്ന്നുള്ള ശിഷ്യപരിവൃതനാം മുനി.

ചിത്രകൂടാചലഗംഗയോരാന്തരാ

ചിത്രമായോരുടജം തീരത്തു മാമുനീ.

തെക്കും വടക്കും കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറു-

മക്ഷി വിമോഹനമായ് രണ്ടു ശാലയും

നിര്മ്മിച്ചവിടെയിരിക്കെന്നരുള് ചെയ്തു;

മന്മഥതുല്യന് ജനകജതന്നോടും

നിര്മ്മലനാകിയ ലക്ഷ്മണന്തന്നോടും

ബ്രഹ്മാത്മനാ മരുവീടിനാന് രാമനും

വാല്മീകിയാല് നിതൃപൂജിതനായ് സദാ.

കാമ്യാംഗിയായുള്ള ജാനകിതന്നോടും

സാദരനാകിയ ലക്ഷ്മണന് തന്നോടും

സാദരമാനന്ദമുള്ക്കൊണ്ടു മേവിനാന്

ദേവമുനിവരസേവിതനായൊരു

ദേവരാജന് ദിവി വാഴുന്നതുപോലെ.

ദശരഥന്റെ ചരമം

മന്ത്രിവരനാം സുമന്ത്രരുമേറിയോ-

രന്തശ്ശൂചാ ചെന്നയോദ്ധ്യപുക്കീടിനാന്.

വസ്ത്രേണ വക്ത്രവുമാച്ഛേദ്യ കണ്ണനീ-

രത്യര്ത്ഥമിറ്റിറ്റുവീണും തുടച്ചുമ-

ത്തേരും പൂറത്തുഭാഗത്തു നിര്ത്തിച്ചെന്നു

ധീരതയോടു നൃപനെ വണങ്ങിനാന്.

ധാത്രീപത! ജയ വീരമനലേ! ജയ

ശാസത്രമതേ! ജയ ശര്യംബുധേ! ജയ

കീര്ത്തിനിധേ! ജയ സ്വാമിന്! ജയ ജയ

മാര്ത്താണ്ഡഗോത്രജാതോത്തം സമേ ജയ.

ഇത്തരം ചൊല്ലീ സ്തുതിച്ചു വണങ്ങിയ

ഭൃത്യനോടാശു ചോദിച്ചു വണങ്ങിയ

ഭൃത്യനോടാശു ചോദിച്ചു നൃപോത്തമന്:

സോദരനോടും ജനകാന്മജയോടൂ-

മേതൊരുദിക്കിലിരിക്കുന്നു രാഘവന്?

നിര്ല്ലജ്ജനായതി പാപിയാമെന്നോടു

ചൊല്ലവാനെന്തോന്നു ചൊല്ലിയതെന്നുടെ

ലക്ഷ്മണനെന്തു പറഞ്ഞു വിശേഷിച്ചു

ലക്ഷ്മീസമയായ ജാനകീദേവിയും?

ഹാ! രാമ! ഹാ! ഗുണവാരിധേ! ലക്ഷ്മണ!

വാരിജലോചനേ ബാലേ മിഥിലജേ!

ദുഃഖം മുഴുത്തു മരിപ്പാൻ തുടങ്ങുന്ന

ദുഷ്കൃതിയാമെന്നരികത്തിരിപ്പാനും

മക്കളേയും കണ്ടെനിക്കു മരിപ്പാനു-

മിക്കാലമില്ലാതെവന്നു സുകൃതവും.

ഇത്ഥം പറഞ്ഞു കേഴുന്ന നൃപേന്ദ്രനോ-

ടൂള്ത്താപമോടുരചെയ്തു സുമന്ത്രരും:

ശ്രീരാമസീതാസുമിത്രാത്മജന്മാരെ-

ത്തേരിലേറ്റിക്കൊണ്ടു പോയേന് തവാജ്ഞയാ.

ശൃംഗിവേരാഖ്യപുരസവിധേ ചെന്നു

ഗംഗാതടേ വസിച്ചീടംദശാന്തരേ

കണ്ടു തൊഴുതിതു ശ്ര്ൃയംഗിവേരാധിപന്

കൊണ്ടുവന്നു ഗുഹന് മൂലഫലാദികള്.

തൃക്കൈകള്കൊണ്ടതു തൊട്ടു പരിഗ്രഹി-

ചുക്കുമാരന്മാര് ജടയും ധരിച്ചിതു.

പിന്നെ രഘൂത്തമനെന്നോടു ചൊല്ലിനാ-

നെന്നേ നിരൂപിച്ചു ദു:ഖിയായ്കാരുമേ.

ചൊല്ലേണമെന്നുടെ താതനോടും ബലാ-

ലല്ലലുള്ളത്തിലുണ്ടാകാതിരിക്കണം.

സനഖ്യമയോദ്ധ്യയിലേറും വനങ്ങളില്

മോക്ഷസിദ്ധിക്കും പെരുവഴിയായ് വരും.

മാതാവിനു നമസ്ക്കാരം വിശേഷിച്ചു

ഖേദമെനെക്കുറിച്ചുണ്ടാകരുതേതും

പിന്നെയും പിന്നെയും ചൊൽക പിതാവതി-

ഖിന്നനായ് വാര്ദ്ധകൃപീഡിതനാകയാല്

എന്നെപ്പിരിഞ്ഞുള്ള ദുഃഖമശേഷവും

ധന്യവാക്യാമുതം കൊണ്ടടക്കീടണം

ജാനകിയും തൊഴുതെന്നോടു ചൊല്ലിനാ-

ളാനനപത്മവും താഴ്ത്തി മന്ദം മന്ദം

അശ്രുകണങ്ങളും വാര്ത്തു സഗദ്ഗദം

ശ്വശ്രൂപാദേഷു സാഷ്ടാംഗനമസ്്കാരം

തോണികരേറിഗ്ഗഹനോടുകൂടവേ

പ്രാണവിയോഗേന നിന്നേനടിയനും

അക്കരെച്ചെന്നിറങ്ങിപ്പോയ് മരുവോള-

മിക്കരെ നിന്നു ശവശരീരം പോലെ

നാലഞ്ചുനാഴിക ചെന്നവാറെ ധൈര്യ

മാലംബ്യ മന്ദം നിവൃത്തനായീടിനേന്

തത്ര കാസല്യ കരഞ്ഞുതുടങ്ങിനാള്

ദത്തല്ലോ പണ്ടു പണ്ടേ വരദ്വയം

ഇഷ്ടയായോരു കൈഷകേയിക്കു രാജ്യമോ

തുഷ്ടനായ നല്കിയാല്പോരായിരുന്നിതോ?

മല്പുത്രനെക്കാനനാന്തേ കളവതി-

നിപ്പാപിയെന്തു പിഴച്ചിതു ദൈവമേ!

ഏവമെല്ലാം വരുത്തിത്തനിയേ പരി-

ദേവനം ചെയ്വതിനെന്തൊരു കാരണം?

ഭൂപതി കാസല്യചൊന്നൊരു വാക്കുകള്

താപേന കേട്ടു മന്ദം പറഞ്ഞീടിനാന്:-

പുണ്ണിലൊരു കൊള്ളിവയ്ക്കുന്നതുപോലെ

പുണ്യമില്ലാതെ മാം ചേദിപ്പിയായ്ക നീ.

പ്രാണപ്രയാണമടുത്തതാപോധനന്

പ്രാണവിയോഗേ ശപിച്ചതു കാരണം

ദുഃഖമുള്ക്കൊണ്ടു മരിപ്പാൻ തുടങ്ങുമെ

ന്നുള്ക്കാമ്പുരുക്കിച്ചമയ്ക്കായ്ക വല്ലഭേ!

കേള്ക്ക നീ ശാപപ്രകാരം മനോഹരേ!

സാക്ഷാല് തപസ്വികളീശ്വരന്മാരല്ലോ.

അര്ദ്ധരാത്രാ ശരജാലവും ചാപവും

ഹസ്തേ ധരിച്ചു മൃഗയാ വിവിശനായ്

വാഹിനീതീരേ വനാന്തരേ മാനസ-

മോഹേന നില്ക്കുന്നനേരമൊരു മുനി

ദേഹേന മാതാപിതാക്കള് നിയോഗത്താല്

സാഹസത്തോടിരുട്ടത്തു പുറപ്പെട്ടു

കുംഭവുംകൊണ്ടു നീര്കോരുവാന് വന്നവന്

കുംഭേന വെള്ളമന്പോടു മുക്കംവിധന

കുംഭത്തില് നീരകംപുക്ക ശബ്ദം കേട്ട

കുംഭിതുമ്പിക്കയ്യിലംഭോഗദമിതി

ചിന്തിച്ചുടന് നാദഭേദിനം സായകം

സന്ധായ ചാപേ ദൃഡമയച്ചീടിനേന്.

ഹാ! ഹാ! ഹതോസ്മ്യഹം ഹാ! ഹാ! ഹതോസ്മ്യഹം

ഹാഹേതി കേട്ടിതു മാനുഷവാക്യവും

ഞാനൊരുദോഷമാരോടുമേ ചെയ്തീല

കേന വാ ഹന്ത! ഹതോ ഹം വിധേ വൃഥാ

പാര്ത്തിരിക്കുന്നിതു മാതാപിതാക്കന്മാ-

രാര്ത്തികൈക്കൊണ്ടു തണ്ണീര്ക്കു ദാഹിക്കയാല്

ഇത്തരം മര്ത്ത്യനാദംകേട്ടു ഞാനതി

ത്രസ്തനായ്തത്ര ചെന്നത്തലോടും തദാ

താപസബാലകന് പാദങ്ങളില്വീണു

തപേന ചൊന്നേന് മുനിസുതനോടു ഞാന്:

സ്വാമിന്! ദശരഥനായ രാജാവു ഞാന്

മാമപരാധിനം രക്ഷിക്കവേണമേ.

ഞാനറിയാതെ മൃഗയാവിവശനാ-

യാന തണ്ണീര്കുടിക്കും നാദനെന്നോര്ത്തു

ബാണമെയ്തേനതിപാപിയയൊരു ഞാ

പ്രാണന് കളയുന്നതുണ്ടിനി വൈകാതെ.

പാദങ്ങളില് വീണു കേണീട്ുമെന്നോടു

ഖേദം കലര്ന്നു ചൊന്നാൻ മുനിബാലകന്:-

കര്മ്മമത്രേ തടുക്കാവതല്ലാര്ക്കുമേ

ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപമുണ്ടായകില്ല തേ

വൈശ്യനത്രേ ഞാന് മമ പിതാക്കന്മാരെ-

യാശ്വസിപ്പിക്ക നീയേതുമേ വൈകാതെ.

വാര്ദ്ധക്യമേറിജ്ജരാനരയുംപൂണ്ടു

നേത്രവുംകാണാതെ പാര്ത്തിരുന്നീടുന്നു

ദാഹേന ഞാന് ജലം കൊണ്ടങ്ങു ചെല്ലുവാന്.

ദാഹം കൊടുക്ക നീ തണ്ണീര് കൊടുത്തിനി

വൃത്താന്തമെല്ലാമവരോടറിയിക്ക

സത്യമെല്ലാമവരോടറിയിക്ക

സത്യമെന്നാലവര് നിന്നെയും രക്ഷിക്കും

എന്നുടെ താതനു കോപമുണ്ടാകിലോ

നിന്നെയും ഭസ്മമാക്കീടുമറിക നീ.

പ്രാണങ്ങള് പോകാഞ്ഞു പീഡയുണ്ടേടറ്റവും

ബാണം പറിക്ക നീ വൈകരുതേതുമേ.

എന്നതു കേട്ടു ശല്യോദ്ധാരണംചെയ്തു

പിന്നെസ്സജലം കലശവും കൈക്കൊണ്ടു

ദമ്പതിമാരിരിക്കുന്നവിടേയ്ക്കു

സംഭൂമത്തോടു ഞാന് ചെല്ലും ദശാന്തരേ

വൃദ്ധതയോടു നേത്രങ്ങളും വേറുപെ-

ടൂര്ദ്ധരാത്രിക്കു വിശന്നു ദാഹിച്ചഹോ

വര്ത്തിക്കുമെങ്ങള്ക്കു തണ്ണീര്ക്കു പോയൊരു

പുത്രനുമിന്നു മറന്നുകളഞ്ഞിതോ

മറ്റില്ലൊരാശ്രയം ഞങ്ങള്ക്കൊരുനാളും

മറ്റും ഭവാനൊഴിഞ്ഞെന്തു വൈകിടുവാന്

ഭക്തിമാനേറ്റവും മുന്നമെല്ലാമതി-

സ്വസ്ഥനായ് വന്നിതോ നീ കുമാര! ബലാല്.

ഇപ്രകാരം നിരുപിച്ചിരിക്കുംവിധന

മല്പാദവിന്യാസജധ്വാനി കേള്ക്കായി

കാല്പ്പെരുമാറ്റം മദീയം തദാ കേട്ടു

താല്പര്യമോടു പറഞ്ഞു ജനകനും :-

വൈകുവാനെന്തുമൂലം മമ നന്ദന!

വേഗേന തണ്ണീര് തരിക നീ സാദരം.

ഇത്ഥമാകര്ണ്യ ഞാന് ദമ്പതിമാര് പദം

ഭക്ത്യാ നമസ്കരിച്ചെത്രയും ഭീതനായ

വൃത്തന്തനെല്ലാമറിയിച്ചിതന്നേരം

പുത്രനല്ലല്ലയോദ്ധ്യാധിപനാകിയ

പൃഥ്വീവരന് ഞാന് ദശരഥനെന്നു പേര്

രാത്ര വനാന്തേ മൃഗയാ വിവശനായ്

ശാര്ദദൂലമുഖ്യ മൃഗങ്ങളെയും കൊന്നു

പാരത്തിരുന്നേന് നദീതീരേ മൃഗാശയാ

കുംഭത്തില് നീരകം പുക്ക ശബ്ദം കേട്ടു

കുംഭിവരന് നിജതമ്പിക്കരംതന്നി-

ലംഭസ്സുകൊള്ളുന്ന ശബ്ദമെന്നോര്ക്കയാ-

ലമ്പയച്ചേനറിയാതെയതും ബലാല്

പൂത്രനു കൊണ്ടനേരത്തു കരച്ചില് കേ-

ട്ടെത്രയും ഭീതനായ്തത്ര ചെന്നീടിനേന്.

ബാലനെക്കണ്ടു നമസ്കരിച്ചേനതു-

മൂലമവനുമെന്നോടു ചൊല്ലീടിനാന് :-

കര്മ്മമത്രേ മമ വന്നതിതു തവ

ബ്രഹ്മഹത്യാപാപമുണ്ടാകയില്ലെടോ.

കണ്ണും പൊടിഞ്ഞു വയസ്സുമേറെപ്പുക്കു

പര്ണ്ണശാലേന്തേ വിശന്നു ദാഹത്തെ!

എന്നെയും പാര്ത്തിരിക്കും പിതാക്കന്മാര്ക്കും

തണ്ണീര്കൊടുക്കയെന്നെന്നോടു ചൊല്ലിനാൻ

ഞാനതു കേട്ടുഴറ്റോടു വന്നേനിനി

ജ്ഞാനികളാം നിങ്ങളൊക്കെ ക്ഷമിക്കണം

ശ്രീപാദപങ്കജമെന്നിയേ മറ്റില്ല

പാപിയായോരടിയന്നവലംബനം.

ജന്തുവിഷയകൃപാവശന്മാരല്ലോ

സന്തതം താപസപുംഗവന്മാര് നിങ്ങള്

ഇത്ഥമാകര്ണ്യ കരഞ്ഞുകരഞ്ഞവ

രെത്രയും ദുഃഖം കലര്ന്നു ചൊല്ലീടിനാര്:-

പുത്രനെവിടെക്കിടക്കുന്നിതു ഭവാന്

തത്രൈവ ഞങ്ങളെക്കൊണ്ടുപോയീടേണം

ഞാനതുകേട്ടവര്തമ്മെയെടുത്തതി-

ദീനതയോടു മുകര്നുടല് കാട്ടിനേന്.

കഷ്ടമാഹന്തകഷ്ടം! കര്മ്മമെന്നവര്

തൊട്ടു തലോടി തനയശരീരവും

പിന്നെപ്പലതരം ചൊല്ലി വിലാപിച്ചു

ഖിന്നതയോടവരെന്നോടു ചൊല്ലീനാര് :-

നീയിനി നല്ല ചിത ചമച്ചീടണം

തീയൂമേറ്റം ജ്വലിപ്പിച്ച വൈകീടാതെ.

തത്ര ഞാനും ചിതകൂട്ടിനേനന്നേരം

പുത്രേണ സാകം പ്രവേശിച്ചവര്കളും

ദഗ്ദ്ധദേഹന്മാരുമായ് ചെന്നു മുവരും

വൃത്രാരിലോകം ഗമിച്ചു വാണീടിനാര്.

വദ്ധതപോധനനന്നേരമെന്നോടു

പുത്രശോകത്താല് മരിക്കെന്നു ചൊല്ലിനാൻ.

ശാപകാലം നമുക്കാഗതമായിതു

താപസവാക്യമസത്യമായുംവരാ.

മന്നവനേവം പറഞ്ഞു വിലാപിച്ചു

പിന്നെയും പിന്നെയും കേണുതുടങ്ങിനാന്

ഹാരാമ! പുത്ര! ഹാ! സീതേ! ജനകജേ!

ഹാരാമ! ലക്ഷ്മണ! ഹാ ഹാ! ഗുണാംബുധേ!

നിങ്ങളോടും പിരിഞ്ഞെന്മരണം പുന-

രിങ്ങനെവന്നതു കൈകേയിസംഭവം.

രാജീവനേത്രനെച്ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചു

രാജാ ദശരഥന് പുക്കു സുരാലയം

നാരീജനവിലാപം

ദുഃഖിച്ചു രാജനാരീജനവും പുന-

രൊക്കെ വാവിട്ടു കരഞ്ഞുതുടങ്ങിനാര്.

വക്ഷസി താഡിച്ചു കേഴുന്ന ഘോഷങ്ങള്

തല്ക്ഷണം കേട്ടു വസിഷ്ഠമുനീന്ദ്രനും

മന്ത്രികളോടുമുഴറിസ്സസം&ഭൂമ-

മന്ത:പുരമകം പുക്കരുളിച്ചെയ്തു:-

തൈലമയദ്രോണിതന്നിലാക്കു ധരാ-

പലകന്തന്നുടല് കേടുവന്നീടായ്വാന്.

എന്നരുള്ചെയ്തു ദുതന്മാരെയുംവിളി-

ച്ചിന്നുതന്നേ നിങ്ങള് വേഗേന പോകണം.

വേഗമേറീടും കുതിരയേറിച്ചെന്നു

കേകയരാജ്യമകംപുക്കു ചൊല്ലുക

മാതുലനായ യുധാജിത്തിനോടിനി-

യേതുമേ കാലം കളയാതയക്കണം

ശത്രഘ്നനോടും ഭരതനെയെന്നതി-

വിദ്ദൂുതം ചെന്നു ചൊല്കെന്നയച്ചീടിനാന്.

സത്വരം കേകയരാണ്യമകുംപുക്കു

നത്വാ യുധാജിത്തിനോടു ചൊല്ലീടിനാര്:-

കേള്ക്ക നൃപേന്ദ്! വസിഷ്ഠനരുള്ചെയ്ത

വാക്കുകള് ശത്രഘ്്നനോടും ഭരതനെ

ഏതുമേ വൈകാതയോദ്ധ്യയ്ക്കയയ്ക്കെന്നു

ദൂതവാക്യം കേട്ടനേരം നരാധിപന്

ബാലകന്മാരോടു പോകെന്നു ചൊല്ലിനാൻ

കാലേ പുറപ്പെട്ടിതു കുമാരന്മാരും

ഏതാനുമങ്ങൊരാപത്തകപ്പെട്ടിതു

താതനെന്നാകിലും ഭ്രാതാവിനാകിലും

എന്തകപ്പെട്ടിതെന്നുള്ളില് പലതരം

ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചു മാര്ഗ്ഗേ ഭരതനും.

സന്താപമോടുമയോദ്ധ്യാപുരിപുക്കു

സന്തോഷവര്ജ്ജിതം ശബ്ദഹീനം തഥാ

ഭൂഷ്ടലക്ഷ്മീകം ജനോദ്ബാധവര്ജ്ജിതം

ദൃഷ്ട്വാ വിഗതോത്സവം രാജ്യേമെന്തിദം

തേജോവിഹിീനമകംപുക്കിതുചെന്നു

രാജഗേഹം രാജലക്ഷണവര്ജ്ജിതം

ദൃഷ്ട്വാ വിഗതോത്സവം രാജ്യമെന്തിദം

തേജോവിഹിീനമകംപുക്കിതുചെന്നു

രാജഗേഹം രാജലക്ഷണവര്ജ്ജിതം

തത്ര കൈകേടിയെക്കണ്ടു കുമാരന്മാർ

ഭക്ത്യാ നമസ്കരിച്ചീടിനാരന്തിക.

പൂത്രനെക്കണ്ടു സന്തോഷേണ മാതാവു-

മുത്ഥായ ഗാഡ്മാലിംഗ്യ മടിയില്വ-

ചുത്തമാംഗേ മുകര്ന്നാസു ചോദിച്ചിതു

ഭദ്രമല്ലീ മല്കുലത്തിങ്കലൊക്കവേ?

മാതാവിനും പിതൃഭ്രാതൃജനങ്ങള്ക്കു-

മേതുമേ ദു:ഖമില്ലല്ലീ പറക നീ

ഇത്തരം കൈകേയി ചൊന്നനേരത്തതി-

നുത്തരമാശു ഭരതനും ചൊല്ലിനാന്:-

ഖേദമുണ്ടച്ഛചനെക്കാണാഞ്ഞെനിക്കുള്ളില്

താതനെവിടെ വസിക്കുന്നു മാതാവേ!

മാതാവിനോടു പിരിഞ്ഞു രഹസി ഞാന്

താതനെപ്പണ്ടു കാണ്മിലൊരുനാളുമെ.

ഇപ്പോള് ഭവതി താനേ വസിക്കുന്നതെ-

ത്തള്പ്പുവിലങ്ങുമേ താപവും ഭീതിയും

മല്പിതാവെങ്ങു പറകെന്നതുകേട്ടു

തല്പ്രിയമാശു കൈകേയിയും ചൊല്ലിനാള്:-

എന്മകനെന്തു ദു:ഖിപ്പാനവകാശം

നിന്മനോവാഞ്ഛിതമൊക്കെ വരുത്തി ഞാന്.

അശ്വമേധാദിയാഗങ്ങളെല്ലാം ചെയ്തു

വിശ്വമെല്ലാടവും കീര്ത്തി പരത്തിയ

സല്പുരുഷന്മാര് ഗതി ലഭിച്ചിടിനാന്

ത്വല്പിതാവെന്നു കേട്ടൊരു ഭരതനും

ക്ഷോണീതലേ ദു:ഖവിഹ്വലചിത്തനാ-

യ് വീണു വിലാപം തുടങ്ങിനാനെത്രയും.

ഭരതന്റെ വിലാപം

ഹാ! താത! ദുഃഖസമുദ്രേ നിയൂജ്യ മാ-

മേതൊരു ദിക്കിനു പോയിതു ഭൂപതേ!

എന്നെയും രാജ്യഭാരത്തെയും രാഘവന്

തന്നുടെ കയ്യില് സമര്പ്പിയാതെ പിരി-

ഞ്ഞെങ്ങു പൊയ്ക്കൊണ്ടു പിതാവേ! ഗുണവിധേ!

ഞങ്ങള്ക്കുമാരുടയോരിനി ദൈവമേ!

പുത്രനീവണ്ണം കരയുന്നതുനേര-

മുത്ഥാപ്യ കൈകേയി കണ്ണുനീരും തുട-

ച്ചാശ്വസിച്ചീടുക ദുഃഖേന കിം ഫല

മീശ്വരകല്പിതമെല്ലാമറിക നീ.

അഭ്യൂദയം വരുത്തീടിനേന് ഞാന് തവ

ലഭ്യമെല്ലാമെ ലഭിച്ചതറിക നീ.

മാതൃവാക്യം സമാകര്ണ്യ ഭരതനും

ഖേദപരവശ ചേതസാ ചോദിച്ചു :-

ഏതാനുമൊന്നു പറഞ്ഞതില്ലേ മമ

താതന് മരിക്കുന്ന നേരത്തു മാതാവേ!

ഹാ: രാമ! രാമ! കുമാര! സീതേ! മമ

ശ്രീരാമലക്ഷ്മണ! രാമ! രാമ! രാമ!

സീതേ! ജനകസുതേതി പുന:പുന-

രാതുരനായ് വിലപിച്ചു മരിച്ചിതു

താതനതുകേട്ടനേരം ഭരതനും

മാതാവിനോടു ചോദിച്ചാനതെന്തയ്യോ!

താതന് മരിക്കുന്ന നേരത്തു രാമനും

സീതയും സനമിത്രിയുമരികത്തില്ലേ!

എന്നതുകേട്ടു കൈകേയിയും ചൊല്ലിനാൾ

മന്നവന് രാമനഭിഷേകമാരംഭ്യ

സന്നദ്ധയായതുകണ്ടനേരത്തുഞാ-

നെന്നുടെ നന്ദനന്തന്നെ വാഴിക്കേണം

എന്നുപറഞ്ഞഭിഷേകം മുടക്കിയേന്

നിന്നോടതിന്പ്രകാരം പറയാമല്ലോ.

രണ്ടു വരം മമ തന്നു തവ പിതാ

പണ്ടതിലൊന്നിനാല് നിന്നെ വാഴിക്കെന്നു

രാമന് വനത്തിനു പോകെന്നു മറ്റേതും

ഭൂമിപന്തന്നോടിതുകാലമര്ത്ഥിച്ചേന്.

സത്യപരായണനായ നരപതി

പൃഥ്വീതലം നിനക്കുംതന്നു രാമനെ

കാനനവാസത്തിനായയച്ചിീടിന്ന്

ജാനകിദേവി പാതിവ്രത്യമാലംബ്യ

ഭർത്രാ സമം ഗമിച്ചീടിനാളാശു സ-

മിത്രിയും ഭ്രാതാവിനോടുകൂടെപ്പോയാന്.

താതനവരെ നിലച്ചു വിലാപിച്ചു

ഖേദേന രാമരാമേതി ദേവാലയം

പുക്കാനറികെന്നു മാതൃവാക്യം കേട്ടു

ദു:ഖിച്ചു ഭൂമിയില് വീണു ഭരതനും.

മോഹം കലര്ന്ന നേരത്തു കൈകേയിയു-

മാഹന്ത ശോകത്തിനെന്തൊരു കാരണം.

രാജ്യം നിനക്കു സമ്ത്രാപ്തമായ് വന്നിതു

പൂജ്യനായ് വാഴ്ക ചാപല്യം കളഞ്ഞു നീ.

എന്നു കൈകേയി പറഞ്ഞതുകേട്ടുട-

നൊന്നു കോപിച്ചു നോക്കീടിനാന് മാതരം

ക്രോധാഗ്നിതന്നില് ദഹച്ചുപോമമ്മയെ-

ന്നാധിപൂണ്ടീടിനാര് കണ്ടുനിന്നോര്കളും

ഭര്ത്താവിനെക്കൊന്ന പാപേ! മഹാഘോരേ!

നിസ്ത്രപേ! നിര്ദ്ദയേ! ദുഷ്ടേ! നിശാചരി!

നിന്നുടെ ഗര്ഭത്തിലുത്ഭുവിച്ചേനോരു

പുണ്യില്ലാതെ മഹാപാപി ഞാനഹോ!

നിന്നോടുരിയാടരുതിനി ഞാന് ചെന്നു

വഹ്നിയില് വീണു മരിപ്പനല്ലായ്കിലോ

കാളകൂടം കുടിച്ചീടുവനല്ലായ്കില്

വാളെടുത്താശു കഴുത്തറുത്തീടുവന്.

വല്ലകണക്കിലും ഞാന് ഞാന് മരിച്ചീടുവ-

നില്ലൊരു സംശയം ദുഷ്ടേ! ഭയങ്കരി!

ഘോരമായുള്ള കുംഭീപാകമാകിയ

നാരകംതന്നില് വസിക്കുമിതുമൂലം

ഇത്തരം മാതരം ഭര്ത്സിച്ചു ദു:ഖിച്ചു

സത്വരംചെന്നു കസല്യയും പുണര്ന്നീടിനാള്

കണ്ണനീരോടും മെലിഞ്ഞതിദീനയായ്

ഖിന്നയായോരു കുസല്യ ചൊല്ലീടിനാള്:-

കര്മ്മദോഷങ്ങളിതെല്ലാമകപ്പെട്ടി-

തെന്മകന് ദൂരത്തകപ്പെട്ട കാരണം

ശ്രീരാമനുമനുജാതനും സീതയും

ചീരാംബരജടാധാരികളായ് വനം

പ്രാപിച്ചിതെന്നെയും ദുഃഖാംബുരാശിയില്

താപേന മഗ്നയാക്കീടിനാര് നിര്ദ്ദയം.

ഹാ! രാമ! രാമ! രഘുവംശനായക!

നാരായണ പരമാത്മന് ജഗല്പതേ!

നാഥ! ഭവാന് മമ നന്ദനനായ് വന്നു

ജാതനായീടിനാന് കേവലമെങ്കിലും

ദുഃഖമെന്നെപ്പിരിയുന്നീലൊരിക്കലു-

മുള്ക്കാമ്പിലോര്ത്താല് വിധിബലമാം തുലോം.

ഇത്ഥം കരയുന്ന മാതാവുതന്നെയും

നത്വാ ഭരതനും ദുഃഖേന ചൊല്ലീനാന്:-

ആതുരമാനസയാകായ്ക്കിതുകൊണ്ടു

മാതാവു ഞാന് പറയുന്നതു കേള്ക്കണം

രാഘവരാജ്യാഭിഷേകം മുടക്കിയാള്

കൈകേയിയാകിയ മാതാവു മാതാവേ!

ഞാനറിഞ്ഞിട്ടില്ല രാഘവന് തന്നാണ

ഞാനരിഞ്ഞത്രേയതെങ്കിലോ മാതാവേ!

ബ്രഹ്മഹത്യാശതജാതമാം പാപറവു-

മമ്മേ ഭജിക്കുന്നിതുണ്ടു ഞാന് നിര്ണ്ണയം

ബ്രഹ്മാത്മജനാം വസിഷ്ഠമുനിയെയും

ധര്മ്മദാരങ്ങളരുന്ധതിതന്നെയും

ഖഡ്ഗേന നിഗ്രഹിച്ചാലുള്ള പാപവു-

മൊക്കെയനുഭവിച്ചീടുന്നതുകണ്ടു ഞാന്.

ഇങ്ങനെ നാനാ ശപഥങ്ങളും ചെയ്തു

തിങ്ങിനദു:ഖം കലര്ന്നു ഭരതനും

കേഴുന്നേരം ജനനിയും ചൊല്ലിനാൾ

ദോഷം നിനക്കേതുമില്ലെന്നറിഞ്ഞു ഞാന്

ഇത്ഥം പറഞ്ഞു പുണര്ന്നു ഗാഡംഗാഡ്ഃ-

മുത്തമാംഗേ മുകര്ന്നാളതു കണ്ടവ-

രൊക്കെ വാവിട്ടു കരഞ്ഞുതുടങ്ങിനാ-

രക്കഥ കേട്ടു വസിഷ്ഠമുനീന്ദ്രനും

മന്ത്രിജനത്തോടുമന്പോടെഴുന്നള്ളി

സന്താപമോടു തൊഴുതു ഭരതനു

രോദനംകണ്ടരുള്ചെയ്തു വസിഷ്ഠനും

ഖേദം മതിമതി കേളിതു കേവലം

വൃദ്ധന് ദശരഥനായ രാജാധിപന്

സതൃപരാക്രമന് വിജ്ഞാനവീര്യവാന്

മര്ത്ത്യസുഖങ്ങളാം രാജഭോഗങ്ങളും

ഭൂക്ത്വ യഥാവിധി യജ്ഞങ്ങളും ബഹു-

കൃത്വാ ബഹുധനദക്ഷിണയും മുദാ

ദത്വാ ത്രിവിഷ്ടപം ഗത്വാ യഥാസുഖം

ലബ്ധ്വാ പുരന്ദരാര്ദ്ധാസനം ദുര്ല്ലഭം

വൃത്രാരിമുഖ്യത്രിദശയഘവന്ദ്യനാ-

യാനന്ദമോടിരിക്കുന്നതിനെന്തു നീ

യാനനം താഴ്ത്തി നേത്രാംബു തുകീടുന്നു.

ശുദ്ധനാത്മാ ജന്മനാശാദിവര്ജ്ജിതന്

നിത്യന് നിരുപനവ്യയനദ്വയന്

സത്യസ്വരൂപന് സകലജഗന്മയന്

മൃത്യൂജന്മാദിഹീനന് ജഗല്ക്കാരണന്

ദേഹമത്യര്ത്ഥം ജഡം ക്ഷണഭംഗുരം

മോഹൈകകാരണം! മുക്തിവിരോധകം

ശുദ്ധിവിഹീനം പവിത്രമല്ലൊട്ടുമേ

ചിത്തേ വിചാരിച്ചു കണ്ടാലൊരിക്കലും

ദുഃഖിപ്പതിന്നവകാശമില്ലേതുമേ

ദുഃഖേന കിംഫലം മൃത്യൂവശാത്മനാം

താതനെന്നാകിലും പുത്രനെന്നാകിലും

പ്രേതരായാലതിമൂഡരായുള്ളവര്

മാറത്തലച്ചു തൊഴിച്ചു മുറവിളി

ച്ചേറെത്തളര്ന്നു മോഹിച്ചു വീണീടുവോര്

നിസ്സാരമെത്രയും സംസാരമോര്ക്കിലോ

സംത്സംഗമൊന്നേ ശുഭകരമായുള്ളൂ

തത്ര സഖ്യം വരുത്തീടുവാന് നല്ലതു

നിത്യമായുള്ളൊരു ശാന്തിയറിക നീ.

ജന്മമുണ്ടാകില് മരണവും നിശ്ചയം

ജന്മം മരിച്ചവര്ക്കു വരും നിര്ണ്ണയം

ആര്ക്കും തടുക്കരുതാതോരവസ്ഥയെ-

ന്നോര്ക്കണമെല്ലാം സ്വകര്മ്മവശവതം

തത്വമറിഞ്ഞുള്ള വിദ്വാനൊരിക്കലും

പുത്രമിത്രാര്ത്ഥകളത്രാദിവസ്തുനാ

വേര്പെടുന്നേരവും ദു:ഖമില്ലേതുമേ :

ബ്രഹ്മാണ്ഡകോടികള് നഷ്ടങ്ങളായതും

ബ്രഹ്മണാ സൃഷ്ടങ്ങളായതും പാര്ക്കിലോ

സംഖ്യയില്ലാതോളമുണ്ടിതെന്നാല് ക്ഷണ-

ഭംഗൂരമായുള്ള ജീവിതകാലത്തി-

ലെന്തൊരാസ്ഥാ മഹാജ്ഞാനിനാമുള്ളതും

ബന്ധമെന്തീദേഹദേഹികള്ക്കെന്നതും

ചിന്തിച്ചു മായാഗുണവൈഭവങ്ങളു-

മന്തര്മ്മൂദാ കണ്ടവര്ക്കെന്തു സംഭൂമം

കമ്പിത പത്രാഗ്രലഗ്നാംബുവിന്ദുവല്

സംപതിച്ചീടുമായുസ്സതിനശ്വരം.

പ്രാക്തനദേഹസ്ഥകര്മ്മണാ പിന്നെയും

പ്രാപ്തമാം ദേഹിക്കു ദേഹം പുരപി-

ജീര്ണ്ണദേഹങ്ങളദവ്വണ്ണമുപേക്ഷിച്ചു

പൂര്ണ്ണശോഭം നവദേഹങ്ങള് കൊള്ളുന്നു.

കാലചക്രത്തിന് ഭൂമണവേഗത്തിനു

മുലമിക്കര്മ്മഭേദങ്ങളറിക നീ.

ദുഃഖത്തിനെന്തൊരു കാരണം ചൊല്ലുനീ

മുഖ്യജനമതം കേള്ക്ക ഞാന ചൊല്ലുവാന്

ആത്മാവിനില്ല ജനനരണവു-

മാത്മനി ചിന്തിക്ക ഷഡ്ഭാവവുമില്ല.

നിത്യാനന്ദസ്വരൂപന് സകലേശ്വരന് ശാശ്വതന്

ബുദ്ധ്യദിസാക്ഷി സര്വ്വാത്മാ സനാതന-

നദ്വയനേകന് പരന് പരമന് ശിവന്.

ഇത്ഥമനാരതം ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചു

ചിത്തേ ദരഡേമായറിഞ്ഞു ദു:ഖങ്ങളും

ത്യക്ത്വാ തുടങ്ങുക കര്മ്മസമൂഹവും

സത്വരമേതും വിഷാദമുണ്ടാകൊലാ.

സംസ്കാരകര്മ്മം

ശ്രുത്വാ ഗുരുവചനം നൃപനന്ദനന്

കൃത്വാ യഥാവിധി സംസ്്ക്കാരകര്മ്മവും

മിത്രഭൂത്യാമാത്യസോദരോപാദ്ധ്യായ

യുക്തനായോരു ഭരതകുമാരനും

താതശരീരമെത്തോണിതന്നില്നി-

ന്നാദരപൂര്വ്വമെടുത്തു നീരാടിച്ചു.

ദിവ്യാംബരാഭരണാലേപനങ്ങളാല്

സര്വ്വാംഗമെല്ലാമലങ്കരിച്ചീടിനാന്

അഗ്നിഹോത്രാഗ്നിതന്നാലഗ്നിഹോത്രിയെ

സംസ്ക്കരിക്കുംവണ്ണമാചാര്യസംയുതം

ദത്വാ തിലോദകം ദ്വാദശവാസരേ

ഭക്ത്യാ കഴിച്ചിതു പിണ്ഡമാദരാല്

വേദപരായണന്മാരാം ദ്വിജാവലി-

ക്കോദനഗോധനഗ്രാമരത്നാംബര-

ഭൂഷണാലേപനതാംബൂലപൂഗങ്ങള്

തോഷേണ ദാനവുംചെയ്തു സസോദരം

വീണനമസ്കരിച്ചാശീര്വ്വചനമാ-

ദാനവുംചെയ്തു വിശുദ്ധനായ് മേവിനാന്

ജാനകീലക്ഷ്മണസംയുക്തനായുടന്

കാനനം പ്രപിച്ചു രാമകുമാരനെ

മാനസേ ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചനുദിനം

മാനവവീരനായോരു ഭരതനും

സാനുജനായ് വസിച്ചീടിനാനദ്ദിനം

നാനാസുഹജ്ജനത്തോടുമനാകലം

തത്ര വസിഷ്ഠമുനിീന്ദ്രന് മുനികല-

സത്തമന്മാരുമായ് വന്നു സഭാന്തികേ

അര്ണ്ണോരുഹാസനസന്നിഭനാം മുനി

സ്വര്ണ്ണാസനേ മരുവീടിനാനാദരാല്

ശത്രഘ്നസംയുക്തനായ ഭരതനെ

തത്ര വരുത്തിയനേരമവര്കളും

മന്ത്രികളോടും പുരവാസികളോടു-

മന്തരാനന്ദം വളര്ന്നു മരുവിനാര്

കുമ്പിട്ടു നിന്ന ഭരതകുമാരനോ-

ടംഭോജസംഭവനന്ദനന് ചൊല്ലിനാന്:-

ദേശകാലോചിതമായുള്ള വാക്കുകള്

ദേശീകനായ ഞാനാശു ചൊല്ലീടുവന്

സത്യസന്ധന് തവ താതന് ദശരഥന്

പൃഥ്വീതലം നിനക്കദ്യ നര്കീടിനാന്

പുത്രാഭ്യൂദയാര്ത്ഥമേഷ കൈഷകേയിക്കു

ദത്തമായോരു വരദ്വയകാരണം.

മന്ത്രപൂര്വ്വമഭിഷേകം നിനക്കു ഞാന്

മന്ത്രികളോടുമന് പോടു ചെയ്തീടുവന്

രാജ്യമരാജകമാം ഭവാനാലിനി

ത്യാജ്യമല്ലെന്നു ധരിക്ക കുമാര! നീ

താതനിയോഗമനുഷ്ടിക്കയും വേണം

പാതകമുണ്ടമതല്ലായ്കിലേവനും

ഒന്നൊഴിയാതെ ഗുണങ്ങള് നരന്മാര്ക്കു

വന്നുകൂടുന്നു ഗുരുപ്രസാദത്തിനാല്.

എന്നരുള്ചെയ്തു വസിഷ്ഠമുനിയോടു

നന്നായ്ത്തൊഴുതുണര്ത്തിച്ചു ഭരതനും

ഇന്നടിയന്നു രാജ്യംകൊണ്ടു കിം ഫലം

മന്നവനാകുന്നതും മമ പൂര്വ്വജന്

ഞങ്ങളവനുടെകിങ്കരന്മാരത്രേ

നിങ്ങളിതെല്ലാമറിഞ്ഞല്ലോ മേവുന്നു.

ഭരതന്റെ വനയാത്ര

നാളെപ്പലര്ക്കാലേ പോകുന്നതുകണ്ടു ഞാന്

നാളീകനേത്രനെക്കൊണ്ടിങ്ങുപോരുവാന്

ഞാനും ഭവനുമരുന്ധതീദേവിയും

നാനാപുരവാസികളുമമാത്യരും

ആന തേര് കാലാള് കുതിരപ്പടയോടു-

മാനകശംഖപടഹവാദ്യത്തോടും

സോദരഭൂസുരതാപസസാമന്ത-

മേദിനീപാലകവൈശൃശുദ്രാദിയും

സാദരമാശു കൈകേയിയൊഴിഞ്ഞുള്ള

മാതൃജനങ്ങളുമായിട്ടു പോകണം.

രാമനിങ്ങാഗമിച്ചീടുവോളം ഞങ്ങള്

ഭൂമിയില്തന്നെ ശയിക്കുന്നതേയുള്ളൂ.

മൂലഫലങ്ങളള് ഭജിച്ചു ഭസിതവു

മാലേപനംചെയ്തു വല്ക്കലവും പൂണ്ടു

താപവേഷം ധരിച്ചു ജടപൂണ്ടു

താപം കലര്ന്നു വസിക്കുന്നതേയുള്ള.

ഇത്ഥം ഭരതന് പറഞ്ഞതുകേട്ടവ-

രെത്രയും നന്നുന്നെന്നു ചൊല്ലീടിനാര്.

ചിത്തേ നിനക്കിതു തോന്നിയതല്ഭൂത-

മുത്തരന്മാരിലത്യത്തമനല്ലോ നീ.

സാധുക്കളേവം പുകഴ്ത്തുന്നതുനേര-

മാദിതൃദേവനുദിച്ചു ഭരതനും

ശത്രുഘ്ലനോടുകൂടെപ്പുറപ്പെട്ടിതു

തത്ര സുമത്രനിയോഗേന സൈന്യവും

സത്വരം രാമനെക്കാണാന് നടന്നിതു

ചിത്തേ നിറഞ്ഞു വഴിഞ്ഞ മോദത്തോടും.

രാജദാരങ്ങള് കാസല്യാദികള് തദാ

രാജീവനേത്രനെക്കാണ്മാന് നടന്നിതു

താപസശ്രേഷ്ഠന് വസിഷ്ഠനും പത്നിയും

താപസവ്വന്ദേന സാകം പുറപ്പെട്ടു.

ഭൂമി കിളര്ന്നു പൊങ്ങീടും പൊടികളും

വ്യോമനി ചെന്നു പരന്നു ചമഞ്ഞിതു.

രാഘവാലോകനാനന്ദവിവശരാം

ലോകരറിഞ്ഞില്ല മാര്ഗ്ഗഖേദങ്ങളും

ശൃംഗിവേരാഖ്യപുരം ഗമിച്ചീട്ടുടന്

ഗംഗാതടേചെന്നു നിന്നു പെരുമ്പട.

കേകയപുത്രീസുതന് പടയോടമി-

ങ്ങാഗതനായതു കേട്ടു ഗുഹന് തദാ

ശങ്കിതമാനസനായ് വന്നു തന്നുടെ

കിങ്കരന്മാരോട്ു ചൊന്നാനിതന്നേരം:-

ബാണചാപാദി ശസ്ത്രങ്ങളും കൈക്കൊണ്ടു

തോണികളൊക്കെ ബന്ധിച്ചു സന്നദ്ധരായ്

നില്പിനെല്ലാവരും ഞാനങ്ങു ചെന്നുക-

ണ്ടിപ്പോള് വരുന്നതുമുണ്ടു വൈകീടാതെ

അന്തികേ ചെന്നു വന്ദിച്ചാലവനുടെ-

യന്തര്ഗ്ഗതമറിഞ്ഞീടുന്നതുണ്ടല്ലോ.

രാഘവനോടു വിരോധത്തിനെങ്കിലോ

പോകരുതാരുമവരിനി നിര്ണ്ണയം

ശുദ്ധരെന്നാകില് കടത്തുകയും വേണം

പദ്ധതിക്കേതും വിഷാദവുംകൂടാതെ

ഇത്ഥം വിചാരിച്ചുറച്ചു ഗുഹന്ചെന്നു

സത്വരം കാല്ക്കല് നമസ്ക്കരിച്ചീടിനാന്.

നാനാവിധോപായങ്ങളും കാഴ്ചവ-

ച്ചാനന്ദപൂര്വ്വം തൊഴുതുനിന്നീടിനാന്.

ചീരാംബരം ഘനശ്യാമം ജടാധരം

ശ്രീരാമമന്ത്രം ജപന്തനാരതം

ധീരം കുമാരം കുമാരോപമം മഹാ-

വീരം രഘുവരം സോദരം സാനുജം

മാരസമാനശരീരം മനോഹരം

കാരുണ്യസാഗരം കണ്ടു ഗുഹന് തദാ.

ഭൂമിയില്വീണു ഗുഹോ ഹമിത്യക്ത്വാപ്ര-

ണാമവും ചെയ്തു ഭരതനുമന്നേരം.

ഉത്ഥാപ്യ ഗാഡമാലിംഗ്യ രഘുനാഥ-

ഭക്തം വയസ്യമനാമയവാക്യവും

ഭക്ത്വാ ഗുഹനോടു പിന്നെയും ചൊല്ലിനാ-

നുത്തമപൂരുഷോത്തംസരത്്നം ഭവാന്

ആലിംഗനം ചെയ്തുവല്ലോ ഭവാനെ ലോ-

കാലംബനഭൂൃതനാകിയ രാഘവന്.

ലക്ഷ്മീഭഗവതിദേവിക്കൊഴിഞ്ഞു സി-

ദ്ിക്കുമോ മറ്റൊരുവര്ക്കുമതോര്ക്ക നീ.

ധന്യനാകുന്നതു നീ ഭൂവനത്തിങ്ക-

ലിന്നതിനില്ലൊരുസംശയം മല്സഖേ!

സോദരനോടും ജനകാത്മജയോടു-

മേതൊരിടത്തുറങ്ങി രഘുനായകന്

സീതയോടുകൂടി നീയവിടം മുദാ

കാട്ടിത്തരികെന്നു കേട്ടു ഗുഹന് തദാ

വാട്ടമില്ലാതൊരു സന്തോഷചേതസാ

ഭക്തന് ഭരതനത്ൃയത്തമനെന്നു തന്-

ചിത്തേ നിരൂപിച്ചുടന് നടന്നീടിനാനന്.

യത്ര ഗത്വാ ഗുഹന് സത്വരം ചൊല്ലിനാന്:-

കണ്ടാലുമെങ്കില് കുശാസ്തൃതം സീതയാ

കൊണ്ടല്വര്ണ്ണൻതന് മഹാശയസസ്ഥലം.

കണ്ടു ഭരതനും മുക്തബാഷ്പോദകം

തൊണ്ട വിറച്ചു സഗദ്ഗദം ചൊല്ലിനാൻ.

ഹാ! സുകുമാരി! മനോഹര! ജാനകി!

പ്രാസാദമൂര്ദ്ധ്നി സുവര്ണ്ണതല്പസ്ഥലേ

കോമളസ്നിഗ്ദ്ധധവളാംബേരാസ്തൃതേ

രാമേണ ശേതേ മഹാസുഖം സാ കഥം?

ശേതേ കുശമയ വിഷ്ടരേ നിഷ്റൂരേ

ഖേദേന സീതാ മദീയാഗ്രജന്മനാ

മദ്ദോഷകാരണാലെന്നതു ചിന്തിച്ചു

മദ്ദേഹമാശു പരിതൃജിച്ചീടുവന്.

കില്ബിഷകാരിണിയായ കൈകേയിതന്

ഗര്ഭത്തില്നിന്നു ജനിച്ചൊരു കാരണം

ദുഷ് കൃതിയായതിപാപിയാമെന്നെയും

ധിക്കരിച്ചീടിനേന് പിന്നെയും പിന്നെയും

ജന്മസാഫല്യവും വന്നിതനുജനു

നിര്മ്മലമാനസന് ഭാഗ്യവാനെത്രയും

അഗ്രജന് തന്നെപ്പരിചരിച്ചെപ്പൊഴും

വ്യഗ്രം വനത്തിനു പോയതവനല്ലോ.

ശ്രീരാമദാസദാസന്മാര്ക്കു ദാസനാ-

യാര്ൂഡ്ദഭക്തിപൂണ്ടേഷ ഞാനും സദാ

നിത്യവും സേവിചചുകൊള്വനെന്നാല് വരും

മര്ത്ത്യജന്മത്തിന് ഫലമെന്നു നിര്ണ്ണയം.

ചൊല്ലു നീയെന്നോടെവിടെ വസതി

കാസല്യാതനയനവിടേയ്ക്കു വൈകാതെ

ചെന്നുഞാനിങ്ങു കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോരുവ-

നെന്നതുകേട്ടു ഗഹനുമുരചെയ്താന്:-

മംഗലദേവതാവല്ലഭന് തങ്കലി-

ന്നിങ്ങനെയുള്ളൊരു ഭക്തിയുണ്ടാകയാല്

പൂണ്യവാന്മാരില് വച്ചഗ്രേസരന് ഭവാന്

നിര്ണ്ണയമെങ്കിലോ കേള്ക്ക മഹാമതേ!

ഗംഗാനദികടന്നാലടുത്തെത്രയും

മംഗലമായുള്ള ചിത്രകൂടാചലം

തന്നികുടേ വസിക്കുന്നിതുസീതയാ

തന്നുടെ സോദരനോടും യഥാസുഖം.

ഇത്ഥം ഗുഹോക്തികള് കേട്ടു ഭരതനും

തത്ര ഗച്ഛാമഹേ ശീഘ്ഘം പ്രിയസഖേ!

തര്ത്തുമമര്ത്ത്ൃയതടിനിയെസസത്വരം

കര്ത്തുമിദ്യോഗം സമര്ത്രഥോ ഭവാദ്യ നീ

ശ്രുത്വാ ഭരതവാക്യം ഗുഹന് സാദരം

ഗത്വാ വിബുധനദിയെക്കടത്തുവാന്

ഭൃത്യജനത്തോടുകൂടെസ്സസംഭൂമം

വിസ്താരയുക്തം മഹാക്ഷേപണീയുതം

അജ്ഞസാ കുലദേശം നിറച്ചീടിനാ-

നഞ്ഞൂറുതോണി വരുത്തിനാന്.

ഉറ്റമായൊരു തുഴയുമെടുത്തതി-

ലേറ്റം വലിയൊരു തോണിയില് താന് മുദാ

ശത്രഘ്നനോടും ഭരതനേയും മുനി-

സത്തമനായ വസിഷ്ഠനേടും തദാ

രാമമാതാവായ കാസല്യതന്നെയും

ഉത്തമയാം സുമിത്രാദേവിതന്നെയും

പൃഥ്വീശപത്്നിമാര് മറ്റള്ളവരെയും

ഭക്ത്യാ തൊഴുതു കരേറി മന്ദം തുഴ-

ഞ്ഞസ്തഭീത്യാ കടത്തീടിനാനാദരാല്.

ഉമ്പര്തടിയെക്കുമ്പിട്ടനാകലം

മുമ്പേ നടന്നിതു വന്പടയും തദാ

ശീഘം ഭരദ്വാജതാപസേന്ദ്രാശ്രമം

വ്യാഘൃഗോവ്ൃന്ദപൂര്ണ്ണം വിരോധം വിനാ

സമ്്രാപ്യ സമ്ത്രീതനായ ഭരതനും!

വന്പടയൊക്കവേ ദുരെ നിര്ത്തീയിനാന്

താനുമുജനുമായുടജാങ്കണേ

സാനന്ദമാവിശ്യ നിന്നോരനന്തരം

ഉജ്ജ്വലന്തം മഹാതേജസം താപസം

വിജ്വരാത്മാനമാസീനം വിധിസമം

ദഷ്ട്വാ നനാമ സാഷ്ടാംഗം സസോദരം

വപുഷ്ടഭക്ത്യാ ഭരദ്വാജമുനീശ്വരം

ജ്ഞാത്വാ ദശരഥനന്ദനം ബാലകം

പ്രീത്യൈവ പൂജയാമാസ മുനീന്ദ്രനും

ഹൃഷ്ടവാചാ കുശലപ്രശ്നവും ചെയ്തു

ദഷ്ട്വാ തദാ ജടാവല്ക്കലധാരിണം

തുഷ്ടികലര്ന്നരുള്ചെയ്താനിതെന്തെടോ

കഷ്ടമിക്കോപ്പപപന്നമല്ലൊട്ടുമേ.

രാജ്യവും പാലിച്ചു നാനാജനങ്ങളാല്

പൂജ്യനായോരു നീയെന്തിനായിങ്ങനെ

വലല്ക്കലവും ജടയുംപൂണ്ടു താപസ-

മുഖ്യവേഷതതെപ്പരിഗ്രഹിച്ചീടുവാന്

എന്തൊരു കാരണം വന് പടയോടുമാ-

ഹന്ത വനാന്തരേ വന്നതു ചൊല്ലു നീ

ശ്രുത്വാ ഭരദ്വാജവാക്യം ഭരതനു-

മിത്ഥം മുനിവരന്തന്നോടു ചൊല്ലിനാന്:-

നിന്തിരുവുള്ളത്തിലേറാതെ ലോകത്തി-

ലെന്തൊരുവൃത്താന്തമുള്ള മഹാമുനേ!

എങ്കിലും വാസ്തവം ഞാനുണര്ത്തിപ്പനി-

സ്സങ്കം പോവാനനുഗ്രഹിക്കേണമേ

രാമാഭിഷേകവിഘ്നത്തിനു കാരണം

രാമപാദാബ്ജങ്ങളാണ തപോനിധേ!

ഞാനേതുമേയൊന്നറിഞ്ഞീല രാഘവന്

കാനനത്തിന്നെഴുന്നള്ളുവാന് മൂലവും

കേകയപുത്രിയാമമ്മാവന് വാക്കായ

കാകോളവേഗമേ മൂലമതിന്നുള്ളൂ.

ഇപ്പോളശുദ്ധനോ ശുദ്ധനോ ഞാനതി-

നിപ്പാദപത്മം പ്രമാണം ദയാനിധേ!

ശ്രീരാമചന്ദ്രനു ഭൃത്യനായ്ത്തല്പാദ-

വാരിജയുഗ്മം ഭജിക്കെന്നിയേ മമ

മറ്റുള്ള ഭോഗങ്ങളാലെന്തൊരു ഫലം!

മുറ്റമതിന്നൊഴിഞ്ഞില്ലൊരാകാംക്ഷിതം.

ശ്രീരാഘവന് ചരണാന്തികേ വീണു സം-

ഭാരങ്ങളെല്ലാമവടെസ്സമര്പ്പിച്ചു

പനരവസിഷ്ഠാദികളോടുകൂടവേ

ശ്രീരാമചന്ദ്രഭിഷേകവും ചെയ്തു

രാജ്യത്തിനാശു കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോയിട്ടു

പൂജ്യനാം ജേഷ്ഠനെസ്സേവിച്ചുകൊള്ളുവന്.

ഇങ്ങനെ കേട്ടു ഭരതവാക്യം മുനി

മംഗലാത്മാനമേനം പുണര്ന്നീടിനാന്

ചുംബിച്ചു മൂര്ദ്ധ്നി സന്തോഷിച്ചരുളിനാന്

കിംബഹുനാ വത്സ! വൃത്താന്തമൊക്കെ ഞാന്

ജ്ഞാനദ്ൃശാ കണ്ടറിഞ്ഞിരിക്കുന്നിതു

മാനസേ ശോകമുണ്ടാകൊലാ കേള്ക്ക നീ

ലക്ഷ്മണനെക്കാള് നിലക്കേറുമേ ഭക്തി

ലക്ഷ്മീപതിയായ രാമങ്കല് നിര്ണ്ണയം.

ഇന്നിനിസ്സല്ക്കരിച്ചീടുവന് നിന്നെ ഞാന്

വന്ന പടയൊടുമില്ലൊരു സംശയം.

ഉരണും കഴിഞ്ഞുറങ്ങിപ്പലര്കാലേ

വേണം രഘുനാഥനെച്ചെന്നു കൂപ്പുവാന്.

എല്ലാമരുള്ചെയ്തുവണ്ണമെനിക്കതി-

നില്ലൊരുവൈമുഖ്യമെന്നു ഭരതനും

കാല്കഴുകിസ്സമാചമ്യ മുനീന്ദ്രനു-

മേകാഗ്രമാനസനായതിവിദ്ൂതം

ഹോമഗേഹസ്ഥനായ് ധ്യാനവും ചെയ്തിതു

കാമസുരഭിയെത്തല്ക്ഷണേ കാനനം

ദേവേന്ദ്രലോകസമാനമായ് വന്നിതു

ദേവകളായിച്ചമഞ്ഞു തരുക്കളും

ദേവവനിതമാരായി ലതകളും

ഭാവനാവൈഭവമെത്രയുമര്ഭതം! !

ഭക്തഭക്ഷ്യാദി പേയങ്ങള് ഭോജ്യങ്ങളും

ഭക്തിപ്രസാദനം മറ്റും ബഹുവിധം

ഭോജനശാലകള് സേനാഗൃഹങ്ങളും

രാജഗേഹങ്ങളുമെത്ര മനോഹരം.

സ്വര്ണ്ണരത്നവ്രതനിര്മ്മിതമൊക്കവേ

വര്ണ്ണിപ്പതിന്നു പണിയുണ്ടണ്ടനന്തനും

കര്മ്മണാ ശാസ്ത്രദ്ഷ്ടേന വസിഷ്ഠനെ

സമ്മോദമോടു പൂജിച്ചിതു മുമ്പിനാല്.

പശ്വാല് സസൈന്യം ഭരതം സസോദര-

മിച്ഛാനുരൂപേണ പൂജിച്ചനന്തരം

തൃപ്തരായ് തത്ര ഭരദ്വാജമന്ദിരേ

സുപ്തരായാരമരാതിസന്നിഭേ

ഉത്ഥാനവും ചെയ്തുഷസി നിയമങ്ങള്

കൃത്വാ ഭരദ്വാജപാദങ്ങള് കൂപ്പിനാര്

താപസന്തന്നോടനുജ്ഞയും കൈക്കൊണ്ടു

ഭൂപതിനന്ദനന്മാരും പുറപ്പെട്ടു

ചിത്രകൂടാചലം പ്രാപ്യ മഹാബലം

തത്ര പാര്പ്പിച്ചു ദുരെ കിഞ്ചിദന്തികേ

മിത്രമായോരു ഗുഹനും സുമന്ത്രരും

ശത്രുഘ്നനും താനുമായി ഭരതനും

ശ്രീരാമസന്ദര്ശനാകാംക്ഷയാ മന്ദ-

മാരാഞ്ഞൊരോരോ മുനിവരന്മാരോടു

താണുതൊഴുതു ചോദിച്ചുമത്യാദരം.

കുത്ര വാഴുന്ന രഘുത്തമനത്ര സ-

മിത്രിയോടും മഹീപുത്രിമാരോടും മുദാ?

ഉത്തമനായ ഭരതകുമാരനോ-

ടുത്തരം താപസന്മാരുമരുള്ചെയ്തു:-

ഉത്തരതീരേ സുരസരിത:സ്ഥലേ

ചിത്രകൂടാദ്രിതയന്പാര്ശ്വേ വഹാശ്രമേ

ഉത്തമപുരുഷന് വാഴുന്നിതെന്നു കേ-

ട്ടെത്രയും കുതുകത്തോടെ ഭരതനും

തത്രൈവ ചെന്ന നേരത്തു കാണായ് വന്നി-

തത്യല്ഭതമായ രാമചന്ദ്രാശ്രമം.

പുഷ്പഫലദലേപൂര്ണ്ണവല്ലീതരു

ശഷ്പരമണിയ കാനനമണ്ഡലേ

ആമ്രകദളീബകുളപനസങ്ങ-

ളാമ്രാതകാര്ജ്ജുനനാഗപൂന്നാഗങ്ങള്

കേരപൂഗങ്ങളും കോവിദാരങ്ങളും-

മേരണ്ഡചമ്പകാശോകതാലങ്ങളും

മാലതീജാതി പ്രമുഖലതാവലിീ-

ശാലികളായ തമാലസാലങ്ങളും

ഭൂംഗാദി നാനാവിഹംഗനാദങ്ങളും

തുംഗമാതംഗഭജംഗപ്ലവംഗകു-

രംഗാദ്യനാനാമൃഗവ്രാതലീലയും

ഭംഗ്യാ സമാലോക്യ ദുരെ ഭരതനും

വൃക്ഷാഗ്രസംലഗ്നവല്ക്കലാലംകൃതം

പുഷ്ക്കരാക്ഷാശ്രമം ഭക്ത്യാ വണങ്ങിനാന്

ഭാഗ്യവാനായ ഭരതനതുനേരം

മാര്ഗ്ഗരജസി പതിഞ്ഞു കാണായ് വന്നു

സീതാരരഘുനാഥപാദാരനിന്ദങ്ങള്

നൃതനമായതിശോഭനം പാവനം

അജ്ളശാബ്ജധ്വജവജൂമത്സ്യാഗികൊ-

ണ്ടങ്കിതം മംഗലമാനന്ദമഗ്നനായ

വീണുരുണ്ടും പണിഞ്ഞും കരഞ്ഞും തദാ

മേണുതന് മാലിയില് കോരിയിട്ടീടിനാന്.

ധന്യോ ഹമിന്നഹോ ധന്യോ ഹമിന്നഹോ!

മുന്നം മയാ കൃതം പുണൃപൂരം പരം

ശ്രീരാമപാദപത്മാഞ്ചിതം ഭൂതല-

മാരാലെനിക്കു കാണ്മാനവകാശവും

വന്നതില്ലോ മുഹൂരിപ്പാദപാംസുക്ക-

ളന്വേഷണംചെയ്തുഴലുന്നിതേറ്റവും

വേധാവുമീശനും ദേവകദംബവും

വേദങ്ങളും നാരദാദിമുനികളും.

ഇത്ഥമോര്ത്തല്ഭൂതപ്രേമരസാപ്ളൂത-

ചിത്തനായാനന്ദബാഷ്പാക്ലാക്ഷനായ്

മന്ദമന്ദം പരമാശ്രമസന്നിധയ

ചെന്നു നിന്നോരുനേരതതു കാണായിതു.

സുന്ദരം രാമചന്ദ്രം പരമാനന്ദ-

മന്ദിരമിന്ദ്രാദിവ്വന്ദാരകവൃന്ദ-

വന്ദിതമിന്ദിരാമന്ദിരോര: സ്ഥല-

മിന്ദ്രാവരജമിന്ദിീവരലോചനം

ദൂര്വ്വാദളനിഭശ്യാമളം കോമളം

പൂര്വ്വജം നീലനളിനദ:ലക്ഷണം

രാമം ജടാമകുടം വല്ക്കലാംബരം

സോമബിംബാഭപ്രസന്നവക്ത്രാബൂജം

ഉദ്യത്തരുണാരുണായുതശോഭിതം

വിദ്യൂത്സമാംഗിയാം ജാനകിയായൊരു

വിദ്യോദമാനമാത്മാനമവ്യാകലം.

വക്ഷസി ശ്രീവത്സരക്ഷണമവ്യയം

ലക്ഷ്മീനിവാസം ജഗന്മയമച്യുതം

ലക്ഷ്മണസേവിതപാദപങ്കേരുഹം

ലക്ഷണലക്ഷ്യസ്വരൂപം പുരാതനം

ദക്ഷാരിസേവിതം പക്ഷീന്ദ്രവാഹനം

രേക്ഷോവിനാശനം രക്ഷാവിചക്ഷണം

ചക്ഷു: ശ്രവണപ്രവരപല്യങ്കഗം

കുക്ഷിസ്ഥിതാനേകപത്മജാണ്ഡം പരം

കാരുണ്യപൂര്ണ്ണം ദശരഥനന്ദന-

മാരണ്യവാസരസികം മനോഹരം

ദുഃഖവും പ്രീതിയും ഭക്തിയും കൈക്കൊണ്ടു

തൃക്കാല്ക്കല് വീണു നമസ്ക്കരിച്ചീടിനാന്.

രാമനവനെയും ശത്രഘ്നനേയുമാ-

മോദാലെടുത്തു നിവര്ത്തിസ്സസംഭൂമം

ദീര്ഘബാഹുക്കലാലാലിംഗനംചെയ്തു

ദീര്ഘനിശ്വാസവുമന്യോന്യമുള്ക്കൊണ്ടു

ദീര്ഘനത്രങ്ങളില്നിന്നു ബാഷ്പോദകം

ദീര്ഘകാലംവാര്ത്തു സോദരന്മാരെയും

ഉത്സംഗസീമനി ചേര്ത്തു പുനരപി

വത്സങ്ങളുമണച്ചാനന്ദപൂര്വ്വകം.

സത്സംഗമേറെയുള്ളൊരു സനമിത്രിയും

തത്സമയേ ഭരതാം(ഘികള് കൂപ്പിനാന്.

ശത്രഘ്നനുമതിഭക്തികലര്ന്നു സ-

മിത്രിതന് പാദാംബുജങ്ങള് കൂപ്പീടിനാന്:

ഉഗ്രതൃഷാര്ത്തമാരായ പശുകല-

മഗ്രേ ജലാശയംകണ്ടപോലെ തദാ

വേഗേന സന്നിധന ചെന്നാശു കണ്ടതു

രാഘവന് നന്തിരുമേനി മനോധ്ൃതം

രോദനംചെയ്യുന്ന മാതാവിനെക്കണ്ടു

പാദങ്ങളില് നമിച്ചാന് രഘുനാഥനും.

ഏത്രയുമാര്ത്ഥി കൈക്കൊണ്ടു കസല്യയും

പുത്രനു ബാഷ്പധാരാഭിഷേകംചെയ്തു

ഗാഡ്മാശ്മിഷ്യ ശിരസി മുകര്ന്നുട-

നൂഡ്യമോദം മുലയും ചുരന്നു തദാ

അന്യരായുള്ളൊരു മാതൃജനത്തെയും

പിന്നെ നമസ്ക്കരിച്ചീടിനാനാദരാല്.

ലക്ഷ്മീസമയായ ജാനകിതന്നെയും

ഗാഡ്മാശ്മിഷ്യ കസല്യാദികള് സമാ-

രൂഡ്ഖേദം തുടച്ചീടിനാര് കണ്ണുനീര്.

തത്ര സമാഗതം ദൃഷ്ട്വാ ഗുരുവരം

ഭക്ത്യാ വസിഷ്ഠം സാഷ്ടാംഗമാമ്മാറുടന്

നത്വാ രഘൂത്തമനാശു ചൊല്ലീടിനാ-

നെത്രയും ഭാഗ്യവാന് ഞാനെന്നു നിര്ണ്ണയം

താതനു സനഖ്യമല്ലീ? നിജമാനസേ

ഖേദമുണ്ടോ പുനരെന്നെപ്പിരികയാല്?

എന്തൊന്നു ചൊനനതെന്നോടു ചൊല്ലീടുവാ-

നെന്തു സരമിത്രിയെക്കൊണ്ടു പറഞ്ഞതും?

രാമവാക്യംകേട്ടു ചെന്നാന് വസിഷ്ഠനും

ധീമതാം ശ്രേഷ്ഠ! താതോദന്തമാശു കേള്:-

നിന്നെപ്പിരിഞ്ഞതുതന്നെ നിരൂപിച്ചു

മന്നവന് പിന്നെയും പിന്നെയും ദു:ഖിച്ചു

രാമരാമേതി സീതേതി കുമാരേതി

രാമേതി ലക്ഷ്മണേതി പ്രലാപംചെയ്തു

ദേവലോകംചെന്നു പുക്കാനറിക നീ

ദേവഭോഗേന സുഖിച്ചു സന്തുഷ്ടനായ്

കര്ണ്ണശൂലാഭം ഗുരുവചനം ഭൂമിയില്

കര്ണ്യ രഘുവരന് വീണിതു ഭൂമിയില്

തല്ക്ഷണമുച്ചൈര്വ്വീലാപിച്ചിതേറ്റവും

ലക്ഷ്മണനോടു ജനനീജനങ്ങളും

ദു:ഖമാലോക്യ മറ്റുള്ള ജനങ്ങളു-

മൊക്കെ വാവിട്ടു കരഞ്ഞുതുടങ്ങിനാര്.

ഹാ! താത മാം പരിത്യജ്യ വിധിവശാ-

ലേതൊരു ദിക്കിനു പോയിതയ്യോ ഭവാന്.

ഹാ! ഹാ! ഹതോ ഹമനാഥോസ്മി മാമിനി

സ്നേഹേന ലാളിപ്പതാരനുവാസരം

ദേഹമിനി തൃജിച്ചീടുന്നതുകണ്ടു ഞാന്

മോഹമെനിക്കിനിയില്ല ജീവിക്കയില്.

സീതയും സയമിത്രിതാനുമവ്വണ്ണമേ

രോദനം ചെയതു വീണീടിനാര് ഭൂതലേ

തദ്ദശായാം വസിഷ്ഠോക്തികള് കേട്ടവ-

രുള്ത്തപമൊട്ടു ചുരുക്കി മരുവിനാര്.

മന്ദാകിനിയിലിറങ്ങിക്കുളിച്ചവര്

മന്ദേതരമുദകക്രിയയും ചെയ്താര്.

പിണ്ഡം മധുസഹിതംഗുലീസല്ഫല-

പിണ്യാകനിര്മ്മിതാന്നാം കൊണ്ടുവച്ചിതു

യാതൊരന്നം താന് ഭൂജിക്കുന്നതുമതു

സാദരം നല്ല പിതൃക്കള്ക്കുമെന്നല്ലേ

വേദസ്മൃതികള് വിധിച്ചതെന്നോര്ത്തതി-

ഖേദേന പിണ്ഡദാനാനന്തരം തദാ

സ്നാനംഴകഴിച്ചു പുണ്യാഹവും ചെയ്തഥ

സ്്നാനാദനന്തരം പ്രാപിച്ചിതാശ്രമം.

അന്നുപവാസവും ചെയ്തിതെല്ലാവരും

വന്നുദിച്ചീടിനാനാദിത്യദേവനും.

മന്ദാകിനിയില്കുളിച്ചെത്തു സന്ധ്യയും

വന്ദിച്ചുപോന്നാശ്രമേ വസിച്ചീടിനാര്.

ഭരതരാഘവസംവാദം

അന്നേരമാശു ഭരതനും രാമനെ-

ച്ചെന്നു തൊഴുതു പറഞ്ഞുതുടങ്ങിനാന്:-

രാമ! രാമ! പ്രഭോ! രാമ! മഹാഭാഗ!

മാമകവാക്യം ചെവിതന്നു കേള്ക്കണം

ഉണ്ടടിയനഭിഷേകസംഭാരങ്ങള്

കൊണ്ടുവന്നിട്ടതുകൊണ്ടിനിവൈകാതെ

ചെയ്കവേണമഭിഷേകസംഭാരങ്ങള്

കൊണ്ടുവന്നിട്ടതുകൊണ്ടിനിവൈകാതെ

ചെയ്കവേണമഭിഷേകവും പാലനം

ചെയ്ക രാജ്യം തവ പൈത്ര്യം യഥാചിതം.

ജേഷ്ഠമാം ധര്മ്മം പ്രജാപരിപാലനം

അശ്വമേധാദിയും ചെയ്തു കീര്ത്തയാ ചിരം

വിശ്വമെല്ലാം പരത്തിക്കുലതന്തവേ

പൂത്രരേയും ജനിപ്പിച്ചു രാജ്യം നിജ-

പുത്രങ്കലാക്കി വനത്തിനുപോകണം.

ഇപ്പോളനുചിതമത്രേ വനവാസ-

മല്ഭൂതവിക്രമ! നാഥ! പ്രസീദ മേ.

മാതാവുതന്നുടെ ദുഷ്കൃതം താവക

ചേതസി ചിന്തിക്കരുതു ദയാനിധേ!

ഭ്രാതവുതന്നുടെ പാദാംബൂജം ശിര-

സ്യാദായ ഭക്തിപൂണ്ടിത്ഥമരുള്ചെയ്തു.

ദണ്ഡനമസ്കാരവും ചെയ്തു നിന്നിതു

പണ്ഡിതനായ ഭരതകുമാരനും

ഉത്ഥാപ്യ രാഘവനുത്സംഗമാരോപ്യ

ചിത്തമോദേന പുണര്ന്നുചൊല്ലീടിനാന്.

മദ്വാക്യമത്രകേട്ടാലും കുമാര! നീ

യത്ത്വയോക്തം മയാ തത്തഥൈവ ശ്രുതം

താതനെന്നെപ്പതിന്നാലു സംവത്സരം

പ്രീതനായ്ക്കാനനം വാഴ്കെന്നു ചൊല്ലിനാൻ

പിതാ നിനക്കു രാജ്യം മാതൃസമ്മതം

ദത്തമായീ പുനരെന്നതുകരണം

ചേതസാ പാര്ക്കില് നമുക്കിരുവര്ക്കുമി-

ത്താനനിയോഗമനുഷ്ധിക്കയും വേണം.

യാതൊരുത്തന് പിതൃവാക്യത്തെ ലംഘിച്ചു

നീതിഹീനം വസിക്കുന്നിതു ഭൂതലേ

ജീവത്മൃതനവന് പിന്നെ നരകത്തില്

മേവും മരിച്ചാലുമില്ലൊരു സംശയം

ആകയാല് നീ പരിപാലിക്ക രാജ്യവും

പോക ഞാന് ദണ്ഡകം തന്നില് വാണീടുവന.

രാമവാക്യംകേട്ടു ചൊന്നാൻ ഭരതനും

കാമുകനായ താതന് മൂഡമാനസന്

ചൊന്ന വാക്യം ഗ്രാഹൃമല്ല മഹാമതേ!

മന്നവനായ് ഭവാന് വാഴ്ക മടിയാതെ

എന്നു ഭരതവാക്യംകേട്ടു രാഘവന്

പിന്നെയും മന്ദസ്മിതംചെയ്തു ചൊല്ലിനാന്:-

ഭൂമിഭര്ത്താ പിതാ നാരീജിതനല്ല

കാമിയുമല്ല മൂഡ്ദാത്മാവുമല്ല കേള്.

താതനസത്യഭയംകൊണ്ടു ചെയ്തതി-

നേതുമേ ദോഷം പറയരുതോര്ക്ക നീ.

സാധൂജനങ്ങള് നരകത്തിലുമതി-

ഭീതിപൂണ്ടിടുമസത്യത്തില് മാനസേ

എങ്കില് ഞാന് വാഴ്വന് വനേ നിന്തിരുവടി

സങ്കടമെന്നിയേ രാജ്യവും വാഴുക

സോദരനിത്ഥം പറഞ്ഞതുകേട്ടതി-

സാദരം രാഘവന്താനുമരുള്ചെയ്തു:-

രാജ്യം നിനക്കുമെനിക്കു വിപിനവും

പൂജ്യനാം താതന് വിധിച്ചിതു മുന്നമേ.

വ്യത്യയമായനുഷ്ധഠിച്ചാല് നമുക്കതു

സത്യവിരോധം വരുമെന്നു നിര്ണ്ണയം.

എങ്കില്ഞാനും നിന്തിരുവടിപിന്നാലെ

കിങ്കരനായ് സുമിത്രാത്മജനെപ്പൊലെ

പോരുവാന് കാനനത്തിന്നതരുതെങ്കില്

ചേരുവാന് ചെന്നു പരലോകമാശു ഞാന്.

നിത്യോപവാസേന ദേഹമുപേക്ഷിപ്പ-

നിത്യോവമാത്മനി നിശ്ചയിച്ചന്തികേ

ദര്ഭവിരിച്ചു കിഴക്കു തിരിഞ്ഞുനി-

ന്നപ്പോള് വെയിലത്തു പുക്കുഭരതനും

നിര്ബ്ബന്ധബുദ്ധി കണ്ടപ്പോള് രഘുവരന്

തല്ബോധനാര്ത്ഥം നയനാന്തസംജ്ഞയാ

ചൊന്നാൻ ഗുരുവിനോടപ്പോള് വസിഷ്ഠനും

ചെന്നു കൈകേയീസുതനോടു ചൊല്ലിനാന്:-

മുഡനായീടൊലാ കേള്ക്കനീയെങ്കിലോ

ഗൂഡ്മായോരു വൃത്താന്തം നൃപാത്മജ!

രാമനാകുന്നതു നാരായണന് പരന്

താമരസോല്ഭവനര്ത്ഥിക്കകാരണം

ഭൂമിയില് സൂര്യകുലത്തിലയോദ്ധ്യയില്

ഭൂമിപാലാത്മജനായിപ്പിറന്നിതു.

രാവണനെക്കൊന്നു ധര്മ്മത്തെ രക്ഷിച്ചു

ദേവകളെപ്പരി പാലിച്ചുകൊള്ളുവാന്

യോഗമായാദേവിയായതു ജാനകി

ഭോഗീപ്രവരനാകുന്നതു ലക്ഷ്മണന്

ലോകമാതാവും പിതാവും ജനകജാ

രാഘവന്മാരെന്നറിക വഴിപോലെ.

രാവണനെക്കൊല്വതിന്നു വനത്തിനു

ദേവകാര്യാര്ത്ഥം പുറപ്പെട്ടു രാഘവന്.

മന്ഥരാവാക്യവും കൈകേയിചിത്ത-

നിര്ബ്ദന്ധവും ദേവകൃതമെന്നറിക നീ.

ശ്രീരാമദേവനിവര്ത്തനത്തിങ്കല-

ള്ളാഗ്രഹം നീയും പരിത്യജിച്ചീടുക.

കാരണപൂരുഷാനുജ്ഞയാ സത്വരം

നീ രാജധാനിക്കു പോക മടിയതെ.

മന്ത്രികളോടും ജനനീജനത്തോട്ു-

മന്തമില്ലാത പടയോടുമിപ്പൊഴേ

ചെന്നയോദ്ധ്യാപുരിപുക്കു വസിക്ക നീ

വന്നീടുമഗ്രജന് താനുമനുജനും

ദേവിയുമീരേഴുസംവത്സരാവധന

രാവണന്തന്നെ വധിച്ചു സപുത്രകം.

ഇത്ഥം ഗുരൂക്തികള് കേട്ടു ഭരതനും

ചിത്തേ വളര്ന്നൊരു വിസ്മയം കൈക്കൊണ്ടു

ഭക്ത്യാ രഘുത്തമസന്നിധ സാദരം

ഗത്വാ മുഹര്ന്നമസ്കൃത്വാ സസോദരം

പാദുകാം ദേഹി രാജേന്ദ്ര! രാജ്യായ തേ

പാദബുദ്ധ്യാ മമ സേവിച്ചുകൊള്ളുവാന്.

യാവത്തവാഗമനം ദേവദേവ! മേ

താവദേവാനാരതം ഭജിച്ചീടടുവന്.

ഇത്ഥം ഭരതോക്തികേട്ടു രഘൂത്തമന്

പൊല്ത്താരടികളില് തേര്ത്ത മെതിയടി

ഭക്തിമാനായ ഭരതനു നല്കിനാന്

നത്വാ പരിഗ്രഹിച്ചീടിനാന് തമ്പിയും.

ഉത്തമരത്നവിഭൂഷിതപാദുകാ-

മുത്തമാംഗേ ചേര്ത്തു രാമനരേന്ദ്രനേ

ഭക്ത്യാ പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ നമസ്ക്കരി-

ചുത്ഥായ വന്ദിച്ചുചൊന്നാന് സഗദ്ഗദം

മന്വബ്ദപൂര്ണ്ണേ പ്രഥമദിനേ ഭവാന്

വന്നതില്ലെന്നു വന്നീടുകില്പിന്നെ ഞാന്

അന്യദിവസമുഷസി ജ്വലിപ്പിച്ച

വഹ്നിയില്ച്ചാടി മരിക്കുന്നതുണ്ടല്ലോ.

എന്നതുകേട്ടു രഘഫുപതിയും നിജ-

കണ്ണുനീരുംതുടചചുടന്പോടു ചൊല്ലിനാൻ.

അങ്ങനെതന്നെയൊരന്തരമില്ലതി-

നങ്ങുഞാനന്നുതന്നേവരും നിര്ണ്ണയം.

എന്നരുള്ചെയ്തു വിടയുംകൊടുത്തിതു

ധന്യന് ഭരതന് നമസ്ക്കരിച്ചീടിനാന്.

പിന്നെ പ്രദക്ഷിണവുംചെയ്തു വന്ദിച്ചു

മന്ദേതരം പുറപ്പെട്ടു ഭരതനും

മാതൃജനങ്ങളും മന്ത്രിവരന്മാരും

ഭ്രാതാവുമാചാര്യനും മഹാസേനയും

ശ്രീരാമദേവനെച്ചേതസി ചേര്ത്തുകൊ-

ണ്ടാരൂഡ്രമോദേന കൊണ്ടുപോയീടിനാര്.

ശൃംഗിവേരാധിപനായ ഗുൃഹനെയും

മംഗലവാചാ പറഞ്ഞയച്ചീടിനാര്.

മുന്പില് നടന്നു ഗുഹന് വഴികാട്ടുവാന്

പിന്പേ പെരുമ്പടയും നടകൊണ്ടിതു.

കൈകേയിതാനും സുതാനുവദംകൊണ്ടു

ശോകമകന്നു നടന്നു മകനുമായ്

ഗംഗ കടന്നു ഗുഹാനുവാദേന നാ

ലംഗപ്പടയൊടും കൂടെക്കുമാരന്മാര്

ചെന്നയോദ്ധ്യാപുരിപുക്കു രഘുവരന്

തന്നെയും ചിന്തിച്ചു ചിന്തിച്ചനുദിനം

ഭക്ത്യാ വിശുദ്ധബുദ്ധ്യാ പുരവാസികള്

നിത്യസുഖേന വസിച്ചിതെല്ലാവരും

താപസവേഷം ധരിച്ചു ഭരതനും

താപേന ശത്രഘ്നനും വ്രതത്തോടുടന്

ചെന്നു നന്ദിഗ്രാമമന്പോടുപുക്കിതു

വന്നിതാനന്ദം ജഗദ്വാസികള്ക്കെല്ലാം.

പാദുകാംവച്ചു സിംഹാസനേ രാഘവ-

പാദങ്ങളെന്നു സങ്കല്പിച്ചു സാദരം

ഗന്ധപുഷ്പാദ്യങ്ങള്കൊണ്ടു പൂജിച്ചുകൊ-

ണ്ടന്തികേ സേവിച്ചുനിന്നാരിരുവരും

നാനാമുനിജനസേവിതനായൊരു

മാനവവീരന് മനോഹരന് രാഘവന്

ജാനകിയോടുമനുജനോടും മുദാ

മാനസാനന്ദം കലര്ന്നു ചിലദിനം

ചിത്രകൂടാചലേ വാണോരനന്തരം

ചിത്തേ നിരൂപിച്ചുകൊണ്ടു രഘുവരന്

മിത്രവര്ഗ്ഗങ്ങളയോദ്ധ്യയില്നിന്നു വ-

ന്നെത്തുമിവിടെയിരുന്നാലിനിയുടന്

സത്വരം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിനായ്്ക്കൊണ്ടു

ബദ്ധമോദം ഗമിച്ചീടുകവേണ്ടതും.

ഇത്ഥം വിചാര്യ ധരിത്രീസുതയുമ-

തൃത്തമനായ സനമിത്രിസുമായ്തദാ

തത്യാജ ചിത്രകൂടാചലം രാഘവന്

സത്യസന്ധന് നടകൊണ്ടാന് വനാന്തരേ.

അത്ര്യാശ്രമപ്രവേശം

അത്രിതന്നാശ്രമം പുക്കു മുനീന്ദ്രനെ

ഭക്ത്യാ നമസ്ക്കരിച്ചു രഘുനാഥനും.

രാമോഹമദ്യ ധന്യോസ്മി മഹാമുനേ!

ശ്രീമല്പദം തവ കാണായകാരണം.

സാക്ഷാല് മഹാവിഷ്ണു നാരായണന് പരന്

മോക്ഷദനെന്നതറിഞ്ഞു മുനീന്ദ്രനും

പൂജിച്ചിതര്ഘ്യപാദ്യാദികള്കൊണ്ടു തം

രാജീവലോചനം ഭ്രാതൃഭാര്യാന്വിതം.

ചൊല്ലിനാൻ ഭൂപാലനന്ദനന്മാരോടു

ചൊല്ലെഴുമെന്നുടെ പത്മിയുണ്ടത്രകേള്.

എത്രയും വൃദ്ധതപസ്വിനിമാരില്വ-

ചുത്തമയായ ധര്മ്മജ്ഞാ തപോധനാ

പര്ണ്ണശാവാന്തര് ഗൃഹേ വസിക്കുന്നിതു

ചെന്നുകണ്ടാലും ജനകനപാത്മജേ!

എന്നതുകേട്ടു രാമാജ്ഞയാ ജാനകി

ചെന്നയസൂയാപദങ്ങള് വണങ്ങിനാള്.

വത്സേ! വരികരികേ ജനകാന്മജേ!

സൽല്സംഗമം ജന്മസാഫല്യമോര്ക്കനീ.

വത്സേ പിടിച്ചുചേര്ത്താലിംഗനം ചെയ്തു

തത്സ്വഭാവം തെളിഞ്ഞു മുനിപത്നിയും

വിശ്വക്മ്മാവിനാല് നിര്മ്മിതമായോരു

വിശ്വവിമോഹനമായ ദുകലവും

കുണ്ഡലവുംമംഗരാഗവുമെന്നിവ

മണ്ഡനാര്ത്ഥമനസൂയ നലല്കീടിനാള്.

നന്നു പാതിവ്രത്യമാശ്രിത്യ രാഘവന്

തന്നോടുകൂടെ നീ പോന്നതുമുത്തമം.

കാന്തി നിനക്കു കുറയായ്കൊരിക്കലും

ശാന്തനാകും തവ വല്ലഭന്തന്നോടും

ചെന്നു മഹാരാജധാനിയകംപുക്കു

നന്നായ് സുഖിച്ചു സുചിരം വസിക്ക നീ.

ഇത്ഥമനുഗ്രഹവും കൊടുത്താദരാല്

ഭര്ത്തുരഗ്രേ ഗമിക്കെന്നയച്ചീടിനാള്.

മൃഷ്ടമായ് മൂവരേയും ഭൂജിപ്പിച്ചഥ

തുഷ്ടികലര്ന്ന തപോധനനത്രിയും

ശ്രീരാമനോടരുള്ചെയ്തു ഭവാനഹോ

നാരായണനായതറിഞ്ഞേനഹം

നിന്മഹാമായാ ജഗത്രരയവാസിനാം

സമ്മോഹകാരിണിയായതു നിര്ണ്ണയം.

ഇത്തരമത്രിമുനീന്ദ്രവാക്യം കേട്ടു

തത്ര രാത്ര വസിച്ചു രഘുനാഥനും.

ദേവനുമാദേവിയോടരുളിച്ചെയ്തി-

തേവമെന്നാള് കിളിപ്പൈതലക്കാലമേ.

ഇത്യദ്ധ്യാത്മരാമായണേ ഉമാമഹേശ്വരസംവാദേ

അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡം സമാപ്തം.